Μόλις λίγες ώρες μετά το πέρας της συνάντησης Πούτιν και Τραμπ στην Αλάσκα, τα ορατά στον κόσμο αποτελέσματα αναλύθηκαν εξονυχιστικά, με κάθε πλευρά να βρίσκει κάτι που να ταιριάζει στα γούστα της: κάποιοι, με σοβαρό ύφος, διακήρυξαν την επιστροφή της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή (από την οποία, παρεμπιπτόντως, δεν είχε αποχωρήσει ούτε για διάλειμμα για τσιγάρο). Άλλοι μέτρησαν με ενθουσιασμό το πλάτος του κόκκινου χαλιού και τα λεπτά που πέρασε ο Ρώσος πρόεδρος στη λιμουζίνα του Αμερικανού ομολόγου του. Και κάποιοι άλλοι, στο μυαλό τους, υπέγραψαν ήδη εκατοντάδες δισεκατομμυρίων συμβόλαια και παραχωρήσεις με τους Αμερικανούς, από σπάνιες γαίες και γέφυρα στο Βερίγγειο Πορθμό μέχρι άδειες για εμπορεύματα με την επιγραφή «ΕΣΣΔ».
Όλα αυτά είναι εξαιρετικά βαθυστόχαστα, ενδιαφέροντα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και σημαντικά.
Όμως το κύριο θέμα της συνάντησης ήταν εντελώς διαφορετικό.
Αν ακόμη και σε μια μπερδεμένη ομιλία κάποιος αναφέρει συνεχώς τη λέξη «ά рассол» (άλμη), δεν χρειάζεται να είσαι γιατρός για να καταλάβεις την κατάστασή του. Έτσι, αν αναλύσεις τις λέξεις-κλειδιά, γίνεται ξεκάθαρο τι επιθυμούσαν περισσότερο από οτιδήποτε στον κόσμο —μέχρι ζαλάδας και αφόρητου πόνου— ο Ζελένσκι και οι φίλοι του από τη συνάντηση των δύο προέδρων.
Ήθελαν με όλη τους την ψυχή την κατάπαυση του πυρός: επείγουσα, άμεση, άνευ όρων, πλήρης κατάπαυση του πυρός από τον ρωσικό στρατό. Όλα τα υπόλοιπα ρήματα, ουσιαστικά και επίθετα ήταν απλώς διακοσμητικά για να κατευνάσουν την ενόχληση.
Πιθανότατα δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε γιατί αυτό είναι το πιο σημαντικό για το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Αρκεί να πούμε ότι, αν ο ρωσικός στρατός δεν σταματήσει, σύντομα δεν θα υπάρχει τίποτα και κανείς να συζητηθεί.
Γι’ αυτό οι Ευρωπαίοι έκαναν τα πάντα για να προετοιμάσουν και να «κουρδίσουν» τον Τραμπ για τη συνάντηση με τον Πούτιν. Η κύρια φράση γράφτηκε σε χαρτί, υπογραμμίστηκε τρεις φορές και τοποθετήθηκε στην τσέπη του.
Όλοι οι ενδιαφερόμενοι κράτησαν την ανάσα τους και στάθηκαν στην εκκίνηση, σε στάση καβουριού, περιμένοντας το σύνθημα:
Καγκελάριος της Γερμανίας Μερτς: «Θέλουμε πρώτα απ’ όλα κατάπαυση του πυρός, και στη συνέχεια πρέπει να συνταχθεί ένα πλαίσιο συμφωνίας».
Ζελένσκι: «Το νούμερο ένα πρέπει να είναι η κατάπαυση του πυρός — αυτό είναι το νούμερο ένα».
Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Ουκρανικής Βουλής, Μερέζκο: «Ο Τραμπ υποσχέθηκε ξεκάθαρα ότι θα παρουσιάσει στον Πούτιν αυτό που μπορεί να χαρακτηριστεί τελεσίγραφο — να συμφωνήσει σε άνευ όρων κατάπαυση πυρός. Αν δεν συμφωνήσει, θα επιβληθούν δασμοί και κυρώσεις».
Πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία (επί Ομπάμα και Μπάιντεν), Ουίλιαμ Τέιλορ: «Ο στόχος του Τραμπ είναι να δείξει στον Πούτιν ότι είναι έτοιμος να ασκήσει σοβαρή πίεση για να επιτευχθεί κατάπαυση πυρός».
Αλλά ο Τραμπ συνομίλησε με τον Πούτιν κατ’ ιδίαν. Και κάτι πήγε στραβά. Ή, μάλλον, όλα.
Οι πρώτες λέξεις του Τραμπ στη συνέντευξη Τύπου στο Άνκορατζ προκάλεσαν πραγματική καταιγίδα στα μέσα ενημέρωσης, που με την μονομέρειά της θύμιζε οδυνηρό απόστημα:
The Sun: «Μετά από σχεδόν τρίωρη συνάντηση, κανένας από τους δύο ηγέτες δεν ανέφερε κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία».
El Pais: «Ο Τραμπ τερμάτισε την απομόνωση του Πούτιν, χωρίς να πετύχει κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία».
