Μόσχα Κρεμλίνο και Κόκκινη Πλατεία. Φωτογραφία αρχείου
Ιρίνα Alknis
Η επικεφαλής του τμήματος πληροφοριών και τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας Μαρία Zakharova είπε ότι ο πόλεμος των πληροφοριών της χώρας μας, για να το θέσω ήπια, δεν χάνει:
«Αν τον χάναμε, τότε θα ήταν διαφορετικά» σημείωσε. Οι εθνικοί νόμοι στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία σήμερα έχουν τις σκληρότερες απαιτήσεις για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τη δημοσιογραφία και επειγόντως δεν θα καλούσαν τους ιδιοκτήτες και τους εκπροσώπους των παγκόσμιων κοινωνικών δικτύων συνολικά απαιτώντας τους να μπλοκάρουν όλα όσα σχετίζονται με τη Ρωσία δεν θα υπήρχαν καταγγελίες για τους δημοσιογράφους μας, αν τον είχαμε χάσει. ”
Τα τελευταία χρόνια, η αγωνία της Δύσης πάνω από τη ρωσική επιρροή έχει φθάσει σε τέτοιο βαθμό παράνοιας, και η εκμετάλλευση του θέματος στην εσωτερική πολιτική ατζέντα έχει γίνει τόσο άσεμνη ώστε στη Ρωσία, η αντίληψη για το τι συμβαίνει έχει μετατοπιστεί σε μεγάλο βαθμό στην Σφαίρα του ακονίσματος του πνεύματος.
Από τη μία πλευρά, η αντίδραση είναι αρκετά κατανοητή. Λοιπόν, είναι αδύνατο να εξετάσουμε σοβαρά όλα αυτά τα νέα σχετικά με αρκετές δωδεκάδες λογαριασμών των “Ρώσων trolls” στο Facebook, οι οποίοι εξασφάλισαν (για 50.000 δολάρια) την εκλογή του Donald Trump ως προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο από την άλλη πλευρά, η μετάβαση της κατάστασης στη Δύση στο στάδιο της βαριάς παράληψης οδηγεί άθελά του στην εστίαση του κοινού στην ουσία του τι συμβαίνει.
Η αλήθεια είναι ότι η Δύση-μάλλον, το μέρος της Δυτικής ελίτ-έχει πραγματικά πολύ σοβαρούς λόγους να φοβάται ρωσική επιρροή από μόνη της. Και για να είμαστε πιο ακριβείς, έχουν έναν πραγματικό λόγο να πιστεύουν ότι το έργο της Ρωσίας στη Δύση επιδεικνύει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από το παρόμοιο έργο της Δύσης στη Ρωσία.
Πρόσφατα, ο πρώην Γερμανός Καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ δήλωσε σε συνέντευξή του ότι η Κριμαία αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αναγνωριστεί ως Ρωσική. Τόνισε επίσης ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκαταστήσει τη συνεργασία με τη Μόσχα, προσθέτοντας ότι η Ρωσία είναι ο πλησιέστερος γείτονάς της και χωρίς αυτήν στην ήπειρο δεν θα υπάρχει μια μακροπρόθεσμη ειρήνη.
Από την πλευρά της Ρωσίας, η γνώμη του Schröder φαίνεται να είναι απλώς μια κοινή λογική και πραγματισμός ενός έμπειρου πολιτικού που δεν καθοδηγείται από ιδέες αλλά από πολύ συγκεκριμένες οικονομικές πραγματικότητες και πολιτικά συμφέροντα της χώρας του, κατά την οποία είναι πιο κερδοφόρο να συνεργαστεί με τη Ρωσία παρά να δημιουργηθούν προβλήματα ή ακόμα περισσότερο να πολεμήσουν.
Είναι όμως προφανές ότι για πολλούς στην Ευρώπη και ιδιαίτερα πέρα από τον Ωκεανό, οι δηλώσεις του θα δώσουν την ευκαιρία να κατηγορήσουν και πάλι τον πρώην καγκελάριο ότι εργάζεται για το Κρεμλίνο. Για άλλη μια φορά, επειδή έχει ήδη γίνει ένας κοινός τόπος, αφού υπάρχει ένας λόγος πολύ πιο σημαντικός από ό, τι οι δηλώσεις του: ο Gerhard Schroeder κατέχει σήμερα τις θέσεις του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Rosneft και του επικεφαλής της επιτροπής μετόχων της Nord Stream.
