Σημαντική αποκάλυψη ήρθε στη Βουλή και αφορά χιλιάδες Έλληνες πολίτες που το τελευταίο διάστημα έρχονται αντιμέτωποι με τεχνητή παραπληροφόρηση στα Αστυνομικά Τμήματα, όταν επιχειρούν να εκδώσουν διαβατήριο με παλαιού τύπου αστυνομική ταυτότητα.
Σύμφωνα με καταγγελίες, πολίτες ενημερώνονται –εσφαλμένα– ότι δεν μπορούν να εκδώσουν διαβατήριο εάν η ταυτότητά τους:
- δεν φέρει λατινικούς χαρακτήρες ή
- έχει εκδοθεί πριν από πολλά έτη ή θεωρείται «ληγμένη».
Η πρακτική αυτή οδηγεί σε έμμεση πίεση προς τους πολίτες να προβούν στην έκδοση των νέων ψηφιακών ταυτοτήτων, χωρίς να υπάρχει τέτοια νομική υποχρέωση.
Τι αποκαλύφθηκε επίσημα στη Βουλή
Κατά τη διάρκεια συζήτησης επίκαιρης ερώτησης, ο ανεξάρτητος βουλευτής Νίκος Παπαδόπουλος έθεσε ευθέως το ζήτημα της παράνομης άρνησης έκδοσης διαβατηρίων σε πολίτες – ακόμη και σε ανηλίκους – που διαθέτουν παλαιού τύπου αστυνομικές ταυτότητες.
Από την απάντηση του αρμόδιου Υφυπουργού προέκυψε με απόλυτη σαφήνεια ότι:
- Διαβατήριο εκδίδεται και με παλαιά αστυνομική ταυτότητα, ακόμη και αν αυτή έχει εκδοθεί πριν από δεκαετίες.
- Η χρονολογία εκδόσεως της ταυτότητας δεν αποτελεί λόγο απόρριψης.
- Το μοναδικό κριτήριο είναι η απόδειξη της ταυτοπροσωπίας.
- Άρνηση επιτρέπεται μόνο στην εξαιρετική περίπτωση που η φωτογραφία δεν επιτρέπει αξιόπιστη αναγνώριση.
Τι ισχύει νομικά σήμερα
Με βάση το ΦΕΚ Β’ 5441/30.9.2024, η ισχύς όλων των υφιστάμενων αστυνομικών ταυτοτήτων έχει παραταθεί έως 25 Σεπτεμβρίου 2027, ανεξαρτήτως χρόνου έκδοσης.
Επομένως:
- καμία διοικητική υπηρεσία
- κανένα Αστυνομικό Τμήμα δεν δικαιούται να αρνείται την έκδοση διαβατηρίου ή να παραπλανά πολίτες επικαλούμενο «λήξη» ή «παλαιότητα» της ταυτότητας.
Ο ίδιος ο Υφυπουργός ανέφερε ότι μόνο από τον Αύγουστο του 2026, λόγω ευρωπαϊκού κανονισμού, τα παλαιού τύπου έγγραφα θα πάψουν να γίνονται δεκτά για την έκδοση διαβατηρίων. Μέχρι τότε, κάθε άλλη πρακτική είναι αυθαίρετη.
Διοικητική αυθαιρεσία και ευθύνες
Ο Νίκος Παπαδόπουλος κάλεσε την πολιτική ηγεσία:
- να εκδώσει ρητές και σαφείς οδηγίες προς όλες τις υπηρεσίες,
- να ελέγξει φαινόμενα διοικητικής αυθαιρεσίας,
- και να αποδώσει ευθύνες σε όσους παραβιάζουν τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.
Η διοίκηση, όπως τονίστηκε, δεν νομοθετεί. Οφείλει να εφαρμόζει τον νόμο – όχι να τον παρακάμπτει.
