Η κατάργηση ή η αναθεώρηση του καθεστώτος των αποικιοκρατικών Bρετανικών Βάσεων είναι η μεγαλύτερη δέσμευση του Προέδρου Χριστοδουλίδη έναντι του τόπου και του λαού. Αυτή προαπαιτεί αταλάντευτη αποφασιστικότητα, στρατηγική ετοιμότητα μακράς αντοχής, στήριξη σε συμμαχίες και φιλικά κράτη, σοβαρότητα και αξιοπιστία, ανεξαρτήτως πιέσεων και εκβιασμών, ώστε να καθαρίσει, επιτέλους, ο δύσοσμος λεκές των αποικιοκρατικών Βρετανικών Βάσεων.
Με αφορμή ιρανική επίθεση με αερόχημα εναντίον της Βρετανικής Βάσης στο Ακρωτήρι, άνοιξε ξανά το μέγα ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ν. Χριστοδουλίδης, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (19/3/2026), αναφέρθηκε σε τρία ζητήματα:
Στη θετική ανταπόκριση κρατών-μελών της ΕΕ προς την Κύπρο με αφορμή την κρίση στις Βρετανικές Βάσεις, η οποία αποτέλεσε έμμεση ενεργοποίηση του άρθρου 42 (7) της Συνθήκης της Λισσαβώνας για τη Ρήτρα Αμοιβαίας Συνδρομής. Στη συζήτηση που πρέπει ν’ ανοίξει μετά το τέλος του πολέμου για το καθεστώς των Βάσεων στην Κύπρο. Στην πρωτοβουλία που πρέπει ν’ αναληφθεί από πλευράς ΕΕ για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Σε εκτενή συνέντευξή του στο Bloomberg Tv (20/3/2026), ο Πρόεδρος σημείωσε πως, ως Κύπρος, «έχουμε εξαιρετικές σχέσεις με την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Συνεργαζόμαστε πολύ στενά, αλλά το ζήτημα των Βάσεων πρέπει να το συζητήσουμε».
Και υπογράμμισε: «Όλοι μας καταλαβαίνουμε ότι οι Βάσεις στην Κύπρο είναι συνέπεια της αποικιοκρατικής περιόδου. Έχουμε περισσότερους από 10.000 Κύπριους πολίτες στις Βρετανικές Βάσεις, έχουμε την ευθύνη γι’ αυτούς τους ανθρώπους, για την ασφάλειά τους, για την ευημερία τους, και, όταν τελειώσει αυτή η κατάσταση, πρέπει να έχουμε μια ειλικρινή, ανοιχτή συζήτηση με τη βρετανική Κυβέρνηση, σχετικά με το μέλλον των Βάσεων».
Ο Ν. Χριστοδουλίδης ορθά αναφέρθηκε στους 10.000 Έλληνες που ζουν στις Βρετανικές Βάσεις και έθεσε θέμα για το καθεστώς τους. Η πιο σημαντική αναφορά του εστιάζεται στο δεδομένο ότι οι Βρετανικές Βάσεις είναι αποικιοκρατικό κατάλοιπο, το μέλλον του οποίου πρέπει να συζητηθεί μεταξύ Λευκωσίας και Λονδίνου. Γιατί; Διότι οι Βρετανικές Βάσεις «αποτελούν συνέχιση της αποικιοκρατίας» μετά τις Συμφωνίες για εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παλαιότερα, ο πρώην Βοηθός Γενικού Εισαγγελέα, Λουκής Λουκαΐδης, σε ανάλυσή του (10/3/1919), είχε υποστηρίξει ότι οι Βρετανικές Βάσεις δεν είναι κυρίαρχες:
«Κυριαρχία σημαίνει τη δυνατότητα χρησιμοποίησης του σχετικού χώρου αυτόνομα και χωρίς περιορισμούς χρήσεως, δηλαδή όπως χρησιμοποιεί ένα κράτος την επικράτειά του. Οι εξουσίες των Βρετανικών Βάσεων είναι συμβατικές. Δηλαδή στηρίζονται και ρυθμίζονται με βάση συμφωνίες. Οι συμφωνίες αυτές δημιουργούν προβλήματα που εξουδετερώνουν τη δυνατότητα να χαρακτηριστούν οι Βάσεις είτε κυρίαρχες είτε νομικά έγκυρες».
Ο Πρόεδρος Τ. Παπαδόπουλος είχε επιχειρήσει, το 2007, να θέσει ζήτημα Βάσεων, ειδικά μετά από μια στρατηγική συμφωνία που η Βρετανία υπέγραψε με την κατοχική Τουρκία. Τον πρόλαβε η εκλογή Δ. Χριστόφια, ο οποίος πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό, όχι στην Αθήνα, ως είθισται, αλλά στο Λονδίνο!
Είναι γνωστή και έμεινε στην ιστορία η αμίμητη δήλωση του πρώην Προέδρου, Δ. Χριστόφια, στον τότε Πρωθυπουργό της Βρετανίας, Μπράουν. Ότι η Κύπρος αφήνει το θέμα των Βάσεων «στα παιδιά και στα εγγόνια μας». Όμως, προηγήθηκε ο πρώην Πρόεδρος, Γ. Βασιλείου. Σύμφωνα με απόρρητο βρετανικό έγγραφο (31/3/1988), ο Βασιλείου διαβεβαίωσε την Πρωθυπουργό Θάτσερ: «So long as he remained President, the Sovereign Βases are absolutely safe and could remain».
