Τουρκικό ελικόπτερο χωροφυλακής Sikorsky S-70is στα σύνορα Ελλάδας και Τουρκίας
Ο Πρεσβευτής της Τουρκίας στην Αθήνα Burak Ozyugergin διαβεβαίωσε ότι η χώρα του επιθυμεί καλές γειτονικές σχέσεις με την Ελλάδα, έχει επανειλημμένα προτείνει να συζητηθούν αμφιλεγόμενα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών, και παραμένει προσηλωμένη στο διάλογο. Το σχόλιο του διπλωμάτη ήταν απόκριση σε αρκετά πολύ σκληρά σχόλια Ελλήνων και Κυπρίων πολιτικών τις τελευταίες ημέρες.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης δήλωσε ότι η Τουρκία πρέπει να στερηθεί το καθεστώς υποψήφιας χώρας της ΕΕ για την επιθετική πολιτική της.
Είναι δύσκολο να πούμε ότι είναι πιο γελοίο για την Άγκυρα, η οποία κάθεται στο διάδρομο της ΕΕ εδώ και δεκαετίες, να λάβει αυτή την απειλή ή την πρόσφατη προειδοποίηση του Έλληνα υπουργού Άμυνας για ετοιμότητα για στρατιωτική σύγκρουση με τους Τούρκους.
Με τη σειρά τους, οι Έλληνες και οι Κύπριοι έχουν πολύ σοβαρούς λόγους να είναι νευρικοί: η Τουρκία συνεχίζει να διερευνά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, καταπατώντας τους τομείς ενδιαφέροντος της Αθήνας και της Λευκωσίας. Στο τέλος του 2019, η ΕΕ επέβαλε μάλιστα κυρώσεις -αν και ειλικρινά ήπιες- για δραστηριότητες γεώτρησης στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου.
Αυτή τη φορά το σκάνδαλο αυξήθηκε λόγω των αιτήσεων που δημοσίευσε η Τουρκική κρατική επιχείρηση πετρελαίου για άδειες λειτουργίας κοντά στα Ελληνικά νησιά. Η Αθήνα κατηγόρησε την Άγκυρα για γεωλογική εξερεύνηση στην υφαλοκρηπίδα της και για προσπάθεια “ανάληψης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας”.
Και ενώ οι Ελληνικές αρχές, σύμφωνα με τα λόγια τους, στρέφονται προς την Ευρώπη για υποστήριξη, οι κύριες ελπίδες τους για επιτυχή επίλυση του προβλήματος είναι, αναμφίβολα, από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην πραγματικότητα, η δήλωση του Υπουργού Άμυνας είναι μια προσπάθεια να επιστήσει την προσοχή στην τρέχουσα κατάσταση του ανώτερου εταίρου στο ΝΑΤΟ.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι πιθανότητες να φέρουν την Ελληνοτουρκική αντιπαράθεση σε ένα σοβαρό στάδιο είναι σχετικά χαμηλές. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των μελών της Βόρειας Ατλαντικής Συμμαχίας. Αυτό τελικά δεν τους εμπόδισε στην Κύπρο το 1974. Στην πραγματικότητα, οι αεροπορικές και θαλάσσιες αντεπιθέσεις μεταξύ των δύο χωρών είναι πλέον συνηθισμένες.
Είναι εξίσου σημαντικό ότι η Ελλάδα δεν έχει σχεδόν καμία πιθανότητα εναντίον της Τουρκίας, οι ένοπλες δυνάμεις της οποίας είναι μεταξύ των δέκα ισχυρότερων στρατών στον κόσμο, ενώ συμμετέχουν συνεχώς σε διάφορες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Οι Έλληνες δεν έχουν πολεμήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και αντικειμενικά είναι πολύ πιο αδύναμοι από ό, τι οι Τούρκοι σε στρατιωτικούς όρους.
Έτσι, οι ελπίδες τους για Αμερικανική βοήθεια, η οποία θα πρέπει να θέσει τον Ερντογάν στη θέση του, είναι απολύτως σαφείς.
Το πρόβλημα είναι ότι για τις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή η ιστορία είναι επίσης εξαιρετικά άβολη και απειλεί με περαιτέρω απώλειες και όχι οφέλη.
