του Αλέξανδρου Γιατζίδη, διευθυντής σύνταξης medlabnews.gr iatrikanea
Από την αρχή της πανδημίας είχε βρεθεί ότι η λίστα των υποκείμενων νοσημάτων που έχουν αναγνωριστεί ως επιβαρυντικά για την υγεία του ασθενούς με κοροναϊό, περιλαμβάνει την υπέρταση, τον σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακές νόσους, χρόνια αναπνευστικά προβλήματα και τον καρκίνο.
Ένα υποκείμενο νόσημα είναι μια χρόνια νόσος, η οποία μπορεί να εξασθενήσει το ανοσοποιητικό σύστημα το οποίο καταπολεμά τις λοιμώξεις, όπως τον κοροναϊό. Συνήθως πρόκειται για ένα χρόνιο ή σοβαρό ιατρικό πρόβλημα, που απαιτεί μακροχρόνια θεραπεία. Τα υποκείμενα νοσήματα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την χρόνια πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), το άσθμα, τα καρδιαγγειακά προβλήματα (αρτηριακή υπέρταση), την ανοσοκαταστολή, την παχυσαρκία, το σακχαρώδη διαβήτη, τη χρόνια νεφρική νόσο και νόσους του ήπατος.
Τον Ιανουάριο του 2021, η American Diabetes Association (ADA) και 18 άλλοι οργανισμοί έστειλαν επιστολή στο CDC ζητώντας να δοθεί προτεραιότητα στον διαβήτη τύπου 1 μαζί με τον τύπου 2.
Ο λόγος ήταν ότι μελέτες έδειξαν πως άτομα με αμφότερους τους τύπους διαβήτη διατρέχουν υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσου COVID -19. Οι άνθρωποι με διαβήτη τύπου 1 ή 2 έχουν αυξημένο κίνδυνο να αρρωστήσουν σοβαρά από λοιμώξεις, καθώς και στις δύο μορφές παρατηρείται αύξηση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα. Αν δεν ρυθμιστούν τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, οι ιογενείς λοιμώξεις είναι πιο επικίνδυνες καθώς τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης αποτελούν πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη των ιών. Στους ανθρώπους με διαβήτη έχουν παρατηρηθεί υψηλά επίπεδα φλεγμονής, αδυναμία του ανοσοποιητικού συστήματος και δυσκολία αντιμετώπισης των λοιμώξεων.
Ο κοροναϊός φέρνει διαβήτη και σε όσους έχουν προκαλεί σοβαρές επιπλοκές
Φαίνεται ότι υπάρχει αμφίδρομη σχέση μεταξύ της νόσου COVID-19 και του ΣΔ. Από τη μια πλευρά ο διαβήτης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο λοίμωξης από COVID-19, ενώ από την άλλη ασθενείς με νόσο COVID-19 μπορεί να εκδηλώσουν πρωτοεμφανιζόμενο ΣΔ ή αν είναι ήδη διαβητικοί εμφανίζουν σοβαρές μεταβολικές διαταραχές, όπως διαβητική κετοξέωση και υπεροσμωτικότητα, για τις οποίες χρειάζονται ιδιαίτερα υψηλές δόσεις ινσουλίνης (Chee YZ et al. Diabetes Res Clin Pract 2020, Ren H. Cardiovasc Diabetol 2020).
Ο ιός που προκαλεί τη λοίμωξη COVID-19 συνδέεται με τους υποδοχείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2), οι οποίοι εκφράζονται σε καθοριστικούς ιστούς και όργανα για το μεταβολισμό, όπως είναι τα β-κύτταρα του παγκρέατος, ο λιπώδης ιστός, το λεπτό έντερο και οι νεφροί. Γι’ αυτό το λόγο, ο συγκεκριμένος ιός πιθανόν ασκεί πλειοτροπική δράση στο μεταβολισμό της γλυκόζης επιδεινώνοντας την παθοφυσιολογία προϋπάρχοντος διαβήτη ή προκαλώντας νέους μηχανισμούς εκδήλωσης ΣΔ.
Εξάλλου, είναι ήδη γνωστό ότι και άλλοι κορωνοϊοί που συνδέονται με τους υποδοχείς ACE2 μπορούν να προκαλέσουν ΣΔ με αυξημένη επίπτωση διαβητικής κετοξέωσης. Σε ασθενείς με πνευμονία από κορωνοϊό SARS 1 έχει παρατηρηθεί αυξημένη συχνότητα εκδήλωσης υπεργλυκαιμίας νηστείας και οξέως πρωτοεμφανιζόμενου ΣΔ (Yang J-K. Acta Diabetol 2010). Οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις οδηγούν στην υπόθεση μιας πιθανής ξεχωριστής διαβητογόνου επίδρασης της λοίμωξης COVID-19, πέρα από τα έως τώρα γνωστά αποτελέσματα που προκαλεί το στρες από βαριά ασθένεια. Δεν είναι, όμως, ξεκάθαρο αν οι διαταραχές στο μεταβολισμό της γλυκόζης που εκδηλώνονται σε βαριά νόσο COVID-19 παραμένουν και μετά το πέρας της λοίμωξης.
Προκύπτουν αρκετά ερωτήματα σχετικά με τη συχνότητα εκδήλωσης πρωτοεμφανιζόμενου ΣΔ, αν είναι ΣΔ τύπου 1 ή τύπου 2 ή νέος τύπος διαβήτη, αν οι ασθενείς που έχουν ήδη νοσήσει παραμένουν σε αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης ΣΔ ή διαβητικής κετοξέωσης, καθώς και αν στους ήδη διαβητικούς ασθενείς η λοίμωξη COVID-19 αλλάζει την παθοφυσιολογία και τη φυσική πορεία του διαβήτη.
Σημαντικά ευρήματα για τους θανάτους από κοροναϊό
Μετά από τα δύο χρόνια σχεδόν χρόνια της πανδημίας φαίνεται ότι στις ΗΠΑ το 65% των θυμάτων από κοροναϊό ήταν διαβητικοί, στην Ιταλία το 60% , στην Ισπανία το 55%.
Εξίσου ψηλά είναι τα ποσοστά και στην χώρα μας. Τα περισσότερα περιστατικά σοβαρής Covid-19 είναι διαβητικοί. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι οι διαβητικοί στην χώρα μας είναι κατά την Ομοσπονδία διαβητικών ασθενών περίπου 1.200.000 ασθενείς. Επίσης άλλοι τόσοι καταγράφονται οι προδιαβητικοί ασθενείς. Άρα περίπου 3.000.000 Έλληνες κινδυνεύουν από τον κοροναϊό περισσότερο από τους υπόλοιπους.
Οι διαβητικοί με άλλα υποκείμενα νοσήματα κινδυνεύουν ακόμη περισσότερο από τον κοροναϊό. Η καρδιαγγειακή νόσος αυξάνει κατά 56% τον κίνδυνο θανάτου, η χρόνια νεφρική νόσος κατά 93% και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια κατά 40%.
Συμπέρασμα.
Ο κοροναϊός παγκοσμίως αλλά και στην χώρα μας θα αντιμετωπιστεί αν οι διαβητικοί και κυρίως όσοι είναι αρρύθμιστοι, όσοι έχουν και κάποιο υποκείμενο νόσημα αλλά κυρίως όσοι είναι πάνω από 60 ετών και ακόμα πιο πολύ άνω των 70 πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα τον κοροναϊό γιατί αν κολλήσουν κινδυνεύουν να πεθάνουν. Επιβάλλεται όπως είναι αυτονόητο όλοι οι διαβητικοί να είναι εμβολιασμένοι.