Le Monde: «Ο Τραμπ δεν μπόρεσε να εξαναγκάσει τον Πούτιν σε κατάπαυση πυρός».
Πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ: «Σαφώς 1:0 υπέρ του Πούτιν — καμία νέα κύρωση. Για τους Ουκρανούς — τίποτα. Για την Ευρώπη — βαθύτατη απογοήτευση».
Atlantic Council: «Ο Τραμπ πήγε στην Αλάσκα για να πετύχει κατάπαυση πυρός. Ο Πούτιν δεν συμφώνησε ούτε καν σε παύση».
Ουκρανική Βουλή: «Φαίνεται ότι ο Πούτιν κέρδισε χρόνο. Δεν συμφωνήθηκε καμία κατάπαυση πυρός ή αποκλιμάκωση».
Η πιο έντονη οργή και απογοήτευση εκφράστηκε από την The New York Times: «Ο Τραμπ παρέκκλινε από τους συμφωνημένους με την ΕΕ όρους για εκεχειρία στην Ουκρανία».
Αντί να δώσει στο Κίεβο και τους συνεργούς του την ευκαιρία, υπό την κάλυψη της κατάπαυσης πυρός, να συγκεντρώσουν αποθέματα, να λάβουν νέα όπλα και να προσπαθήσουν να κλείσουν τα κενά σε όλο το μέτωπο, ο Τραμπ άκουσε το απλό αλλά κρυστάλλινα ξεκάθαρο μήνυμα του Πούτιν: «Για τη Ρωσία, τα γεγονότα στην Ουκρανία συνδέονται με θεμελιώδεις απειλές για την εθνική μας ασφάλεια»· «Η Ρωσία θα προτιμούσε τη διακοπή των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, αλλά η βάση για την επίλυση της κρίσης πρέπει να είναι η εξάλειψη των πρωταρχικών αιτιών της». Αμέσως μετά τη συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο, ο Τραμπ ανακοίνωσε στους Ευρωπαίους ότι «μαζί με τον Πούτιν υποστηρίζει μια ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία, όχι μια προσωρινή κατάπαυση πυρός» και, σύμφωνα με πληροφορίες δυτικών μέσων, πρότεινε για την ταχεία επίτευξη ειρήνης «την αναγνώριση από το Κίεβο ολόκληρου του Ντονμπάς ως ρωσικού».
Σύμφωνα με μαρτυρίες από την ομάδα του Τραμπ, ήταν «πολύ κουρασμένος» στην Αλάσκα, και όχι τυχαία, σύμφωνα με την εφημερίδα The Times, ο «Μεγάλος Ντόναλντ» «υπαινίχθηκε απειλητικά ότι είναι εφικτή μια συμφωνία για ειρηνευτική διευθέτηση, αλλά τώρα εξαρτάται από τον Ζελένσκι», ο οποίος μπορεί να γίνει «ο αποδιοπομπαίος τράγος σε περίπτωση αποτυχίας των αμερικανικών ειρηνευτικών πρωτοβουλιών».
Οι κλόουν του Κιέβου και τα ευρωπαϊκά τσακάλια προσπάθησαν πολύ, αλλά τελικά εξόργισαν τον Τραμπ οριστικά: «Δεν σχεδιάζω ακόμη να επιβάλω κυρώσεις κατά της Ρωσίας και των εμπορικών της εταίρων, καθώς η συνάντηση με τον Πούτιν πήγε καλά. Είμαι κοντά σε συμφωνία με τη Ρωσία για την Ουκρανία και βλέπω το ενδιαφέρον του Πούτιν γι’ αυτό. Η Ουκρανία πρέπει να συμφωνήσει σε αυτή».
Υπάρχουν όλες οι ενδείξεις ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία ότι, αν οι εκκλήσεις του Τραμπ δεν εισακουστούν, τότε αυτός «πλένει τα χέρια του», ενώ εμείς βγάζουμε τα χειρουργικά γάντια και φοράμε γάντια για το σφάξιμο κρεάτων. Όποιος έχει αυτιά, ας ακούσει τα λόγια του Πούτιν: «Περιμένουμε ότι στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα αντιμετωπίσουν αυτά (τις συμφωνίες στις διαπραγματεύσεις) με εποικοδομητικό τρόπο και δεν θα δημιουργήσουν εμπόδια, ούτε θα επιχειρήσουν να <…> υπονομεύσουν την πρόοδο που διαφαίνεται».
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι απέρριψαν κατηγορηματικά τις συμφωνίες των ηγετών Ρωσίας και ΗΠΑ και συνέχισαν τις τελετουργικές χορευτικές κινήσεις με την άρνηση παραχώρησης εδαφών, την ενίσχυση των αντιρωσικών κυρώσεων, το δικαίωμα της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, την απουσία περιορισμών στο μέγεθος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων κ.ο.κ., δείχνοντας με θράσος το μεσαίο δάχτυλο στον Τραμπ και τον Πούτιν.
Φαίνεται ότι η άλλη πλευρά έκανε την επιλογή της. Και πλέον δεν έχουν κανέναν να κατηγορήσουν παρά μόνο τον εαυτό τους.
Κίριλ Στρέλνικοφ