Έχουν περάσει οι ημέρες που η Ουάσιγκτον θα μπορούσε εύκολα να επιβάλει στην Άγκυρα να κάνει το σωστό βήμα και να λάβει τη σωστή απόφαση – με την παραγγελία, την διαπραγμάτευση ή απλά χτυπώντας στο τραπέζι με τη γροθιά της. Οι Τουρκικές αρχές έχουν επανειλημμένα δείξει όχι μόνο κατάφωρη περιφρόνηση για τις εντολές που προέρχονται από τον ωκεανό, αλλά και την προθυμία τους να αμφισβητήσουν τις ΗΠΑ. Η αγορά των Ρωσικών φορητών συστημάτων αεράμυνας S-400 – παρά τις τεράστιες προσπάθειες των Αμερικανών να εκτροχιάσουν τη συμφωνία – δεν είναι η μόνη απόδειξη αυτού.
Και σε γενικές γραμμές η σύγχρονη Τουρκία διακρίνεται από την τονισμένη ανεξαρτησία και φιλοδοξία της, που μερικές φορές μετατρέπεται σε τυχοδιωκτισμό: στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τη Λιβύη, η χρήση των μεταναστών ως μοχλός πίεσης στην Ευρώπη, η ενεργός και συχνά αλαζονική δήλωση της ηγεσίας για την Μέση Ανατολή και τώρα είναι επίσης η εξερεύνηση των φυσικών πόρων με την προφανή πρόκληση για τους γείτονες.
Δεν είναι και δεν πηγαίνουν πάντα στην Άγκυρα όλα ομαλά και σύμφωνα με το σχέδιο. Υπάρχουν προβλήματα, αποτυχίες και η ανάγκη να γίνουν παραχωρήσεις όπου κάποιος θα ήθελε απλώς να υπαγορεύσει τη θέλησή του. Απλά θυμηθείτε τις πρόσφατες διαδικασίες στο Idlib με τη Ρωσία. Παρ ‘ όλα αυτά, ο Ερντογάν επιδιώκει να μεγιστοποιήσει τη χρήση της μεγάλης γεωπολιτικής αναδιανομής του κόσμου για να ενισχύσει το καθεστώς εξουσίας και την επιρροή της χώρας του. Και το να απαλλαγεί από κάθε υπαινιγμό υποταγής στις ΗΠΑ είναι η κύρια προτεραιότητα.
Επομένως, το να υποχρεωθεί η Τουρκική ηγεσία να παρεκκλίνει από τους στόχους της στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να είναι ένα πολύ ασήμαντο έργο για τους Αμερικανούς. Και υπό το φως του γεγονότος ότι οι ΗΠΑ είναι υποχρεωμένες να αντιμετωπίσουν μια σειρά από άλλες τρομακτικές προκλήσεις παράλληλα (όχι μόνο στην εξωτερική πολιτική, αλλά και στην εσωτερική πολιτική), οι ελπίδες των Ελλήνων για ενεργό και αποτελεσματική βοήθεια μπορεί να είναι κενές.
Αυτό, φυσικά, θα αποτελέσει ένα ακόμη πλήγμα για το κύρος της υπερδύναμης της Ουάσιγκτον, αλλά είναι απίθανο να είναι τόσο μοιραίο – στο γενικό πλαίσιο των αναπτυσσόμενων γεγονότων.
Η Αθήνα είναι αυτή που περιμένει τα πιο δυσάρεστα.
Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει αλλάξει την ιδιαίτερη θέση της, στην οποία η ένταξη στην ΕΕ και στο NATO συμπληρωνόταν με τις παραδοσιακά καλές σχέσεις με την Ρωσία. Η ηγεσία της χώρας υιοθέτησε μια άκαμπτη φιλοαμερικανική πορεία (ακόμη και εις βάρος των σχέσεων με την Ευρώπη) και πήγε στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Έτσι, τώρα δεν υπάρχει πραγματική βοήθεια – όχι τελετουργικά λόγια υποστήριξης – στην αντιπαράθεση της με την Τουρκία.
Η περίεργη επιλογή των Ελληνικών αρχών να στοιχηματίσουν σε μια σαφώς αποδυναμωμένη ηγεμονία σε μια εποχή μαζικής αλλαγής στον κόσμο φαίνεται να είναι παρα πολύ επικίνδυνη και δυνητικά να χάσουν από τον ισχυρό τυχοδιωκτισμό του Ερντογάν.
