Ιάπωνες ερευνητές αναφέρουν μια αξιοσημείωτη ανακάλυψη στην πειραματική έρευνα για τον καρκίνο: Μία εφάπαξ ένεση ενός φυσικώς απαντώμενου βακτηρίου εξάλειψε τους όγκους σε όλα τα ποντίκια που έλαβαν θεραπεία. Η σύγκριση με τα καθιερωμένα αντικαρκινικά φάρμακα είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο περιοδικό Gut Microbes από Ιάπωνες επιστήμονες θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους στη θεραπεία του καρκίνου. Ερευνητές στο Ιαπωνικό Ινστιτούτο Προηγμένης Επιστήμης και Τεχνολογίας (JAIST) ανακάλυψαν ένα βακτήριο στο έντερο ενός ιαπωνικού δενδροβάτραχου που έδειξε εξαιρετικά αντικαρκινικά αποτελέσματα σε μελέτες σε ζώα.
Σε ένα πειραματικό μοντέλο καρκίνου του παχέος εντέρου, το βακτήριο Ewingella americana εξάλειψε όλους τους όγκους στα ποντίκια που έλαβαν θεραπεία – μετά από μία μόνο ενδοφλέβια ένεση.
Ακόμα πιο αξιοσημείωτο: Σε μια άμεση σύγκριση με τον χημειοθεραπευτικό παράγοντα δοξορουβικίνη και μια σύγχρονη ανοσοθεραπεία με αντισώματα κατά του PD-L1, το βακτήριο πέτυχε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα.
Ωστόσο, προς το παρόν πρόκειται μόνο για προκλινική έρευνα. Το κατά πόσον αυτά τα αποτελέσματα μπορούν να εφαρμοστούν σε ανθρώπους είναι ακόμη εντελώς ασαφές.
Μια ανακάλυψη στα έντερα βατράχων, τρίτωνων και σαυρών
Οι επιστήμονες με επικεφαλής τον Eijiro Miyako εξέτασαν εντερικά βακτήρια από τρία είδη ζώων: τον ιαπωνικό δενδροβάτραχο (Dryophytes japonicus), τον ιαπωνικό τρίτωνα με την πύρινη κοιλιά (Cynops pyrrhogaster) και ένα είδος ιαπωνικής σαύρας (Takydromus tachydromoides).
Συνολικά, απομόνωσαν 45 βακτηριακά στελέχη. Μετά από έναν αρχικό έλεγχο ασφαλείας, επέλεξαν εννέα υποψήφια για περαιτέρω διερεύνηση.
Η μελέτη έδειξε ότι αρκετοί από αυτούς τους μικροοργανισμούς ήταν σε θέση να αναστείλουν την ανάπτυξη καρκινικών όγκων. Τρία βακτηριακά στελέχη προκάλεσαν ακόμη και υποχώρηση των όγκων. Ωστόσο, σε δύο από αυτές τις περιπτώσεις, ο καρκίνος επέστρεψε μετά από σύντομο χρονικό διάστημα.
Αντίθετα, το βακτήριο Ewingella americana: Το βακτήριο που απομονώθηκε από τον ευρωπαϊκό δεντρόβιο βάτραχο οδήγησε σε πλήρη και διαρκή υποχώρηση του όγκου.
Οι επιστήμονες χορήγησαν μία μόνο ένεση του βακτηρίου σε ποντίκια που είχαν προηγουμένως εμβολιαστεί με όγκους του παχέος εντέρου 26. Στη συνέχεια, παρατήρησαν την ανάπτυξη των όγκων και την υγεία των ζώων.
Το αποτέλεσμα: Σε όλα τα ποντίκια που έλαβαν Ewingella americana, οι όγκοι εξαφανίστηκαν εντελώς. Το ποσοστό επιβίωσης στην ομάδα που μελετήθηκε ήταν 100%.
Άμεση σύγκριση με χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το μέρος της μελέτης στο οποίο οι ερευνητές συνέκριναν τη βακτηριακή θεραπεία τους με δύο καθιερωμένα φάρμακα για τον καρκίνο.
