Η ικανοποίηση όλων των Ελλήνων για την απελευθέρωση των δυο στρατιωτικών που τελούσαν άδικα και ανήθικα υπό κράτηση από το καθεστώς Ερντογάν στην Τουρκία είναι εκτός από έκδηλη και απόλυτα δικαιολογημένη. Άλλο όμως αυτό και άλλο το να ξεφύγουμε, όπως το συνηθίζουμε, ρίχνοντας νερό στον μύλο των επιδιώξεων του Τούρκου ηγέτη, σε μια συγκυρία η οποία κάνει την περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου να θυμίζει κινούμενη άμμο…
Γράφει ο ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Δυστυχώς, για μια ακόμη φορά στην πρόσφατη ελληνική Ιστορία, μια υπόθεση εθνικού ενδιαφέροντος οδηγεί σε ευθεία σύγκρουση τις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες της κυβέρνησης και την απαιτούμενη ψυχρή λογική εκτίμηση της επιβαλλόμενης ελληνικής στάσης σε σχέση με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή που ήταν ο πραγματικός καθοριστικός παράγοντας για την ελευθέρωση των δυο στρατιωτικών.
Τα φληναφήματα περί νίκης της διπλωματίας, είναι μόνο για αφελείς. Αρχικώς, το ερώτημα που χρήζει απάντησης είναι πως ακριβώς ταιριάζουν, από τη μία η παραδοχή πολλών κυβερνητικών στελεχών ότι αιφνιδιάστηκαν από την εξέλιξη και από την άλλη η απόπειρα να παρουσιαστεί η εξέλιξη ως ελληνική επιτυχία;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση θα κινητοποιούνταν για να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της απελευθέρωσης Ελλήνων κρατουμένων, πολλώ δε μάλλον στρατιωτικών, η κράτηση των οποίων εμπεριείχε ευρύτερους συμβολισμούς. Αυτό πρέπει να γίνει σαφές, όπως και το ότι ασφαλώς συνέβαλλαν οι προσπάθειες στο τελικό αποτέλεσμα. Δεν ήταν όμως ο καθοριστικός παράγοντας.
Εάν όμως αναλωθούν οι κυβερνώντες σε πανηγυρισμούς αναζητώντας πάση θυσία την σχεδόν αποκλειστική πίστωση της εξέλιξης, εάν δηλαδή επιμείνουν στο να θριαμβολογούν υπονοώντας πόσο καλοί και αποτελεσματικοί είναι, άρα πρέπει να υπερψηφιστούν στις εκλογές, τότε θα πρέπει με την ίδια ζέση να εξετάσουμε και το θέμα των επιδόσεών της στην πρώτη φάση.
Λέγοντας «πρώτη φάση», εννοούμε εάν είχαν δοθεί οι οδηγίες αποτροπής αυτού που μας συνέβη, εάν δηλαδή τα αρμόδια επιτελεία είχαν διαγνώσει τον κίνδυνο που ήταν προφανής πριν το περιστατικό και είχε καταγραφεί δημοσιογραφικά μετά το περιστατικό με το ΠΑΘ ΓΑΥΔΟΣ.
Άρα είναι παράλογο αυτό που σκέπτονται δημοσιογράφοι να μην κινητοποίησε στρατιωτικά επιτελεία. Αυτή ασφαλώς δεν είναι ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας, αλλά όταν ενέσκηψε το πρόβλημα με τους «δύο», αποδόθηκαν ευθύνες για την ολιγωρία;
Τούτων λεχθέντων, είναι φυσικό να αντιδρά κανείς στο θέαμα της μετάβασης του κυβερνητικού αεροσκάφους, ενώ οδικώς τα ελληνοτουρκικά σύνορα απείχαν μισή περίπου ώρα, ενώ το βίντεο της αφήγησης για το τι συνέβη από το κυβερνητικό αεροσκάφος, δείχνει επιπολαιότητα.
