Επιμέλεια iEpikaira
Το «Reality Check»
Στις 7 Αυγούστου 2026, στη Μέκκα, η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία συνυπέγραψαν το Σύμφωνο της Μέκκας. Το αφήγημα που προβλήθηκε στα διεθνή Μέσα ήταν μεγαλεπήβολο και πομπώδες: ένα νέο «ισλαμικό NATO» εν τη γεννέσει, με ρήτρα συλλογικής άμυνας τύπου Άρθρου 5, ικανό να προβάλει αποτρεπτική ισχύ σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ αποποιούνται τον ρόλο του εγγυητή ασφάλειας της περιοχής.
Έναν μόλις μήνα μετά, στις 8 Σεπτεμβρίου, οι αρτίως εξοπλισμένοι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι, φρόντισαν να δοκιμάσουν τα αντανακλαστικά του νεοσύστατου Συμφώνου. Εξαπέλυσαν μαζική επίθεση εναντίον κρίσιμων ενεργειακών και στρατιωτικών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, ενώ ταυτόχρονα κλιμάκωσαν τον ναυτικό αποκλεισμό στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Η εκ του αποτελέσματος αποδειχθείσα «αφηρημένη» δέσμευση της Μέκκας φάνηκε να μετατρέπεται, μέσα σε λίγες ώρες, σε «διπλωματικό πυροτέχνημα».
Γεωπολιτικό «Ασφάλιστρο» και «Ψιλά Γράμματα»
Τότε το Ριάντ ανακάλυψε με οδυνηρό τρόπο αυτό που γνωρίζει κάθε υποψιασμένος: τα «ψιλά γράμματα» των συμφωνιών…
Αντί για κοινές επιχειρήσεις το Ισλαμαμπάντ και η Άγκυρα περιορίστηκαν σε «αυστηρές καταδίκες». Ο Πακιστανός Υπουργός Άμυνας, Khawaja Asif, δήλωσε μεν ότι η χώρα του «δεσμεύεται από τους όρους του συμφώνου», για να τον διορθώσει αμέσως μετά ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Sajjad Haider Khan, ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για μια γενική «συμφωνία-ομπρέλα» και ότι η άμεση στρατιωτική δράση δεν είναι στο τραπέζι. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Hakan Fidan, υπενθύμισε με νόημα πως το σύμφωνο λειτουργεί όπως το ΝΑΤΟ: απαιτείται επίσημο αίτημα, διαβουλεύσεις και καθορισμός της βοήθειας — αποφεύγοντας επιμελώς κάθε νύξη για αποστολή δυνάμεων. Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε, δηλαδή…
Ψωνίζοντας Υποστήριξη από Ξένους «Προστάτες»
Η ψευδαίσθηση ότι μια χώρα μπορεί να «ψωνίσει υποστήριξη» χωρίς να υπάρχει ταύτιση θεμελιωδών εθνικών συμφερόντων, προσκρούει στη σκληρότερη αλήθεια των διεθνών σχέσεων: κανείς δεν πολεμάει τον πόλεμο κάποιου άλλου εάν δεν υπάρχει άμεσο συμφέρον ή κίνδυνος. Εν προκειμένω όμως οι τρεις συμβαλλόμενοι κινούνται σε διαφορετικά γεωπολιτικά γήπεδα, με ασύμβατες προτεραιότητες ως προς τη συγκεκριμένη απειλή:
- Το Πακιστάν: Ακροβατεί σε τεντωμένο σχοινί. Μοιράζεται σύνορα 900 χιλιομέτρων με το Ιράν και μαστίζεται μια εύθραυστη οικονομία. Το Ισλαμαμπάντ θέλει τα σαουδαραβικά κεφάλαια, αλλά είναι πολύ αμφίβολο ότι θα διακινδυνεύσει μια αντανακλαστική ανάφλεξη στα νοτιοδυτικά του σύνορα.
- Η Τουρκία: Παίζει ταυτόχρονα σε πολλά ταμπλό — από Τον Καύκασο, τη Συρία και το Βόρειο Ιράκ μέχρι τη Σομαλία. Η Άγκυρα επιζητεί τις επενδύσεις και τις εξαγωγές της αμυντικής της βιομηχανίας, αλλά δεν έχει κανένα στρατηγικό κίνητρο να εμπλακεί σε έναν δαπανηρό πόλεμο φθοράς με τους Χούθι, πολλώ δε μάλλον σε μια έμμεση αντιπαράθεση με το Ιράν.
- Η Σαουδική Αραβία: Βιώνει τη δική της επώδυνη γεωπολιτική «ενηλικίωση». Βλέποντας τις ΗΠΑ να μετατοπίζουν το βάρος της αμυντικής ευθύνης στους τοπικούς δρώντες, αναζητά απεγνωσμένα προστασία. Όμως:
Μια συμμαχία χωρίς κοινή αντίληψη του τί συνιστά απειλή, είναι ένας άνευρος μηχανισμός…
Γραφειοκρατία Vs Στρατηγική Ισχύς
Η δημιουργία «μόνιμης Γραμματείας» στο Ριάντ και οι διακηρύξεις για μεταφορά αμυντικής τεχνολογίας αποτελούν χρήσιμες διευθετήσεις. Δεν συνιστούν όμως αποτροπή. Η αποτροπή δεν προκύπτει μέσα από γραφειοκρατίες και δελτία Τύπου. Εξασφαλίζεται όταν ο επιτιθέμενος αντιλαμβάνεται ότι κινδυνεύει να αναλάβει ένα δυσβάσταχτο κόστος.
Όταν οι Χούθι και οι προστάτες τους στην Τεχεράνη διαπιστώνουν ότι οι επιθέσεις σε σαουδαραβικό έδαφος προκαλούν μόνο φραστικές καταδίκες και νομικίστικες υπεκφυγές περί «συμφωνιών-ομπρέλα», η αποτρεπτική αξία του Συμφώνου της Μέκκας ουσιαστικά αυτοαναιρείται.