Ανέκαθεν συντηρείται μια βολική αντίληψη, δείγμα και αυτό ευθυνοφοβίας ή και αγγλοφοβίας πολιτικών ηγετών. Ότι, εκκρεμούντος του Κυπριακού, δεν πρέπει ν’ ανοίξουμε «δεύτερο μέτωπο» με τους Εγγλέζους, αφού είναι γνωστές οι υπονομευτικές ενέργειές τους σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καμώνονται να ξεχνούν ότι αυτό το μέτωπο είναι ανοικτό από το 1960.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, σε τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Στάρμερ (21/3/2026), και «σε σχέση με τις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο, αναφέρθηκε τόσο σε προβλήματα που προέκυψαν όσο και σε διδάγματα που αντλήθηκαν από την μέχρι στιγμής διαχείριση της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση για έναρξη σχετικών συζητήσεων».
Ποια είναι αυτή η «συγκεκριμένη πρόταση»; Κατά συνέπειαν, ποια είναι η σοβαρά μελετημένη, επεξεργασμένη, τεκμηριωμένη στρατηγική του Ν. Χριστοδουλίδη για την αντιμετώπιση αυτού του πολύπλοκου, δυσεπίλυτου ζητήματος; Ποιος είναι ο στόχος; Οριστική κατάργηση των Βάσεων ή αναθεώρηση και διαχείριση του καθεστώτος τους με καταβολή ενοικίου; Η εγγυήτρια Ελλάδα πόσο είναι ενήμερη; Σύμμαχοι, φίλες και γείτονες χώρες ενημερώθηκαν εκ προοιμίου για τις προθέσεις της Λευκωσίας;
Ο Κυβ. Εκπρόσωπος αναφέρθηκε σε «εξελικτική διαδικασία» που να προχωρεί με «έναν δομημένο τρόπο». Πληροφορίες, που διέρρευσαν, αναφέρονται σε πρόταση της Λευκωσίας για σύσταση «Τεχνικής Επιτροπής» Κύπρου-Βρετανίας για το καθεστώς των Βάσεων. Υπάρχουν μερικά δεδομένα που η Κυβέρνηση καλείται να συνυπολογίσει και ν’ αξιοποιήσει:
>Πρώτον, οι Βρετανικές Βάσεις είναι αποικιοκρατικό κατάλοιπο, που επιβεβαιώνεται και από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Βρετανίας (2018). Ο πρώην Γεν. Εισαγγελέας, Κώστας Κληρίδης, σε δηλώσεις του (2/3/2026) υπογράμμισε:
«Αυτό το κατάλοιπο αποικιοκρατίας ξεκάθαρα παραβιάζει τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τα σχετικά ψηφίσματα, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών, όπως επίσης αντίκειται προς αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης».
>Δεύτερον, είναι η περίπτωση Μαυρικίου, που δημιούργησε ισχυρό προηγούμενο. Ένα μικρό νησιωτικό κράτος προσέφυγε στη Γεν. Συνέλευση του ΟΗΕ, στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, για το σύμπλεγμα Τσάγκος και τη βάση Ντιέγκο Γκαρσία. Πέρυσι, Μαυρίκιος και Βρετανία προήλθαν σε συμφωνία, αναθεωρήθηκε το καθεστώς των Βάσεων και η Βρετανία θα πληρώνει ενοίκιο 120 εκ. τον χρόνο.
>Τρίτον, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, παρ. 6, υπογραμμίζονται τα εξής: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζητήσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις Βάσεις τού Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, όποτε αυτό κριθεί απαραίτητο».
Το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων είναι πολιτικό και διπλωματικό, νομικά πολυσύνθετο επειδή συναρτάται προς τις Συμφωνίες Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, το Δυτικό σύστημα ασφάλειας (ΝΑΤΟ), τη γεωπολιτική αστάθεια στην Αν. Μεσόγειο, τα ελληνοτουρκικά και τη λύση του Κυπριακού.
Αφορά επίσης την ασφάλεια γειτόνων μας, ειδικά του Ισραήλ, που δεν θα αποδεχτεί λύση του Κυπριακού, η οποία θα παραδίδει τον έλεγχο της Κύπρου σε ένα νέο Ιράν, την Τουρκία. Η κατάργηση ή η αναθεώρηση του καθεστώτος των αποικιοκρατικών Βρετανικών Βάσεων είναι η μεγαλύτερη δέσμευση του Προέδρου Χριστοδουλίδη έναντι του τόπου και του λαού.
Αυτή προαπαιτεί αταλάντευτη αποφασιστικότητα, στρατηγική ετοιμότητα μακράς αντοχής, στήριξη σε συμμαχίες και φιλικά κράτη, σοβαρότητα και αξιοπιστία, ανεξαρτήτως πιέσεων και εκβιασμών, ώστε να καθαρίσει, επιτέλους, ο δύσοσμος λεκές των αποικιοκρατικών Βρετανικών Βάσεων.
