Ουάσινγκτον, 21 Φεβρουαρίου 2026
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εξέδωσε χθες, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, απόφαση-ορόσημο με ψήφους 6-3, ακυρώνοντας τους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποιώντας τον νόμο International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) του 1977. Η απόφαση αποτελεί σημαντική ήττα για την εμπορική πολιτική του Τραμπ, καθώς κρίνει ότι ο Πρόεδρος υπερέβη τα όρια της εξουσίας του, καθώς ο νόμος αυτός δεν επιτρέπει την επιβολή δασμών χωρίς ρητή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο.
Η υπόθεση (Learning Resources, Inc. v. Trump και συναφείς) αφορούσε δασμούς που επιβλήθηκαν από το 2025, όπως 25% σε εισαγωγές από Καναδά και Μεξικό (λόγω ναρκωτικών), 10% σε κινεζικά προϊόντα και γενικότερα δασμούς σε εισαγωγές από δεκάδες χώρες για «εμπορικά ελλείμματα» και «εθνική ασφάλεια». Το Δικαστήριο, με εισηγητή τον Chief Justice John Roberts (μαζί με τους Sotomayor, Kagan, Gorsuch, Barrett και Jackson), έκρινε ότι ο IEEPA δεν δίνει τέτοια εξουσία για δασμούς. Οι δικαστές Thomas, Kavanaugh και Alito διαφώνησαν.
Η απόφαση ακυρώνει δασμούς που είχαν αποφέρει πάνω από 130-175 δισεκατομμύρια δολάρια στα αμερικανικά ταμεία (εκτιμήσεις από Penn Wharton και Tax Foundation). Οι εισαγωγείς (επιχειρήσεις) μπορεί να διεκδικήσουν επιστροφές, αλλά η διαδικασία θα είναι πολύπλοκη και θα εξεταστεί από κατώτερα δικαστήρια.
Η αντίδραση του Τραμπ Ο Πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση «deeply disappointing» (βαθιά απογοητευτική) και «terrible» (τρομερή). Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, εξέφρασε ντροπή για ορισμένους δικαστές, αποκαλώντας τους «fools» (ανόητους), «lap dogs» (υποτακτικά σκυλάκια), «unpatriotic» (μη πατριώτες) και «disloyal» (άπιστους) στο Σύνταγμα. Εστίασε ιδιαίτερα στους δικαστές που διόρισε ο ίδιος (Gorsuch και Barrett), λέγοντας ότι «ντρέπεται» για την έλλειψη θάρρους να «κάνουν το σωστό για τη χώρα».
Άμεση ανταπόκριση: Νέος δασμός 10% Μέσα σε λίγες ώρες, ο Τραμπ υπέγραψε executive order και proclamation για νέο προσωρινό παγκόσμιο δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές (πάνω από τους υφιστάμενους), βασισμένο στο Section 122 του Trade Act του 1974 – νόμο που δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ ξανά για τέτοιο σκοπό. Ο δασμός ισχύει από τις 24 Φεβρουαρίου 2026 και διαρκεί μέχρι 150 ημέρες (εκτός αν εγκριθεί από το Κογκρέσο).
Εξαιρέσεις περιλαμβάνουν:
- Ενέργεια, φάρμακα, ορισμένα αγροτικά (π.χ. πορτοκάλια, βόειο κρέας), αυτοκίνητα, αεροσκάφη, ηλεκτρονικά, κρίσιμα μέταλλα.
- Εισαγωγές από Καναδά και Μεξικό (σύμφωνα με USMCA).
Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα ξεκινήσει έρευνες (Section 301) κατά ΕΕ, Ιαπωνίας, Καναδά κ.ά. για «άδικες εμπορικές πρακτικές», που μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερους δασμούς.
Επιπτώσεις
- Οικονομία ΗΠΑ: Μπορεί να μειωθεί ο πληθωρισμός βραχυπρόθεσμα (από ακύρωση παλιών δασμών), αλλά ο νέος 10% μπορεί να αυξήσει τιμές σε καταναλωτικά αγαθά.
- ΕΕ/Ελλάδα: Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές (π.χ. ελαιόλαδο, φέτα, μηχανήματα) ενδέχεται να επηρεαστούν, αν και η ΕΕ μελετά αντίμετρα.
- Παγκόσμια αγορά: Αυξάνεται η αβεβαιότητα, με πτώσεις σε χρηματιστήρια και αντιδράσεις από εμπορικούς εταίρους.
Η υπόθεση δείχνει τις εντάσεις μεταξύ εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας στην εμπορική πολιτική του Τραμπ. Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει την πολιτική «America First» με εναλλακτικά νομικά εργαλεία.