Και σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για την επιρροή της Ρωσίας στη Δύση παίρνει ένα πολύ πιο ουσιαστικό και ενημερωτικό χαρακτήρα από ό τι όλα τα σκάνδαλα για τους Ρώσους χάκερ ή για το γεγονός ότι οι μισοί από τους Ρώσους εκπατρισμένους στο Ηνωμένο Βασίλειο-είναι πληροφοριοδότες και πράκτορες του Κρεμλίνου.
Τι κάνει λοιπόν η Μόσχα;
Τίποτα το ιδιαίτερο ή το παράνομο. Χρησιμοποιεί πρότυπα, δεμένα στην παράδοση, μηχανισμούς που έχουν δοκιμαστεί για πολλές δεκαετίες ακόμα και αιώνες. Απλά καθιερώνει σχέσεις σε διπλωματικό, πολιτιστικό, οικονομικό και σε όλα τα άλλα επίπεδα. Για παράδειγμα, η πρόσκληση των συνταξιούχων πολιτικών σε υψηλές εταιρικές θέσεις είναι η πιο εγκόσμια πρακτική στον κόσμο. Καθώς και διάφορες μορφές αλληλεπίδρασης των πρεσβειών με τις ελίτ των αντίστοιχων χωρών.
Πριν από μερικά χρόνια, το ενεργό έργο Αμερικανικών διπλωματών με Ρώσους πολιτικούς και αξιωματούχους προκάλεσε δημόσια δυσαρέσκεια στη Ρωσία. Αλλά αυτή η ενόχληση δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτό που ξέσπασε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν έγινε δημόσια ενημέρωση σχετικά με την παρόμοια δραστηριότητα των Ρώσων διπλωματών στις ΗΠΑ και το γεγονός ότι ο προηγούμενος Ρώσος Πρέσβης Σεργκέι Kislyak ήταν πάρα πολύ χρόνο στον Λευκό Οίκο υπό την προεδρία του Barack Obama.
Έτσι, φαίνεται ότι δεν υπάρχει τίποτα έξω από το συνηθισμένο.
Πράγματι, στη Δύση (κυρίως στην Ευρώπη) μέρος της ελίτ δεν είναι καν υπέρ της Ρωσίας, αλλά απλά είναι ρεαλιστική σε σχέση με τη θέση της Ρωσίας, ξεκαθαρισμένη από ιδεολογικές πούλιες και βασίζεται σε αυστηρά ορθολογική αρχές. Ανάμεσα τους υπάρχουν αρκετά γνωστά στοιχεία-τόσο συνταξιούχοι όσο και εν ενεργεία πολιτικοί: ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο Πρόεδρος της Τσεχίας Μίλος Zeman, ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Salvini, ο ίδιος Γκέρχαρντ Σρέντερ…
Αλλά αυτό δεν εξηγεί γιατί η πολύ συνηθισμένη δραστηριότητα της Μόσχας της δικτύωσης και της συνεργασίας με τους εταίρους της στη Δύση άρχισε να προκαλεί μια τέτοια απότομη αντίδραση, η οποία τώρα φαίνεται να έχει μετακινηθεί σε μια ανεξέλεγκτη υστερική-παρανοϊκή “περιστροφική κίνηση”.
Η απλούστερη εκδοχή: η Δύση θεωρεί το έργο της Ρωσίας πιο αποδοτικό από το δικό της και από αυτή την άποψη ανησυχεί. Φαίνεται αρκετά λογικό, αλλά δεν εξηγεί γιατί και πώς η Μόσχα αποδείχθηκε πιο αποτελεσματική από τις δυτικές πρωτεύουσες σε αυτό το θέμα.
Φαίνεται ότι η απάντηση θα πρέπει να αναζητηθεί στη διχοτόμηση “της ιδεολογίας-ρεαλισμού”.
Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας αντιπαράθεσης του 20ου αιώνα ήταν στο πεδίο της ιδεολογίας. Επιπλέον, σε αυτόν τον τομέα η ΕΣΣΔ υπέστη τελικά μια συντριπτική ήττα από τη Δύση. Αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντικό βαθμό επιτυχίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη στις δοκιμασμένες και επιτυχείς πρακτικές.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, ανεξάρτητα από τα θέματα που ασκούν οι δυτικές χώρες με “ιθαγενείς”-είτε πρόκειται για την ανατροπή της ανεπιθύμητης εξουσίας είτε για την εξόρυξη του “υγρού γεώτρησης”-πάντα πήγαιναν στο πλαίσιο της συνήθους ρητορικής για την ελευθερία, τη Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ούτω καθεξής
Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα καθεστώτα έχουν πλέον διαβρωθεί από δύο μέρη.
