«Η Τουρκία μπορεί να είναι η επόμενη χώρα που θα διαλυθεί. Διαθέτει όλα τα στοιχεία που έχει ένα κράτος όταν αρχίσει να διαλύεται», λέει η Μαρί Οουενς Τόμσεν, επικεφαλής οικονομολόγος της Indosuez Wealth Management στη Γενεύη. Ορισμένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία πλήττουν γενικότερα τις αναδυόμενες αγορές. Καθώς η Fed αυξάνει τα αμερικανικά επιτόκια δανεισμού, οι επενδυτές αποσύρουν κεφάλαια από αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Αργεντινή, το Μεξικό και η Τουρκία, και τα τοποθετούν στο δολάριο. Ωστόσο, η Τουρκία ξεχωρίζει ως ιδιαίτερα ευάλωτη οικονομία, εξαιτίας της ανορθόδοξης οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζει ο Ερντογάν.
Ενδεικτική για το επενδυτικό κλίμα είναι σφυγμομέτρηση της τράπεζας Citi που δείχνει ότι το 43% των επενδυτών προτίθεται να αναστείλει ενδεχόμενες επενδύσεις στην Τουρκία προφανώς λόγω των μέτριων επιδόσεων της τουρκικής οικονομίας, αλλά και τις αρνητικές προβλέψεις του ΔΝΤ για τις αναπτυξιακές της προοπτικές».
Κι΄ενώ αυτή είναι η πολύ επικίνδυνη οικονομική κατάσταση της τουρκικής οικονομίας, ήρθε η Fitch και έδωσε άλλο ένα χτύπημα υποβαθμίζοντας το αξιόχρεο 24 τραπεζών.
Συγκεκριμένα, η Fitch υποβάθμισε την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα για 24 τουρκικές τράπεζες προχώρησε, προχωρώντας, μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις σε περικοπή του ακόμη και κατά δύο βαθμίδες.
Ο δείκτης δανείων/καταθέσεων για τον κλάδο έφθασε το 127% στο τέλος του περασμένου μήνα, ενώ το εξωτερικό χρέος των τραπεζών ανερχόταν σε 186 δισ. δολάρια, στο τέλος του πρώτου τριμήνου 2018, εκ των οποίων τα 103 δισ. δολάρια λήγουν εντός 12 μηνών.
Πολλές τουρκικές εταιρείες έχουν δανειστεί σε ξένο νόμισμα και τα δάνειά τους έχουν αυξηθεί, καθώς υποτιμάται η τουρκική λίρα.
Ετσι τώρα οι μεγάλες τουρκικές εταιρείες προσπαθούν να πείσουν τράπεζες και άλλους πιστωτές να αναδιαρθρώσουν τα δάνειά τους, ενδεχομένως σημάδι κύματος χρεοκοπιών που θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες ζημίες σε τράπεζες και στο Δημόσιο. Εως τα τέλη Απριλίου, τα χρέη των τουρκικών εταιρειών σε ξένο νόμισμα ανέρχονταν στα 245 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 30% του τουρκικού ΑΕΠ. Για να συνεχιστεί η απρόσκοπτη εξυπηρέτηση του χρέους, είναι αναγκαίο οι ξένοι επενδυτές να συνεχίσουν να επενδύουν στην Τουρκία, υπόθεση που φαντάζει ολοένα και πιο αμφίβολη (απόδειξη αυτού το γκάλοπ της citi μεταξύ των επενδυτών).
Η Τουρκία μπορεί να συνεχίσει να προσελκύει πόρους αυξάνοντας τα επιτόκια δανεισμού. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα περιόριζε την οικονομική ανάπτυξη και θα προκαλούσε προβλήματα στην αγορά ακινήτων και στον κατασκευαστικό τομέα. Διαφορετικά, η Τουρκία μπορεί να συνεχίσει το πάρτι της ανάπτυξης, παρακολουθώντας τον πληθωρισμό να ανεβαίνει και τη λίρα να υποχωρεί. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει μεγάλες εταιρείες στη χρεοκοπία και να αναγκάσει, ενδεχομένως, την κυβέρνηση να ζητήσει διάσωση από το ΔΝΤ, κίνηση που θα περιλαμβάνει ασφαλώς επίπονες περικοπές δαπανών.
Νέος θανάσιμος κίνδυνος για την Τουρκία: STOP στα δάνεια όσο είναι φυλακισμένοι Αμερικανοί…
Οι κίνδυνοι μεγαλώνουν, καθώς η τουρκική λίρα συνεχίζει τον κατηφορικό της δρόμο αγγίζοντας το ιστορικό χαμηλό: 4,9743 λίρες για ένα δολάριο στις 18 Ιουλίου. Ξεπέρασε δηλαδή τις 4,9221 λίρες ανά δολάριο της 23ης Μαΐου 2018 όταν η Κεντρική Τράπεζα επενέβη αυξάνοντας τα επιτόκια. Στην πτώση αυτή συνέβαλαν αποφασιστικά και τα αποτελέσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών του Μαΐου 2018. Αυτά έδειξαν αύξηση του ελλείμματος στα 5,89 δισ. δολάρια έναντι 5,45 δισ. δολαρίων τον Απρίλιο και 5,37 δισ. δολάρια τον Μάιο του 2017 σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας.
Ο γενικός χρηματιστηριακός δείκτης σημειώνει συνεχείς υποχωρήσεις, με τις απώλειες από τις αρχές του έτους να ξεπερνούν το 20%. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αυξήθηκε στο 18,79%. Επίσης η απόδοση των δεκαετών τουρκικών ομολόγων (λήγουν τον Οκτώβριο του 2028) με ρήτρα δολαρίου αυξήθηκε στις 11 Ιουλίου στο 4,48% πάνω από την απόδοση των αντίστοιχων Αμερικανικών. Στις 9 Ιουλίου θυμίζουμε ότι ήταν 4,0% ενώ 3,37% ήταν κατά τη διάρκεια της έκδοσης τον Απρίλιο του 2018.
Ολα τα στοιχεία συντείνουν στην εκτίμηση ότι κάθε μέρα που περνά η Τουρκία πλησιάζει πιο κοντά στο να χτυπήσει την πόρτα του ΔΝΤ και να ζητήσει βοήθεια, οπότε θα υποχρεωθεί να εφαρμόσει πολιτικές τελείως αντίθετες από αυτές που πρεσβεύει ο Ερντογάν.
Θανάσης Λυρτσογιάννης
