Η χαρουπιά (Ceratonia siliqua L.) καλλιεργείται ευρέως στην περιοχή της Μεσογείου επί αιώνες και είναι επίσης διαδεδομένη σε όλες σχεδόν τις ηπείρους (Ευρώπη, Αφρική, Αυστραλία, Ασία, ΗΠΑ). Επιπλέον, είναι ένα σημαντικό συστατικό της μεσογειακής βλάστησης και χαρακτηριστικό μέρος του γεωργικού οικοσυστήματος στην Κύπρο.
Οι χώρες με την υψηλότερη παραγωγή χαρουπιού το 2014 ήταν η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, το Μαρόκο, η Τουρκία, η Ελλάδα, η Κύπρος και ο Λίβανος.
Τα κύρια συστατικά του χαρουπιού είναι οι λοβοί και οι σπόροι.
Οι σπόροι (περίπου το 10% των φρούτων), χρησιμοποιούνται βιομηχανικά για την παραγωγή κόμμεως χαρουπιού (E410), το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως παχυντής και σταθεροποιητής τροφίμων ή ως αρωματική ύλη.
Η χημική σύνθεση των χαρουπιών είναι γνωστή: οι λοβοί χαρουπιού περιέχουν υψηλές ποσότητες υδατανθράκων, πολυφαινολικών και αντιοξειδωτικών ενώσεων, αδιάλυτων διαιτητικών ινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων και πρωτεΐνες (8%) και χαμηλές ποσότητες και λιπιδίων.
Τα πιο άφθονα μέταλλα και ιχνοστοιχεία που περιέχει το χαρούπι είναι το ασβέστιο, το κάλιο, το μαγνήσιο, το νάτριο, ο φώσφορος και ο σίδηρος.
Το αλεύρι χαρουπιού είναι ένα άλλο σημαντικό συστατικό τροφίμων που παράγεται από τους σπόρους χαρουπιού.
Οι βιολογικές και οι ιαματικές επιδράσεις από το χαρούπι είναι αρκετές π.χ. γαστρεντερικές, αντιδιαβητική δράση, αντικαρκινική, αντιυπερλιπιδαιμική και αντιδιαρροϊκές ιδιότητες.
Η D-πινιτόλη (pinitol) θεωρείται μια σημαντική βιοενεργή ένωση από το χαρούπι με αντιδιαβητική δράση. Ταυτοποιήθηκε στο σιρόπι χαρουπιού, ένα παραδοσιακό προϊόν που παράγεται από λοβούς χαρουπιών.
Έχουν επίσης αναφερθεί αντιβακτηριακές δραστικότητες από εκχυλίσματα φύλλων χαρουπιού ενάντια σε λιστέρια (Listeria monocytogenes) και Pectobacterium atrosepticum.
Επιπλέον, αναφέρθηκαν λεπτομερώς οι αντικαρκινικές, κυτταροτοξικές και αντιδιαρροϊκές δράσεις διάφορων μερών από το χαρούπι, και οι οποίες οφείλονται στην παρουσία πολυφαινολών, φλαβονοειδών και τανινών.
Σήμερα, το χαρούπι χρησιμοποιείται κυρίως ως υποκατάστατο κακάου και ως προϊόν χωρίς καφεΐνη.
Οι λοβοί χαρουπιού χρησιμοποιούνται ευρέως σε προϊόντα αρτοποιίας, ζαχαροπλαστικής, ζυμαρικά ή ροφήματα.
Η χαρουπιά έχει από καιρό συσχετιστεί με την αρχαία ιστορία της Κύπρου. Οι πρώτες γραπτές αναφορές για την ύπαρξη χαρουπιού στο νησί συσχετίστηκαν με τους Ενετούς τον 15ο αιώνα.
Στην Κύπρο, η χαρουπιά είναι ευρέως γνωστή ως «τεράτσια». Παλαιότερα, χαρακτηρίστηκε ως «μαύρος χρυσός της Κύπρου», καθώς ήταν το προϊόν με τις μεγαλύτερες γεωργικές εξαγωγές και σημαντική πηγή εισοδήματος.
Παράγονται διάφορα παραδοσιακά προϊόντα χαρουπιού, όπως σιρόπι χαρουπιού (χαρουπόμελο), χαρουπόσκονη και παστέλι.
Πηγή :
J Adv Res. 2017 Dec 24;10:1-8. doi: 10.1016/j.jare.2017.12.001. eCollection 2018 Mar. Use of FTIR spectroscopy and chemometrics for the classification of carobs origin Chrysanthi Christou, Agapios Agapiou, Rebecca Kokkinofta
http://europepmc.org/article/MED/30046470
