Ο κεντρικός ήρωας και το κύριο θύμα του σερβικού “Μαϊντάν” είναι το τρακτέρ. Δεκάδες αγροτικά οχήματα εισέβαλαν στη σκηνή των γεγονότων με αργή ταχύτητα και απέτρεψαν τη μαζική αιματοχυσία.
Αυτές τις μέρες, οι Σέρβοι διαδηλώνουν κατά του προέδρου τους, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, με κινητήρια δύναμη τους φοιτητές. Περπάτησαν μέχρι το Βελιγράδι από όλη τη χώρα, ως μποϊκοτάζ του συστήματος μεταφορών, ως διαμαρτυρία για την υποχρηματοδότηση των πανεπιστημίων, αλλά και ως έκφραση αλληλεγγύης με τον λαό. Καθ’ όλη τη διαδρομή, οι κάτοικοι τους πρόσφεραν φιλοξενία, φαγητό και σπιτικές λιχουδιές.
Έτσι, την κρίσιμη ημέρα, τουλάχιστον 100.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα σύμφωνα με τις αρχές, ενώ η αντιπολίτευση ανεβάζει τον αριθμό σε ένα εκατομμύριο. Οι διαδηλωτές, οργισμένοι και γεμάτοι ενέργεια, κινδύνευαν να συγκρουστούν βίαια με υποστηρικτές του Βούτσιτς, οι οποίοι είχαν στήσει δικό τους καταυλισμό διαμαρτυρίας. Η κατάσταση απειλούσε να κλιμακωθεί σε αστυνομική επέμβαση, συγκρούσεις και χάος, αλλά τα τρακτέρ έσωσαν τη μέρα.
Η εμφάνιση γεωργικών οχημάτων στο Βελιγράδι θύμισε τη “βιομηχανική επανάσταση” που ανέτρεψε τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς πριν από 25 χρόνια. Οι διαδηλωτές αρχικά τα υποδέχτηκαν ως σύμμαχους – απλούς αγρότες που θα ενίσχυαν την επανάσταση. Ωστόσο, μερικά από αυτά τα τρακτέρ είχαν έρθει με άλλη αποστολή: να προστατεύσουν τους φιλοκυβερνητικούς φοιτητές. Έτσι, σχημάτισαν έναν αμυντικό κλοιό γύρω από τον καταυλισμό τους, αποτρέποντας πιθανές συγκρούσεις.
Στο τέλος της ημέρας, τα τρακτέρ υπέστησαν τη μεγαλύτερη ζημιά, καθώς οι διαδηλωτές ξεσπούσαν πάνω τους την οργή τους. Ο πρόεδρος Βούτσιτς, σε τηλεοπτικό διάγγελμα, τα ευχαρίστησε, υπογραμμίζοντας πως χάρη σε αυτά διατηρήθηκε η σταθερότητα και η ειρήνη.
Η αστυνομία συνέλαβε μόλις είκοσι άτομα, ενώ ο Βούτσιτς ευχαρίστησε τις δυνάμεις ασφαλείας για τη συγκρατημένη στάση τους. Παράλληλα, δεσμεύτηκε να διερευνήσει τις καταγγελίες περί χρήσης ηχητικών όπλων με τη βοήθεια του FBI και της FSB.
Ο ίδιος ο πρόεδρος θεωρεί τις καταγγελίες αυτές ψεύτικες, συγκρίνοντάς τες με τις θεωρίες συνωμοσίας του Μαϊντάν στην Ουκρανία το 2014. “Λένε πως έβαλα να πυροβολήσουν τον λαό μου. Δεν υπάρχουν τραυματίες, τίποτα δεν συνέβη, αλλά χρειαζόταν να κατασκευάσουν μια νέα, θρασύτατη ψευδολογία για να αποσταθεροποιήσουν τη Σερβία”, δήλωσε.
Η επόμενη φάση της κρίσης
Ο Βούτσιτς δηλώνει βέβαιος ότι η επανάσταση δεν θα επικρατήσει και πως η “Σερβία θα νικήσει”. Την Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί η μεγαλύτερη φιλοκυβερνητική διαδήλωση στην ιστορία της χώρας, ενώ τον Ιούνιο θα διεξαχθούν πρόωρες βουλευτικές εκλογές.
Ωστόσο, η αντιπολίτευση δεν θέλει να παίξει με αυτούς τους κανόνες. Ο επόμενος κρίσιμος “Δεύτερος Γύρος” της κρίσης αναμένεται στις 15 Απριλίου – ημερομηνία σύμβολο για τους διαδηλωτές, αφού τότε, το 2024, σκοτώθηκαν 15 άνθρωποι από την κατάρρευση ενός στέγαστρου στον σταθμό του Νόβι Σαντ.
Η αγανάκτηση για την τραγωδία αυτή έχει ενώσει διαφορετικές πολιτικές τάσεις: φιλορώσους και φιλοευρωπαίους, υποστηρικτές και πολέμιους του Βούτσιτς. Οι φοιτητές και οι αγρότες απαιτούν την παραίτηση του προέδρου, απορρίπτοντας τις συμβιβαστικές λύσεις του.
Από το εξωτερικό, ορισμένοι επικρίνουν τον Βούτσιτς ότι προσπαθεί να εξευμενίσει τους αντιπάλους του, ενώ άλλοι τον συμβουλεύουν να δράσει πιο αυταρχικά, όπως ο Λουκασένκο στη Λευκορωσία. Ωστόσο, η Σερβία δεν είναι ούτε Λευκορωσία ούτε Δύση: εκεί, οι εξεγέρσεις θυμίζουν περισσότερο φεστιβάλ παρά επαναστάσεις, αλλά όσο περνά ο καιρός, το φεστιβάλ μετατρέπεται σε πραγματική επανάσταση.
Ο ρόλος της Ευρώπης
Αν στις 15 Απριλίου η κατάσταση κλιμακωθεί και οδηγηθεί σε βίαιες συγκρούσεις, τότε η Δύση μπορεί να κατηγορήσει τον Βούτσιτς για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, να του επιβάλει κυρώσεις και να ανοίξει ένα νέο διπλωματικό μέτωπο εναντίον του.
Ωστόσο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ φαίνεται να στηρίζει τον Βούτσιτς. Τότε, ποιος επιδιώκει να πυροδοτήσει τη σύγκρουση;
Η απάντηση, σύμφωνα με το άρθρο, είναι ξεκάθαρη: η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ντμίτρι Μπαβίριν