Επιπολαιότητα, αν όχι πρόθεση να προκαταληφθεί η πεποίθηση της κοινωνίας για το τι συνέβη, τη στιγμή που δεν έχει ολοκληρωθεί και με την κατάθεση των δυο στρατιωτικών το πόρισμα από τη διερεύνηση της υπόθεσης, ώστε να διαμορφωθεί σαφής εικόνα περί του τι έγινε και τι όχι…
Ο τουλάχιστον «άτσαλος» χειρισμός της υπόθεσης
Επιπολαιότητα, ενδεχομένως βολική πολιτικά, όμως αντιπαραγωγική στο επίπεδο της εξωτερικής πολιτικής, είναι και η ταχύτητα με την οποία έσπευσαν κυβερνητικοί παράγοντες να πραγματοποιήσουν στροφή 180 μοιρών στην αντιμετώπιση της υπόθεσης, κινδυνεύοντας να νομιμοποιήσουν τον Ερντογάν ακόμα και να ζητήσει αντάλλαγμα για την «αγαθοεργία» του.
Ενδεχομένως ένα «ευχαριστώ» να είναι λογικό, αρκεί να μη λησμονεί κανείς ότι απευθύνεται σε έναν «κακό γείτονα» ο οποίος έκανε με καθυστέρηση έξι σχεδόν μηνών το αυτονόητο, αυτό που πάντα έπραττε η Ελλάδα σε παρόμοιες περιπτώσεις, ακόμα και όταν υπήρχαν ισχυρότατες ενδείξεις, έως αποδείξεις, εμπλοκής Τούρκων σε κατασκοπεία.
Άρα, είναι παράλογο από ελληνικής πλευράς να δίδεται τόσο εύκολα το «συγχωροχάρτι» στην Τουρκία του Ερντογάν. Κάπως βεβιασμένη είναι και η πρόσκληση του υπουργού Άμυνας της Τουρκίας, Χουλούσι Ακάρ, στην Ελλάδα από τον Πάνο Καμμένο.
Δεν είναι το ίδιο πρόσωπο που απειλούσε πριν λίγες μέρες με την ανάληψη στρατιωτικής δράσης στην Ανατολική Μεσόγειο για τους υδρογονάνθρακες; Δηλαδή πριν τη φυλάκιση των δύο στρατιωτικών υπήρχαν οι προϋποθέσεις βελτίωσης των διμερών σχέσεων οι οποίες διαταράχθηκαν και τώρα επιστρέφουμε στην πρότερη κατάσταση;
Ας μην χαρίζουμε τέτοιες ανέξοδες «νίκες» στην Τουρκία, διότι το μήνυμα που της διαβιβάζουμε, είναι αυτό… της επανάληψης μιας συμπεριφοράς που όχι μόνο δεν τιμωρήθηκε αλλά επιβραβεύεται από εμάς τους ίδιους.
Οι ορθολογικές δυνητικές ερμηνείες τις εξέλιξης
Η στάση της Ελλάδας είναι περίεργη και στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων της χώρας. Παρά τις θριαμβολογίες, οι δυο πιθανότερες ερμηνείες της απόφασης για την ελευθέρωση των δυο στρατιωτικών, σχετίζονται ευθέως με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία.
Δηλαδή, όπως θεωρούσε ότι εξυπηρετούσε, έστω χωρίς αρχές, την εξυπηρέτηση του συμφέροντός της, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση ελευθέρωσής τους! Δεν επέδειξε μεγαλοθυμία προς την Ελλάδα ώστε να αξίζει επαίνων και πομπωδών δηλώσεων, ακόμα και από τους «τουρκοφάγους» του κυβερνητικού συνασπισμού.
Η μία ερμηνεία, όπως από την πρώτη στιγμή έγραψε ως εκτίμηση το DP, είναι η κατασκευή «τεκμηρίων»που θα στηρίζουν τη ρητορική του «η τουρκική Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη», το οποίο θα μειώσει τη ζημία της τουρκικής δημόσιας εικόνας, εάν αφεθεί τελικά ελεύθερος προσεχώς, ο Αμερικανός πάστορας Άντριου Μπράνσον.
Η άλλη ερμηνεία είναι ότι αν αποφάσισε να συνεχίσει τη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καλό θα είναι να μην έχει ένα τέτοιο μέτωπο ανοικτό με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό αφενός θα μπορούσε να αποτελεί σκέψη του Ερντογάν για πολλούς λόγους.
