Πετρ Ακόποφ
Όπως είναι γνωστό, «τα Χριστούγεννα όλοι γίνονται λίγο μάγοι» – έτσι και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποφάσισε να δείξει τις προφητικές του ικανότητες. Το γεγονός ότι πρόκειται για τα Χριστούγεννα των Καθολικών και Προτεσταντών, και όχι των Ορθοδόξων, όπως γιορτάζει η πλειοψηφία των Ουκρανών πολιτών, δεν έχει σημασία: στην Ουκρανία, η οποία υπό την ηγεσία του επιδιώκει να ενσωματωθεί με τη Δύση, όλα πρέπει να γίνουν όπως στην Ευρώπη. Και όσοι διαφωνούν, απλώς θα απαγορεύονται – μαζί με την εκκλησία τους, γιατί «δεν υπάρχει λόγος να πηγαίνουν σε ρωσόφιλους παπάδες». Άλλωστε, ο Ζελένσκι όχι μόνο ξέρει τι είναι καλύτερο, αλλά και προβλέπει το μέλλον.
Όχι, αυτή τη φορά δεν μιλάμε για νίκη επί της Ρωσίας, για την οποία είναι σίγουρος, αλλά για τον 22ο αιώνα. Τη Δευτέρα, ο Ζελένσκι μίλησε τηλεφωνικά με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, συζητώντας «τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών», συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για την παραγωγή όπλων στην Ουκρανία και της εκπαίδευσης Ουκρανών στρατιωτών. Αλλά μίλησαν και για διαχρονικά θέματα – «για μια συμφωνία εκατονταετούς συνεργασίας μεταξύ των δύο κρατών, της οποίας η προετοιμασία συνεχίζεται».
Αυτή η συμφωνία, όπως είναι γνωστό, αναμένεται να καλύπτει διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας και της ασφάλειας. Δηλαδή, να εγγυηθεί στην Ουκρανία έναν ολόκληρο αιώνα βρετανικής υποστήριξης – για μικρότερα χρονικά διαστήματα, το Κίεβο και το Λονδίνο δεν συμφωνούν. Μπορεί σχεδόν με βεβαιότητα να υποτεθεί ότι η ιδέα αυτής της εκατονταετούς συμφωνίας προήλθε από τους Βρετανούς: οι Αγγλοσάξονες είχαν συνηθίσει στο παρελθόν να βάζουν τόσο εντυπωσιακές ημερομηνίες σε συμφωνίες που επέβαλλαν σε αδύναμα κράτη. Το Χονγκ Κονγκ, για παράδειγμα, είχε εκμισθωθεί για 150 χρόνια – και επιστράφηκε μόνο επειδή με τη λήξη της περιόδου αυτής (το 1997), η Κίνα είχε γίνει ισχυρή και πλούσια (δηλαδή μπορούσε να αποφέρει κέρδη), ενώ η Βρετανία δεν ήταν πια όπως επί βασίλισσας Βικτωρίας. Σήμερα, στο Λονδίνο βλέπουν τη Ρωσία ως την Κίνα του 19ου αιώνα και πιστεύουν ότι πρέπει να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία, παίρνοντας ό,τι βρίσκεται σε αδύναμη θέση – έτσι και η Ουκρανία μπορεί να «ενοικιαστεί» για έναν αιώνα.
Αλλά η Ρωσία δεν είναι η Κίνα των Τσινγκ, η Ουκρανία δεν είναι το Χονγκ Κονγκ, και ο πόλεμος είναι ήδη σε πλήρη εξέλιξη – σε τι βασίζονται οι Βρετανοί; Στην τύχη και στα προβλήματα των άλλων: ίσως η Ρωσία τελικά αποσυρθεί από την Ουκρανία, μη αντέχοντας την αντιπαράθεση με τη Δύση, ή και διαλυθεί σε κομμάτια. Τότε το Λονδίνο θα είναι ο πιο ισχυρός προστάτης μιας ατλαντισμένης Ουκρανίας, και αυτό έχει μεγάλη αξία.