Πρώτον, ειλικρινά ζημιογόνοι σκοποί και τα συμφέροντα που καλύπτονται από αυτές τις ελκυστικές ιδέες έγιναν πολύ αισθητά ακόμη και για τους απλούς πολίτες.
Και δεύτερον, η ίδια η Δυτική ιδεολογία έχει υποστεί αλλαγές που έχουν απορριφθεί από έναν αυξανόμενο αριθμό ανθρώπων, ειδικά σε κοινωνίες που κυριαρχούνται από τις παραδοσιακές αξίες. Πρόκειται για όλες τις νέες πτυχές της πολιτικής ορθότητας, όπως τα δικαιώματα των σεξουαλικών μειονοτήτων, η φιλελεύθερη εκπαίδευση των παιδιών με βάση το φύλο, η επέκταση της κοινωνικής ανοχής στην απώλεια κάθε αίσθησης αυτοσυντήρησης, και ούτω καθεξής.
Δεν είναι περίεργο που τα τελευταία χρόνια η Δύση αντιμετώπισε προβλήματα στην προώθηση των συμφερόντων της σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Όχι μόνο οι νεο-αποικιακές πρακτικές της γίνονται εμφανείς σε έναν αυξανόμενο αριθμό γηπέδων. Και αυτές οι πρακτικές είναι τώρα συγκαλυμμένες από ιδέες που, από μόνες τους, προκαλούν σε μεγάλο βαθμό απλή αηδία σε ανθρώπους που πρέπει να επεξεργαστούν από αυτούς.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ρωσία, η οποία ήταν πάντα προφανώς δυσκολότερη να εργαστεί στον ίδιο τομέα στη Δύση, βρέθηκε απροσδόκητα σε πλεονεκτική θέση.
Πρώτον, επειδή ουσιαστικά αρνήθηκε να επιβάλει οποιουδήποτε ιδεολογικού δόγματος οποιουδήποτε είδους σε άλλους. Ναι, η Ρωσία είναι μια παραδοσιακή συντηρητική κοινωνία, αλλά ποιες στάσεις και κανόνες ακολουθείτε είναι η δουλειά σας. Παντρευτείτε κάποιον που θέλετε, ανατρέψτε τα παιδιά σας όπως κρίνετε κατάλληλα, διαχειριστείτε την κατάστασή σας σύμφωνα με τη δική σας κατανόηση.
Και δεύτερον, επειδή η Ρωσία προτείνει την οικοδόμηση σχέσεων σε αυστηρά ρεαλιστικές και αμοιβαίως ευεργετικές βάσεις. Η Ευρώπη, φυσικά, έχει το δικαίωμα να επιλέξει αν θα χρησιμοποιήσει το ρωσικό αέριο αγωγών ή το αμερικανικό ΥΦΑ, αλλά από την άποψη της Μόσχας, το κύριο επιχείρημα κατά την επιλογή είναι η τιμή (και, κατά συνέπεια, τα κοινωνικο-οικονομικά συμφέροντα των σχετικών Χωρών) και όχι μια εγκατάσταση υπέρ του Αμερικανικού αερίου επειδή είναι ελεύθερη και δημοκρατική, όχι καθεστώς αίματος και αυταρχική. Είναι απολύτως λογικό ότι με μια τέτοια ερώτηση, η Ρωσία, ακόμη και στις σημερινές, εξαιρετικά δύσκολες διεθνείς συνθήκες, δεν έχει ιδιαίτερη δυσκολία να βρει οπαδούς στη Δύση, ακόμη και στους πιο σημαίνοντες κύκλους της κοινωνίας . “Η Κατάσταση επιδεινώνεται, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι στην ίδια την Ευρώπη αρχίζουν να κλίνουν προς μια παρόμοια άποψη. Όπως συνηθίζεται να μιλάμε για παρόμοιες καταστάσεις στην ρωσική πολιτική συνάντηση: το ψυγείο κερδίζει την τηλεόραση.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η Δυτική τηλεόραση-εν όψει τόσο των πολιτικών όσο και των βασικών μέσων ενημέρωσης-πέφτει όλο και περισσότερο σε παροξυσμό σε αυτήν την περίσταση.