Ενημέρωση – όχι εξαναγκασμός
Η ΕΞΟΔΟΣ καλεί τους πολίτες:
- να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους,
- να μην αποδέχονται παραπλανητικές «οδηγίες»,
- και να καταγγέλλουν κάθε περιστατικό άρνησης ή έμμεσου εξαναγκασμού.
Η ΕΞΟΔΟΣ υπενθυμίζει στους πολίτες ότι το ΣτΕ με την απόφασή 1602/2021 έκρινε κατά τρόπο δεσμευτικό τα εξής: Αν παρέλθει 15ετία από τη λήξη της ταυτότητας και μέχρι αυτή να αντικατασταθεί, θεωρείται ισχυρό έγγραφο και οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να το δεχθούν εφόσον δεν συντρέχει βάσιμη αμφιβολία περί της γνησιότητάς του.
Η μετάβαση σε νέα έγγραφα ταυτοποίησης δεν μπορεί να γίνεται με φόβο, πίεση ή παραπληροφόρηση.
Η νομιμότητα δεν είναι επιλογή – είναι υποχρέωση της Πολιτείας.
Τι να απαντήσετε στο Αστυνομικό Τμήμα
(Οδηγός για πολίτες που ζητούν διαβατήριο)
Εάν κατά την προσέλευσή σας σε Αστυνομικό Τμήμα για έκδοση διαβατηρίου σάς πουν ότι δεν γίνεται επειδή η ταυτότητά σας είναι παλαιά, δεν έχει λατινικούς χαρακτήρες ή «θεωρείται ληγμένη», μπορείτε να απαντήσετε ψύχραιμα και τεκμηριωμένα τα εξής:
1. «Η ισχύς της ταυτότητάς μου έχει παραταθεί έως 25.9.2027»
Αναφέρετε ότι, σύμφωνα με το ΦΕΚ Β’ 5441/30.9.2024, όλες οι υφιστάμενες αστυνομικές ταυτότητες ισχύουν έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2027, ανεξαρτήτως χρόνου έκδοσης. Επομένως, δεν υφίσταται “ληγμένη” ταυτότητα για τον σκοπό αυτό.
2. «Το διαβατήριο εκδίδεται με παλαιά ταυτότητα, αρκεί να αποδεικνύεται η ταυτοπροσωπία»
Επισημάνετε ότι, όπως έχει δηλωθεί επίσημα στη Βουλή από τον αρμόδιο Υφυπουργό,
διαβατήριο εκδίδεται και με παλαιού τύπου ταυτότητα, ακόμη και άνω των 15 ετών.
Η μόνη επιτρεπτή αιτία άρνησης είναι εάν η φωτογραφία δεν επιτρέπει αξιόπιστη αναγνώριση.
3. «Δεν υπάρχει υποχρέωση έκδοσης νέας ψηφιακής ταυτότητας»
Δηλώστε ρητά: «Δεν υπάρχει σήμερα καμία νομική υποχρέωση να εκδώσω νέα ψηφιακή ταυτότητα για να λάβω διαβατήριο.»
Οποιαδήποτε διαφορετική υπόδειξη συνιστά παραπληροφόρηση ή υπέρβαση αρμοδιότητας.
4. Ζητήστε γραπτή αιτιολογία
Εάν επιμείνουν στην άρνηση:
- ζητήστε έγγραφη αιτιολόγηση της άρνησης,
- με αναφορά στη συγκεκριμένη νομική διάταξη που δήθεν την επιβάλλει.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η άρνηση ανακαλείται άμεσα όταν ζητηθεί γραπτώς.
5. Καταγράψτε το περιστατικό
Κρατήστε: ημερομηνία, Αστυνομικό Τμήμα, ονοματεπώνυμο ή βαθμό του υπαλλήλου (εφόσον είναι γνωστός), και το περιεχόμενο της άρνησης.
Η καταγραφή είναι κρίσιμη για διοικητικό έλεγχο και απόδοση ευθυνών.