Χρησιμοποίησαν το ίδιο μοντέλο ποντικού και διερεύνησαν τρεις διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.
| Θεραπεία | Αποτέλεσμα πειράματος σε ποντίκια |
|---|---|
| Ewingella americana – ένεση | 100% πλήρης υποχώρηση του όγκου (5 στα 5 ποντίκια) |
| Ανοσοθεραπεία κατά του PD-L1 – τέσσερις ενέσεις | 20% πλήρης υποχώρηση του όγκου (1 στα 5 ποντίκια) |
| Λιποσωμική δοξορουβικίνη – τέσσερις ενέσεις | Καμία πλήρης υποχώρηση του όγκου (0 στα 5 ποντίκια) |
Ενώ η δοξορουβικίνη και η ανοσοθεραπεία επιβράδυναν την ανάπτυξη του όγκου, το βακτήριο κατάφερε να εξαλείψει πλήρως τους όγκους και στα πέντε ζώα που έλαβαν θεραπεία.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η μοναδική βακτηριακή θεραπεία παρέτεινε τον χρόνο επιβίωσης κατά τουλάχιστον 30 ημέρες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου που δεν είχε υποβληθεί σε θεραπεία.
Αυτά τα αποτελέσματα είναι αξιοσημείωτα. Ωστόσο, οι ομάδες σύγκρισης ήταν μικρές, αποτελούμενες από μόνο πέντε ζώα η καθεμία, και χρησιμοποιήθηκε μόνο ένα συγκεκριμένο πειραματικό μοντέλο όγκου. Επομένως, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η βακτηριακή θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική από τη χημειοθεραπεία για τους καρκίνους του ανθρώπου.
Πώς το βακτήριο καταπολεμά τα καρκινικά κύτταρα
Οι ερευνητές εντόπισαν δύο βασικούς μηχανισμούς δράσης.
Καταρχάς, το Ewingella americana μπορεί να βλάψει άμεσα τα καρκινικά κύτταρα. Το βακτήριο είναι προαιρετικά αναερόβιο, που σημαίνει ότι μπορεί να επιβιώσει τόσο με όσο και χωρίς οξυγόνο. Αυτό του προσδίδει ιδιότητες που του επιτρέπουν να αποικίζει τον ιστό του όγκου που στερείται οξυγόνου.
Δεύτερον, ενεργοποιεί την ανοσολογική άμυνα του οργανισμού. Οι επιστήμονες παρατήρησαν αυξημένη συμμετοχή των Τ κυττάρων, των Β κυττάρων και των ουδετερόφιλων στην καταπολέμηση των όγκων.
Έτσι, το βακτήριο όχι μόνο δρα άμεσα κατά των καρκινικών κυττάρων, αλλά ταυτόχρονα κινητοποιεί και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ένα άλλο πείραμα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον: σε ποντίκια των οποίων οι όγκοι είχαν εξαφανιστεί ως αποτέλεσμα της βακτηριακής θεραπείας χορηγήθηκαν ξανά καρκινικά κύτταρα.
Κανένα από τα δέκα ζώα που είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε επιτυχή θεραπεία δεν ανέπτυξε νέους όγκους. Αντίθετα, και τα δέκα ζώα ελέγχου που δεν είχαν υποβληθεί σε θεραπεία ανέπτυξαν όγκους.
Αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπεία ήταν σε θέση να ενεργοποιήσει μια πιο μακροχρόνια ανοσολογική μνήμη στο μοντέλο ποντικού που μελετήθηκε. Οι ερευνητές παρατήρησαν αυτήν την προστασία για μια περίοδο άνω των 60 ημερών.
Λιγότερες παρενέργειες από ό,τι με τις συμβατικές θεραπείες για τον καρκίνο;
Ένα άλλο σημαντικό μέρος της μελέτης ήταν η ανεκτικότητα της θεραπείας.
