Η βρετανική εφημερίδα The Telegraph κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, μιλώντας ανοιχτά ότι έχουν εμφανιστεί «σημάδια τα οποία δείχνουν ότι η Ευρώπη βρίσκεται πράγματι στα πρόθυρα της κατάρρευσης». Η εφημερίδα προειδοποιεί ότι πιθανόν να είναι ήδη «πολύ αργά» για να σταματήσει η οικονομική ύφεση — «μόνο μια ολοκληρωτική κρίση» θα μπορούσε να ξυπνήσει την ΕΕ από τον λήθαργο της, γράφει ο Stefan Beig.
Όταν πρόκειται για την ΕΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μασάει τα λόγια του. Πρόσφατα την χαρακτήρισε ως μία «ένωση παρακμιακών κρατών» που διοικείται από «αδύναμους ανθρώπους». «Αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί έτσι», είπε, «πολλά από αυτά τα κράτη σύντομα θα πάψουν να είναι βιώσιμα».
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφερόταν στη λαθρομετανάστευση, αλλά οι οικονομικοί συντάκτες της εφημερίδας Telegraph, Szu Ping Chan και Hans van Leeuwen, συμφωνούν επίσης με τη διάγνωσή του Τραμπ και από οικονομική άποψη. Η ανάλυσή τους έχει ως τίτλο: «Τα Σημάδια ότι η Ευρώπη Πράγματι Καταρρέει – και μάλιστα θα παρασύρει μαζί της στον Γκρεμό και τη Μεγάλη Βρετανία».
Ο Ντόναλντ Τραμπ προβλέπει ένα ζοφερό μέλλον για την Ευρώπη
Η Ευρώπη Παγώνει – οι ΗΠΑ & η Κίνα Αναλαμβάνουν την Ηγεσία του Πλανήτη
Η εφημερίδα Telegraph παρουσιάζει κορυφαίους επιχειρηματικούς ηγέτες και επενδυτές που σκιαγραφούν μια παρόμοια εικόνα. Ο Γάλλος δισεκατομμυριούχος των τηλεπικοινωνιών Ξαβιέ Νιλ (Xavier Niel) σημειώνει: «Στις ΗΠΑ, οι περισσότερες από τις κορυφαίες εταιρείες δεν υπήρχαν καν πριν από 30 χρόνια. Στη Γαλλία, οι μεγάλες εταιρείες μας υπήρχαν ήδη τότε».
Το μερίδιο της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομική παραγωγή έχει μειωθεί από πάνω από 25% σε περίπου το ένα έκτο (στο 16,5%). Ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα αναπτύσσονται, η Ευρώπη φαίνεται έχουν βυθιστεί σε στασιμότητα.
Η Παρακμή είναι Αυτοπροκαλούμενη
Οι εισαγωγές φθηνών κινέζικων προϊόντων από μόνες τους δεν αρκούν για να την εξηγήσουν την άσχημη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί. «Η παρακμή της Ευρώπης οφείλεται επίσης σε εγχώριες πηγές», γράφει η Telegraph – κυρίως λόγω των πολιτικών που εφαρμόζονται για την λεγόμενη κλιματική αλλαγή, την ενέργεια και τις ρυθμιστικές πολιτικές.
Γύρω στις αρχές του 21ου αιώνα, η Ευρώπη εξακολουθούσε να θεωρείται η κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας βιομηχανικής ανάπτυξης. Ο Τομ Κρότι (Tom Crotty), επί σειρά ετών ανώτατος διευθυντής της χημικής εταιρείας INEOS, θυμάται: «Υπήρχε μια τεράστια οικονομική ανάπτυξη. Νέες διαδικασίες, νέα προϊόντα, νέα εργοστάσια». Σήμερα, ακριβώς αυτές οι ίδιες εταιρείες αγωνίζονται για την επιβίωσή τους. Οι υψηλές τιμές της ενέργειας, το κόστος του άνθρακα (CO₂) και οι ολοένα και αυστηρότεροι κανονισμοί πλήττουν ιδιαίτερα σκληρά τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
«Η Ευρώπη Αυτοπυροβολεί τα Πόδια της»
Ο Κρότι δεν μασάει τα λόγια του: «Ένα μεγάλο μέρος του ενεργειακού μας κόστους το έχουμε επιβάλει εμείς οι ίδιοι στους εαυτούς μας – μέσω τελών, κόστους δικτύου και φόρου άνθρακα (CO₂) που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο».
