«Αδελφέ, φρόντισε τη σωτηρία σου»
Η διαπόμπευση της αμαρτίας και το χαμένο ήθος της Ορθοδοξίας
Οι τελευταίες ημέρες γέμισαν από δημοσιεύματα, φωτογραφίες, τίτλους και σχόλια γύρω από την υπόθεση ανωτάτου κληρικού που συνελήφθη για άσεμνη δημόσια συμπεριφορά. Τα μέσα ενημέρωσης έσπευσαν να αναδείξουν το γεγονός. Τα κοινωνικά δίκτυα γέμισαν ειρωνείες, χλευασμούς και καταδίκες. Άλλοι αγανάκτησαν. Άλλοι σκανδαλίστηκαν. Άλλοι χάρηκαν που βρήκαν ακόμη μία αφορμή να χτυπήσουν την Εκκλησία.
Το ερώτημα όμως για έναν ορθόδοξο χριστιανό δεν είναι αν η πράξη ήταν αμαρτία. Είναι προφανές ότι ήταν.
Το ερώτημα είναι άλλο: Πώς στέκεται ο χριστιανός απέναντι στην πτώση του αδελφού του;
Διότι η Εκκλησία δεν μας έμαθε μόνο να διακρίνουμε το καλό από το κακό. Μας έμαθε και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον άνθρωπο που έπεσε.
Στη σύγχρονη κοινωνία κυριαρχεί η λογική της δημόσιας έκθεσης. Ο αμαρτήσας πρέπει να φωτογραφηθεί, να κατονομαστεί, να εξευτελιστεί, να γίνει θέαμα. Το πλήθος ζητά πάντοτε έναν ένοχο για να τον λιθοβολήσει. Όχι πλέον με πέτρες αλλά με πρωτοσέλιδα, αναρτήσεις και σχόλια.
Αυτό όμως δεν είναι το ήθος του Ευαγγελίου.
Το ήθος του Ευαγγελίου είναι το ήθος του Χριστού, ο οποίος γνώριζε την αμαρτία όλων αλλά δεν διαπόμπευσε κανέναν.
Γνώριζε τη ζωή της Σαμαρείτιδος, αλλά δεν την εξέθεσε.
Γνώριζε την αμαρτία της μοιχαλίδος, αλλά δεν την παρέδωσε στο πλήθος.
Γνώριζε την προδοσία του Ιούδα, αλλά μέχρι την τελευταία στιγμή του απηύθυνε λόγο αγάπης.
Η αμαρτία καταδικάζεται. Ο αμαρτωλός όμως δεν εξοντώνεται.
Αυτή ακριβώς την πνευματική στάση συναντούμε στο Γεροντικό.
Ένας αδελφός είχε πέσει σε βαριά αμαρτία και συζούσε με γυναίκα μέσα στο κελί του. Όταν οι άλλοι πατέρες και οι χωρικοί αποφάσισαν να τον ξεσκεπάσουν και να τον εκδιώξουν, κάλεσαν μαζί τους και τον επίσκοπο της περιοχής, τον αββά Αμμωνά.
Ο αββάς αντιλήφθηκε αμέσως ότι η γυναίκα ήταν κρυμμένη μέσα σε ένα πιθάρι.
Θα μπορούσε να τη φανερώσει. Θα μπορούσε να τον ξεμπροστιάσει. Θα μπορούσε να αποδείξει μπροστά σε όλους πόσο δίκιο είχαν οι κατήγοροί του.
Αντί γι’ αυτό, κάθισε πάνω στο πιθάρι. Έκρυψε την αμαρτία. Σκέπασε τον αδελφό. Προστάτευσε τον άνθρωπο.
Και όταν έφυγαν όλοι, δεν τον κολάκευσε ούτε δικαιολόγησε την πτώση του.
Του είπε μόνο: «Αδελφέ, φρόντισε τη σωτηρία σου.»
Δύο πράγματα συνυπάρχουν εδώ με θαυμαστή ισορροπία.
Ούτε συγκάλυψη της αμαρτίας. Ούτε διαπόμπευση του αμαρτωλού.
Αυτή είναι η λεπτή γραμμή που δυσκολευόμαστε σήμερα να καταλάβουμε.
Άλλοι θεωρούν ότι η αγάπη σημαίνει να παρουσιάζεις το κακό ως καλό. Άλλοι θεωρούν ότι η αλήθεια απαιτεί δημόσιο εξευτελισμό του ανθρώπου.
Η Εκκλησία δεν δέχεται ούτε το ένα ούτε το άλλο. Η αμαρτία πρέπει να θεραπευθεί. Ο άνθρωπος όμως πρέπει να σωθεί.
Ο σκοπός δεν είναι να αποδείξουμε ότι είμαστε καλύτεροι από τον πεσμένο αδελφό μας. Ο σκοπός είναι να τον βοηθήσουμε να σηκωθεί.
Και υπάρχει ακόμη κάτι βαθύτερο.
Οι Πατέρες γνώριζαν ότι πίσω από κάθε αμαρτία κρύβεται η κοινή ανθρώπινη τραγωδία.
Ο άνθρωπος που σήμερα γίνεται πρωτοσέλιδο ίσως χθες ήταν αξιοσέβαστος. Και εκείνος που σήμερα καταδικάζει ίσως αύριο βρεθεί στη θέση του καταδικαζομένου.
Γι’ αυτό οι άγιοι φοβούνταν περισσότερο την κατάκριση παρά την αμαρτία του άλλου. Διότι η αμαρτία πληγώνει έναν άνθρωπο. Η κατάκριση πληγώνει δύο. Τον κρινόμενο και τον κρίνοντα.
Ασφαλώς, όταν πρόκειται για κληρικό, μάλιστα υψηλόβαθμο, η ευθύνη είναι μεγαλύτερη. Η Εκκλησία έχει τους ιερούς κανόνες, τις εκκλησιαστικές διαδικασίες, τα επιτίμια και τα αρμόδια όργανα για να εξετάσουν κάθε υπόθεση. Κανείς δεν ζητεί ατιμωρησία. Κανείς δεν ζητεί να βαφτίσουμε το σκοτάδι φως.
Άλλο όμως η εκκλησιαστική κρίση. Και άλλο η δημόσια ανθρωποφαγία.
Άλλο η μετάνοια. Και άλλο το θέαμα.
Άλλο η δικαιοσύνη. Και άλλο η διαπόμπευση.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στον κόσμο και στην Εκκλησία να βρίσκεται ακριβώς εδώ. Ο κόσμος βλέπει έναν άνθρωπο να πέφτει και σπεύδει να τον πατήσει. Η Εκκλησία βλέπει έναν άνθρωπο να πέφτει και σπεύδει να τον σηκώσει.
Γι’ αυτό ο αββάς Αμμωνάς δεν άφησε να φανερωθεί η γυναίκα που ήταν κρυμμένη στο πιθάρι. Δεν το έκανε επειδή δεν έβλεπε την αμαρτία. Το έκανε επειδή έβλεπε κάτι βαθύτερο από την αμαρτία: Έβλεπε έναν άνθρωπο για τον οποίο πέθανε ο Χριστός.
Και γι’ αυτό του είπε μόνο: «Αδελφέ, φρόντισε τη σωτηρία σου».