Οι επιστήμονες εξέτασαν, μεταξύ άλλων, το σωματικό βάρος των ζώων και τη γενική υγεία τους. Παρόλο που αμέσως μετά την ένεση παρατηρήθηκε μικρή απώλεια βάρους, η οποία θα μπορούσε να υποδηλώνει προσωρινή φλεγμονώδη απόκριση, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στο σωματικό βάρος μεταξύ των ομάδων θεραπείας κατά την επακόλουθη πορεία της μελέτης.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το εξεταζόμενο βακτηριακό στέλεχος έδειξε μόνο χαμηλή παθογενετική δράση στο μοντέλο ποντικού σε θεραπευτικά αποτελεσματικές δόσεις.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το βακτήριο είναι γενικά ακίνδυνο. Το Ewingella americana είναι επίσης γνωστό ως ευκαιριακό παθογόνο και έχει ήδη συνδεθεί με λοιμώξεις σε νεογνά και ανοσοκατεσταλμένα άτομα.
Ειδικά σε ασθενείς με καρκίνο, των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα είναι συχνά εξασθενημένο, θα ήταν επομένως απαραίτητο να εξεταστεί προσεκτικά εάν η ενδοφλέβια χορήγηση ζωντανών βακτηρίων είναι ασφαλής.
Η μελέτη καταδεικνύει επομένως καλή ανεκτικότητα υπό τις πειραματικές συνθήκες που εξετάστηκαν, αλλά όχι ακόμη ασφάλεια σε ανθρώπους.
Γιατί αυτή η ανακάλυψη είναι σημαντική για την έρευνα για τον καρκίνο
Η χρήση βακτηρίων για την καταπολέμηση του καρκίνου δεν είναι μια εντελώς νέα ιδέα. Οι ερευνητές διερευνούν εδώ και καιρό κατά πόσον ορισμένοι μικροοργανισμοί μπορούν να αποικίσουν ειδικά τον καρκινικό ιστό και να ασκήσουν θεραπευτική δράση εκεί.
Μέχρι στιγμής, μέρος αυτής της έρευνας έχει επικεντρωθεί σε γενετικά τροποποιημένα βακτήρια των οποίων οι ιδιότητες προσαρμόζονται στο εργαστήριο.
Οι Ιάπωνες ερευνητές ακολουθούν μια διαφορετική προσέγγιση: Αναζητούν στη φύση υπάρχοντες μικροοργανισμούς που διαθέτουν εγγενώς ιδιότητες καταπολέμησης του καρκίνου.
Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει νέες δυνατότητες μακροπρόθεσμα, επειδή δεν θα απαιτούνταν απαραίτητα γενετικές τροποποιήσεις.
Η ανακάλυψη υπογραμμίζει επίσης πόσο λίγα είναι γνωστά σήμερα για τις ιατρικά χρήσιμες ιδιότητες της τεράστιας μικροβιακής ποικιλομορφίας.
Σημαίνει αυτό μια σημαντική ανακάλυψη στην καταπολέμηση του καρκίνου;
Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά, αλλά τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι το Ewingella americana μπορεί να εξαλείψει αξιόπιστα τους ανθρώπινους όγκους. Ομοίως, δεν είναι σαφές εάν η θεραπεία λειτουργεί για άλλους τύπους καρκίνου, ποια δοσολογία θα ήταν απαραίτητη στους ανθρώπους και ποιοι κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν από τη συστηματική χορήγηση.
Η σύγκριση με τη δοξορουβικίνη και τα αντισώματα κατά του PD-L1 πρέπει επίσης να τεθεί στη σωστή προοπτική: Το γεγονός ότι ένα βακτήριο αποδίδει καλύτερα σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο ποντικού δεν σημαίνει ότι θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις θεραπείες για τον καρκίνο που χρησιμοποιούνται σήμερα σε ασθενείς.
Αυτό θα απαιτούσε περαιτέρω προκλινικές μελέτες και επακόλουθες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές.
