Γράφει η Άλκηστις Νίκα
Θυμίζοντας το γνωστό έργο “1984” του George Orwell, η κινεζική κυβέρνηση έχει καταφέρει να δημιουργήσει και να θέσει σε λειτουργία ένα πολύπλοκο σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης για τους 1,4 δισεκατομμύρια πολίτες της και όλες τις επιχειρήσεις της . Μέσω αυτού του συστήματος, οι πράξεις τους επιβραβεύονται ή τιμωρούνται, δημιουργώντας τους ένα καλό ή ένα κακό προφίλ. Με την Κίνα να φαίνεται σταδιακά να τελειοποιεί αυτό το σύστημα, εκτιμάται ότι το 80 τοις εκατό των επαρχιών, περιοχών και πόλεων έχουν ενταχθεί σε κάποια έκδοση του συστήματος ή πρόκειται να το κάνουν. Τι είναι όμως πραγματικά το κινέζικο σύστημα κοινωνικής πίστωσης και πώς λειτουργεί;
Το σύστημα με λίγα λόγια αποσκοπεί στα εξής: επιτήρηση, παρακολούθηση, αξιολόγηση, και έλεγχο όλων των πολιτών και των επιχειρήσεων στην Κίνα. H κινεζική κυβέρνηση για να καταφέρει όλα αυτά χρησιμοποιεί ποικίλους τρόπους για να παρακολουθεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της.
Συγκεκριμένα, συλλέγει δεδομένα από τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, την δραστηριότητα τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το ιστορικό των πιστωτικών καρτών τους καθώς και των διαδικτυακών αγορών τους, του ιατρικού απόρρητου τους, την συνέπεια τους στην πλήρωση των φόρων τους, του ποινικού τους μητρώου και τέλος δεδομένα από τις κάμερες ασφαλείας (η Κίνα εκτιμάται ότι έχει περίπου 540 εκατομμύρια ενεργές κάμερες το 2022) οι οποίες αναγνωρίζουν τα πρόσωπα των πολιτών λόγω της πολύ ανεπτυγμένης A.I. τεχνολογίας στην Κίνα.
Η κυβέρνηση παρακολουθώντας τους πολίτες της αξιολογεί και τις πράξεις τους σε καλές ή κακές, σύμφωνα με τα πρότυπα του κομμουνιστικού κόμματος. Για παράδειγμα, η τήρηση του Κ.Ο.Κ. είναι καλή συμπεριφορά ενώ η μη τήρηση του είναι κακή. Η αγορά κινεζικών προϊόντων είναι καλή συμπεριφορά, ενώ η αγορά ξένων προϊόντων κακή. Η συχνή αργοπορία στην δουλεία ή το σχολείο, το κάπνισμα μέσα στα μέσα μαζικής μεταφοράς ή το να μην φοράνε λουρί τα σκυλιά σε δημόσιους χώρους είναι κακές συμπεριφορές.
Ακόμα, για το κομμουνιστικό κόμμα της Κίνας κακή συμπεριφορά θεωρείται και η συχνή κατανάλωση junk food, η υπερβολική απασχόληση με τα βιντεοπαιχνίδια, και φυσικά η προσβολή ή η κριτική της κυβέρνησης και του συστήματος κοινωνικής πίστωσης.
Πως λειτουργεί όμως αυτό στην πράξη για τους πολίτες;
Για παράδειγμα, στις πόλεις Suqian, Rongcheng και Weihai στον καθέναν δίνεται ένα αρχικό σκορ 1.000 πόντων. Όταν κάνει μια καλή πράξη ανεβάζει το σκορ του, ενώ όταν κάνει μια κακιά το κατεβάζει. Αν ένας πολίτης για παράδειγμα στείλει σε προσωπικό μήνυμα κάτι αρνητικό για την κινεζική κυβέρνηση χάνει 50 πόντους. Αν δεν πληρώσει τους φόρους του χάνει 100 πόντους. Από την άλλη πλευρά, αν το παιδί του εγγραφεί στον στρατό κερδίζει 5 πόντους. Όμως, το σκορ κάθε ανθρώπου δεν είναι για αυτόν απλώς ένας αριθμός, καθώς έχει πολλές συνέπειες στην καθημερινή ζωή του.
Οι πολίτες στις παραπάνω πόλεις χωρίζονται σε έξι ομάδες ανάλογα με το σκορ τους: ΑΑΑ (σκορ μεγαλύτερο από 1.050 πόντους), ΑΑ (σκορ μεταξύ 1.030-1.049 πόντων), Α (σκορ μεταξύ 960-1029 πόντων), Β (σκορ μεταξύ 850 -959 πόντων), C (σκορ μεταξύ 600-849 πόντων) και τέλος D (σκορ κάτω από 599 πόντους). Οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις που ανήκουν στις ομάδες C και D ανήκουν στην επίσημη “μαύρη λίστα” της κινεζικής κυβέρνησης και χρειάζεται να περιμένουν από 2 έως 5 χρόνια για να αφαιρεθούν από αυτήν. Τα ονόματα των ανθρώπων και των επιχειρήσεων της ομάδας D καθώς και οι προσωπικές τους πληροφορίες συμπεριλαμβανομένου και του τι έκαναν για να έχουν τόσο χαμηλό σκορ είναι αναρτημένα σε επίσημη κυβερνητική ιστοσελίδα και μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτά κάθε Κινέζος πολίτης.
Τον Μάρτιο του 2019 υπήρχαν πάνω από 23 εκατομμύρια άνθρωποι στην “μαύρη λίστα”. Οι κυρώσεις για όσους ανήκουν στην “μαύρη λίστα” είναι πολύ αυστηρές, καθώς περιλαμβάνουν την απαγόρευση ίδρυσης επιχείρησης, την απαγόρευση αγοράς ακινήτου ή αυτοκινήτου, την απαγόρευση εγγραφής των παιδιών τους σε ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και τέλος την απαγόρευσης της μετακίνησης τους με τρένο ή αεροπλάνο. Από την άλλη πλευρά, κάποια από τα πλεονεκτήματα που απολαμβάνουν οι άνθρωποι με υψηλότερο σκορ είναι τα εξής: έχουν προτεραιότητα για την εισαγωγή τους σε ορισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα, φθηνότερες τιμές για την χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς, και μικρότερο χρόνο αναμονής στα νοσοκομεία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύστημα κοινωνικής πίστωσης στην Κίνα είναι πολύ περίπλοκο και εξελίσσεται συνεχώς καθώς ακόμα τελειοποιείται. Επιπλέον, διαφέρει από πόλη σε πόλη, κάτι το οποίο είναι φυσικό λόγω της τεράστιας γεωγραφικής έκτασης της Κίνας. Βέβαια, η κοινή γνώμη για το σύστημα αυτό φαίνεται να διίστανται τόσο στην Κίνα όσο και στην Δύση. Πολλοί υποστηρίζουν πως ένα τέτοιο σύστημα είναι το μέλλον, ενώ η αντίθετη άποψη θεωρεί ότι το σύστημα κοινωνικής πίστωσης μετατρέπει την Κίνα σε μία δυστοπική κομμουνιστική δικτατορία.