Στις ΗΠΑ, οι φόροι άνθρακα έχουν καταργηθεί. Στην Κίνα και τη Μέση Ανατολή δεν υπάρχουν. Στην Ευρώπη, υπάρχουν — με καταστροφικές συνέπειες: «Υποτίθεται ότι έπρεπε να μειώσουν τις εκπομπές. Το κάνουν άραγε; Όχι. Απλούστατα καταστρέφουν την Ευρωπαϊκές βιομηχανίες». Η βιομηχανική παραγωγή μετακόμισε εκτός Ευρώπης και αυτά τα προϊόντα που δεν παράγονται στην Ευρώπη έρχονται από την Κίνα — και εκεί παράγονται με υψηλότερες εκπομπές άνθρακα (CO₂), με πιο ρυπογόνες διαδικασίες και με μεγαλύτερες διαδρομές μεταφοράς. Ο Κρότι το συνοψίζει ως εξής: «Χάθηκαν θέσεις εργασίας στην Ευρώπη — και ταυτόχρονα οι εκπομπές άνθρακα (CO₂) όχι μόνο δεν μειώθηκαν αλλά και έχουν αυξηθεί».
Οι Αυστηροί Κλιματικοί Κανονισμοί το Μειονέκτημα της Ευρώπης
Ο Τζιμ Ράτκλιφ (Jim Ratcliffe), ιδρυτής και πλειοψηφικός μέτοχος της χημικής επιχείρησης INEOS, κατακρίνει επίσης τους κανονισμούς. Τους αποκαλεί «εντελώς παράλογους κανόνες» που τιμωρούν ακόμη και εταιρείες οι οποίες λειτουργούν με φιλικό τρόπο προς το περιβάλλον.
Όσοι μειώνουν νωρίς τις εκπομπές CO₂ συχνά δεν ανταμείβονται γι’ αυτό, αλλά αντιθέτως αντιμετωπίζουν νέο κόστος και γραφειοκρατικές παγίδες. Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS) είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο σε αυτή την περίπτωση.
ETS: Η Στασιμότητα Ανταμείβεται, η Καινοτομία Τιμωρείται, στην Ευρώπη
Όσες εταιρείες μειώνουν πρόωρα τις εκπομπές άνθρακα (CO₂) συχνά δεν ανταμείβονται γι’ αυτό, αλλά αντίθετα αντιμετωπίζουν νέο κόστος και γραφειοκρατικές παγίδες. Το “Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών” (ETS) της ΕΕ είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο σε αυτή την περίπτωση.
Στο πλαίσιο του “Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών” (ETS) της ΕΕ, οι ενεργοβόρες εταιρείες λαμβάνουν δωρεάν πιστοποιητικά Άνθρακα (CO₂) για να αποτρέψουν με αυτό τον τρόπο τη μετεγκατάσταση τους εκτός Ευρώπης. Χωρίς αυτά τα πιστοποιητικά, οι εταιρείες αυτές θα έπρεπε να τα αγοράζουν σε υψηλή τιμή.
Οι επικριτές προειδοποιούν ότι το σύστημα αδικεί τους «πρωτοπόρους & τους συνεπείς». Όσοι προχωρήσουν νωρίς στην εκσυγχρονισμό τους κινδυνεύουν να βρεθούν σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση, καθώς οι κατανομές συνδέονται με ξεπερασμένα δεδομένα παραγωγής και άκαμπτα κριτήρια αξιολόγησης. Το αποτέλεσμα: η στασιμότητα ανταμείβεται, η καινοτομία όχι.
Αποβιομηχάνιση λόγω υπερβολικά αυστηρών κανονισμών; Εάν η κλιματική πολιτική γίνει ανταγωνιστικό μειονέκτημα, οι Ευρωπαϊκές βιομηχανίες θα αναγκαστούν να μετεγκατασταθούν – και ο άνθρακας (CO₂) θα παραχθεί αλλού. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία για το κλίμα θεωρείται όλο και περισσότερο ως ανταγωνιστικό πρόβλημα: πολύ ηθικολογία, και πολύ λίγη λογική της πιάτσας.
Το “Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών” (ETS) της ΕΕ είναι αμφιλεγόμενο.
Τα φτηνά Kινέζικα Προϊόντα Πλήττουν την παραπέουσα Ευρωπαϊκή Βιομηχανία
Το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι προήλθε από τον τομέα της ηλιακής ενέργειας. Η Γερμανία ήταν κάποτε ο παγκόσμιος ηγέτης στα φωτοβολταϊκά. Ωστόσο, η Κίνα, με τεράστιες κρατικές επιδοτήσεις, δημιούργησε μέσα σε λίγα χρόνια μια ολοκληρωμένη αλυσίδα εφοδιασμού, κατακλύζοντας την παγκόσμια αγορά και εκτοπίζοντας τους Ευρωπαίους κατασκευαστές. Όταν αντέδρασαν οι Βρυξέλλες, ήταν ήδη πολύ αργά, ο κλάδος των φωτοβολταϊκών είχε ήδη πεθάνει.
Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται τώρα στην αυτοκινητοβιομηχανία. Οι Κινέζοι κατασκευαστές όπως είναι η BYD, που υποστηρίζονται σε μεγάλο βαθμό από το κράτος, εισβάλλουν στην Ευρώπη με χαμηλές τιμές. Για πρώτη φορά, η ΕΕ έχει γίνει καθαρός εισαγωγέας κινεζικών αυτοκινήτων – παρά τους εισαγωγικούς δασμούς που φτάνουν έως και 45%.