Πρώτον, διότι θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ελληνικά εμπόδια σε περίπτωση που θα εκδηλωνόταν ευρωπαϊκή κίνηση για στήριξη της τουρκικής οικονομίας, καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες και όχι μόνο έχουν μεγάλη έκθεση και κινδυνεύουν με ζημιές, άρα υπάρχει ευρωπαϊκό κίνητρο για κινητοποίηση.
Δεύτερον, συνδεόμενο με το πρώτο, η απελευθέρωσή τους αποτελεί ενδεχομένως και ένα «πικάρισμα» προς την πλευρά των ΗΠΑ, καθώς τους διαμηνύει ότι η τακτική του «bullying» δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και να φέρει αποτελέσματα, παρότι ο ίδιος ο Ερντογάν και η χώρα του αποτελούν θιασώτες θεωρητικοί και πρακτικοί της μεθόδου…
Τρίτον, διότι η ενέργεια αυτή αποτελεί και χειρονομία του Ερντογάν προς την ΕΕ, καθώς του είχε ζητηθεί η ελευθέρωση των «δύο» από τον πρόεδρο της Κομισιόν, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Άρα από την πλευρά της ΕΕ «νομιμοποιείται» να περιμένει αντάλλαγμα ο Ερντογάν, ή σε τελική ανάλυση, απλά να διευκολύνει την προσέγγιση των Ευρωπαίων για να βρει στήριξη στην κλυδωνιζόμενη οικονομία του.
Υπάρχει όμως και μια ακόμα ισχυρότατη κατά τη γνώμη μας δυνητική ερμηνεία και αυτή σχετίζεται με την – ορθολογική ή όχι – υποψία του Ερντογάν, ότι οι Έλληνες «τα έχουν κάνει πλακάκια» με τους Αμερικανούς, με αποτέλεσμα να φοβάται ότι θα «στηθεί», θα προκληθεί δηλαδή ελληνοτουρκικό επεισόδιο, με την Ελλάδα να κινείται στρατιωτικά κατά της Τουρκίας, δίνοντας πρόσχημα στην αμερικανική πλευρά να παρέμβει στρατιωτικά…
Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο που επικεντρώνεται σε αυτή την ερμηνεία γράφτηκε από τον διακεκριμένο αναλυτή Σταύρο Λυγερό στο έγκυρο SLpress με τίτλο «Η απελευθέρωση των δύο και ο φόβος Ερντογάν για αμερικανική παγίδα με ελληνικό χρώμα», του οποίου την ανάγνωση σαφώς συνιστούμε.
Αυτή η εκδοχή θα μπορούσε να «δένει» και με την απόφαση της ελληνικής πλευράς να σταματήσει την υλοποίηση των ΜΟΕ και να σκληρύνει γενικά τη στάση της απέναντι στην Τουρκία. Σε «απόλυτες τιμές» η απόφαση αυτή θα ήταν ένα αστείο. Υπό το πρίσμα της «παράνοιας» Ερντογάν και της ανωτέρω υποψίας μην του «τη στήσουν» Έλληνες και Αμερικανοί, τότε ίσως αποκτά κάποια υπόσταση.
Εν κατακλείδι, η Ελλάδα θα πρέπει να προσέξει πολύ διότι τα «αγκαλιάσματα» με το καθεστώς Ερντογάν σε μια συγκυρία που το εξυπηρετούν ξεκάθαρα, καθώς θα μπορούσαν να στείλουν πολύ λανθασμένα μηνύματα. Θα μπορούσαν να εξαχθούν ακόμα και από τις Ηνωμένες Πολιτείες πολύ λανθασμένα συμπεράσματα, ή μάλλον για την ακρίβεια, τέτοια που δεν εξυπηρετούν το ελληνικό εθνικό συμφέρον.
Όποιος σκέπτεται να αντιπαραθέσει ως αντεπιχείρημα τα συγχαρητήρια του Αμερικανού πρεσβευτή και τους επαίνους του State Department καλά θα κάνει να το ξανασκεφθεί. Άλλο το τακτικό και άλλο το στρατηγικό επίπεδο στις διεθνείς σχέσεις και στους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς. Η αναφορά αυτή δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ…