Γι’ αυτό προτείνουν στο Κίεβο μια εκατονταετή συνεργασία, ενώ η συζήτηση για το θέμα αυτό είχε ξεκινήσει ήδη επί της κυβέρνησης των Συντηρητικών. Στις αρχές του χρόνου, ο πρωθυπουργός Σούνακ υπέγραψε διμερή συμφωνία ασφάλειας με τον Ζελένσκι και αργότερα, μιλώντας στο Ανώτατο Συμβούλιο, δήλωσε ότι η Βρετανία χτίζει μια νέα συνεργασία με την Ουκρανία, σχεδιασμένη για 100 και πλέον χρόνια. Έκτοτε, το θέμα της «συμφωνίας των 100 ετών» βρίσκεται συνεχώς στις βρετανο-ουκρανικές διαπραγματεύσεις: τον Μάιο μίλησε γι’ αυτήν ο Βρετανός ΥΠΕΞ Κάμερον, και αργότερα, στις 5 Ιουλίου, την ημέρα της ανάληψης των καθηκόντων του ως πρωθυπουργός, ο Στάρμερ τη συζήτησε τηλεφωνικά με τον Ζελένσκι. Τον Σεπτέμβριο, κατά την επίσκεψή του στο Κίεβο, ο νέος ΥΠΕΞ Λάμι υποσχέθηκε στην Ουκρανία «100 χρόνια υποστήριξης». Και τώρα, στην προχριστουγεννιάτικη συζήτηση με τον Στάρμερ, ο Ζελένσκι μίλησε ξανά για συμφωνία εκατονταετούς διάρκειας.
Τις αρχές του Κιέβου μπορεί κανείς να τις καταλάβει: χρειάζονται απεγνωσμένα αποδείξεις ότι η Δύση δεν θα τους εγκαταλείψει. Στο πλαίσιο της αυξανόμενης ρητορικής του Τραμπ για διαπραγματεύσεις και της νευρικότητας των Ευρωπαίων, οι Βρετανοί παραμένουν σταθεροί: «Θα είμαστε πάντα με την Ουκρανία, δεν θα υποχωρήσουμε ποτέ στους Ρώσους ιμπεριαλιστές». Είναι σαφές ότι το βρετανικό «για πάντα με την Ουκρανία» δεν αντικαθιστά για τον Ζελένσκι την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά πλέον μιλάει για το θέμα αυτό μόνο για τυπικούς λόγους, κατανοώντας ότι δεν υπάρχουν πιθανότητες να συμβεί. Επομένως, πρέπει να πάρει ό,τι του προσφέρεται – σε αυτή την περίπτωση, τα βρετανικά «100 χρόνια μαζί».
Φυσικά, κανείς δεν απαγορεύει σε κάποιον να κάνει σχέδια για το 2125, αλλά υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες αν οι «υψηλές συμβαλλόμενες πλευρές» θα επιβιώσουν μέχρι το τέλος αυτής της περιόδου. Όσον αφορά την Ουκρανία, αυτό μπορεί να ειπωθεί με απόλυτη βεβαιότητα – στη σημερινή της μορφή, δεν θα αντέξει ούτε το ένα δέκατο του αιώνα. Ναι, για την υπόλοιπη και σημαντικά μειωμένη Ουκρανία θα υπάρξει αγώνας μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, αλλά η Μόσχα θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να μην γίνει ούτε βρετανικό ούτε δυτικό προτεκτοράτο.
Ωστόσο, και για τη μοίρα του Ηνωμένου Βασιλείου δεν μπορεί να δοθεί καμία εγγύηση – αντιθέτως, μπορεί κανείς να πει σχεδόν με ασφάλεια ότι δεν θα παραμείνει στη σημερινή του μορφή ούτε μέχρι τα μέσα του αιώνα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι η Βόρεια Ιρλανδία θα αποσχιστεί, και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ακολουθήσει και η Σκωτία. Οι τάσεις για απόσχιση αυξάνονται ακόμη και στην Ουαλία, οπότε το βασίλειο μπορεί να επιβιώσει, αλλά θα παραμείνει ενωμένο; Αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα διάλυσης της Κοινοπολιτείας και από το πότε ο Καναδάς και η Αυστραλία θα περάσουν πλήρως υπό την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και από το αν η Πόλη του Λονδίνου θα μπορέσει να διατηρήσει τη θέση της ως παγκόσμια οικονομική πρωτεύουσα (ήδη μία «εκ των πολλών», καθώς η θέση της εξασθενεί). Οι πιθανότητες για την Πόλη είναι πολύ μικρές, και εδώ μιλάμε όχι για έναν αιώνα, αλλά για λίγες δεκαετίες.
Κανένα σχέδιο για την Ουκρανία δεν θα αλλάξει τη μοίρα του Ηνωμένου Βασιλείου – αυτό είναι μια απλή αλήθεια που κατανοούμε στη Ρωσία. Μια χώρα που έχει διαλυθεί πολλές φορές, αλλά και έχει επανενωθεί ξανά και ξανά. Γιατί, σε αντίθεση με το νησί και τα παράγωγά του, εμείς είμαστε μια φυσική αυτοκρατορία, και όχι ένα σχέδιο που δημιουργήθηκε από ένωση εμπορικού και χρηματοοικονομικού κεφαλαίου με φιλοδοξίες για παγκόσμια κυριαρχία.