Μια ανάλυση της Goldman Sachs δείχνει ότι το μερίδιο της Ευρώπης σε βασικά βιομηχανικά εξαγωγικά προϊόντα μειώνεται, ενώ η Κίνα κερδίζει έδαφος σε όλο και περισσότερους τομείς. Εν ολίγοις: η Κίνα κερδίζει μερίδιο αγοράς, ενώ η Ευρώπη χάνει βιομηχανικό έδαφος.
Ανεπαρκής έρευνα αντί για Καινοτομία
Η Ευρώπη υστερεί επίσης στη φαρμακευτική βιομηχανία. Η εφημερίδα Telegraph γράφει: «Από τα δέκα βιολογικά φάρμακα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην Ευρώπη το 2022, μόνο δύο κυκλοφορούσαν στην αγορά που προέρχονται από εταιρείες της ΕΕ».
Ο λόγος: Ανεπαρκής έρευνα, ανεπαρκής ανάληψη ρίσκου. Η Ευρώπη επενδύει το 2,2% του ΑΕΠ της στην έρευνα & την ανάπτυξη, οι ΗΠΑ το 3,5% και η Νότια Κορέα σχεδόν το 5%. Η Ευρώπη, που κάποτε ήταν η δεύτερη πιο καινοτόμος περιοχή στον κόσμο, έχει μείνει πολύ πίσω. Ο Τομ Κρότι (Tom Crotty) σημειώνει: «Η Κίνα καταθέτει πλέον περισσότερες νέες πατέντες από ότι η όλη η Δυτική Ευρώπη και οι ΗΠΑ μαζί».
Μήπως η Ευρώπη υστερεί επίσης και στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης;
Ο Ευρώπη Χάνει το Τραίνο του Μέλλοντος: Νεοφυείς Επιχειρήσεις, Τεχνητή Νοημοσύνη, Διαδίκτυο
Η Ευρώπη έχασε την επανάσταση του διαδικτύου και κινδυνεύει να μείνει πίσω και στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Σε 50 χρόνια, καμία εταιρεία δεν έχει ιδρυθεί στην Ευρώπη που σήμερα να έχει αγοραία αξία (κεφαλαιοποίηση) άνω των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στις ΗΠΑ, μόνο έξι εταιρείες έχουν επιτύχει αυτό το ποσό, με αγοραία αξία άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων.
Ο Ξαβιέ Νιλ (Xavier Niel) λέει: «Δεν είναι έλλειψη ταλέντου. Είναι έλλειψη τολμηρών επιχειρηματιών – και ενός Ευρωπαϊκού περιβάλλοντος που δεν ευνοεί αυτούς που επιχειρούν». Οι εταιρείες τεχνολογίας της Ευρώπης για να επιβιώσουν παλεύουν να ξεπλέξουν με μια ζούγκλα κανονισμών της ΕΕ. Το Ινστιτούτο Bruegel έχει απαριθμήσει πάνω από 100 κανονισμούς, τους οποίους διαχειρίζονται περισσότεροι από 80 φορείς & αρχές. Ο οικονομολόγος Κλαούντιο Ιριγκόγεν (Claudio Irigoyen) της Bank of America προειδοποιεί: «Η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης λαμβάνει χώρα στις ΗΠΑ και την Κίνα – όχι όμως στην Ευρώπη».
Η Παρούσα Κρίση ως Τελική Προειδοποίηση
Η Βρυξέλλες συνήθως αντιδρούν στα προβλήματα της βιομηχανίας με ακόμη περισσότερους πολύπλοκους κανονισμούς. «Η Ευρώπη έχει πάψει εδώ και καιρό να παίζει στο Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών (Champions League)», λέει ο Κρότι. Ίσως είναι ήδη πολύ αργά – μόνο μια πραγματική, βαθιά κρίση, ένα γερό τράνταγμα – μπορεί να επιβάλει ριζικές μεταρρυθμίσεις.
Επενδυτές όπως ο Λόρδος Τζιμ Ο’Νιλ (Jim O’Neill) βλέπουν τεράστιες δυνατότητες, αλλά και έλλειψη θάρρους. Οι μεταρρυθμίσεις έρχονται μόνο «όταν πραγματικά πονάει». Ο Ιριγκόγιεν υποστηρίζει ότι μόνο μια θεραπεία-σοκ μπορεί να σώσει την Ευρώπη. Η Ισπανία και η Ελλάδα έχουν δείξει ότι η ανάπτυξη μπορεί να επιστρέψει – μετά από χρεωκοπία και πόνο.
Η Ευρώπη δεν έχει μέχρι στιγμής βρει τον πραγματικο εαυτό της. Το μόνο που κάνει είναι να διαχειρίζεται ανεπαρκώς την παρακμή της σε πολλούς τομείς.
