Το πράσινο τσάι συχνά αναφέρεται ως «ελιξίριο ζωής», καθώς για πολλούς αιώνες εφαρμοζόταν στην αντιμετώπιση και την θεραπεία αρκετών παθήσεων. Στην πραγματικότητα, το πράσινο τσάι διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία του οργανισμού από τον καρκίνο, στην απώλεια των περιττών κιλών, επιβραδύνει την εμφάνιση νευροεκφυλιστικών νόσων συμπεριλαμβανομένου του Alzheimer, εξισορροπεί τα επίπεδα της χοληστερόλης, εμποδίζει τη φθορά των δοντιών και μειώνει την υψηλή αρτηριακή πίεση.
Ωστόσο, παρ όλες τις αξιώσεις του πράσινου τσαγιού, συχνά τίθεται το ερώτημα, αν στην σύνθεση του υπάρχει καφεΐνη και αν ναι, πόση είναι η περιεκτικότητα;
Με μια σύντομη απάντηση θα λεγαμε ναι, το πράσινο τσάι περιέχει καφεΐνη, η οποία αντιστοιχεί στο 1/4 της ποσότητας της καφεΐνης που περιέχεται σε ένα φλιτζάνι καφέ και περίπου στο 1/2 της ποσότητας της καφεΐνης που περιέχεται σε ένα φλιτζάνι μαύρου τσαγιού. Όμως, μια πλήρη και τεκμηριωμένη απάντηση θα μπορούσε να δοθεί με βεβαιότητα, αφού πρώτα εξετάσουμε λεπτομερώς τους παράγοντες που καθορίζουν τα ποσοστά καφεΐνης συμπεριλαμβανομένων των καιρικών συνθηκών, της τοποθεσίας κλπ. όσο απίθανο και αν ακούγεται.
Τι είναι η καφεΐνη
Καφεΐνη είναι η χημική ένωση, η οποία απαντάται σε κόκκους, καρπούς και σε φύλλα διαφόρων φυτών. Σκοπός της είναι να ενεργεί ως φυσικό φυτοφάρμακο και να προστατεύει τα φυτά από τα παράσιτα και τα έντομα. Δεδομένου λοιπόν, ότι αποτελεί μέρος της χημικής δομής των φυτών που καταναλώνει ο άνθρωπος, η είσοδός της ουσίας στον οργανισμό, είναι αναπόφευκτη.
Η δράση της καφεΐνης στον ανθρώπινο οργανισμό, διαφέρει κατά πολύ με τη δράση στα φυτά. Στον άνθρωπο, η καφεΐνη λειτουργεί ως διεγερτικό του νευρικού συστήματος και έχει ως συνέπεια την καταπολέμηση της υπνηλίας και την άμεση ανάκτηση ενέργειας στο σώμα. Ωστόσο, η υπερκατανάλωση μπορεί να επιφέρει παρενέργειες όπως ταχυκαρδία, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, αϋπνία, υπερβολική διούρηση, τρεμούλιασμα κ.α. Ως εκ τούτου, είναι πολύ σημαντικό το να καταναλώνεται με μέτρο.
Παράγοντες που διαμορφώνουν τα ποσοστά καφεΐνης
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστεί πλήρως η ακριβής ποσότητα καφεΐνης τόσο στο πράσινο τσάι, όσο και στα υπόλοιπα είδη τσαγιού. Πάρα ταύτα, υπάρχουν ορισμένες μεταβλητές που μπορούν να βοηθήσουν.
Πιο συγκεκριμένα:
Ο χρόνος και ο τρόπος παρασκευής: Τόσο ο χρόνος, όσο και ο τρόπος παρασκευής, φαίνεται να έχουν μεγάλη επίδραση στα επίπεδα καφεΐνης. Για παράδειγμα, η μεγαλύτερη διάρκεια βρασμού, η υψηλότερη θερμοκρασία και η μεγάλη ποσότητα φύλλων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τσαγιού, αυξάνει τα επίπεδα καφεΐνης.
Το μέγεθος των φύλλων: Αν για την παρασκευή τσαγιού, χρησιμοποιηθούν σπασμένα αντί ολόκληρα φύλλα, τότε η περιεκτικότητα της καφεΐνης θα αυξηθεί.
Η ηλικία των φύλλων: Είναι πλήρως κατανοητό πως η ποσότητα αντιοξειδωτικών και άλλων θρεπτικών συστατικών που υπάρχει στα νεαρά φύλλα τσαγιού, είναι μεγαλύτερη από την περιεκτικότητα στα ώριμα φύλλα. Κάτι ανάλογο ισχύει και στην καφεΐνη, καθώς οι μέρες περνούν, η περιεκτικότητα μειώνεται.
Η ποικιλία: Η ποικιλία τσαγιού Assamica διαθέτει τα πιο υψηλά ποσοστά καφεΐνης. Αναπτύσσεται κυρίως στην Ινδία και χρησιμοποιείται για την παρασκευή μαύρου τσαγιού. Επίσης, αν και επικρατεί η άποψη ότι το λευκό τσάι έχει μικρή περιεκτικότητα σε καφεΐνη, υπάρχει μια ποικιλία του, όπου τα επίπεδα είναι υψηλά. Αυτή είναι η Darjeeling, η οποία ταξινομείται ως μία από τις ακριβότερες ποικιλίες του κόσμου.
Καιρικές συνθήκες: Αρκετά είδη, όπως το πράσινο τσάι Gyokuro, καλλιεργούνται σε σκιώδη μέρη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση όχι μόνο των αμινοξέων, αλλά και της καφεΐνης.
Η μορφή: Οι ποικιλίες τσαγιών σε σκόνη, συμπεριλαμβανομένου του τσαγιού matcha, είναι συνήθως πλούσια σε καφεΐνη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το τσάι παρασκευάζεται από την σκόνη ολόκληρου του φύλλου, και όχι από το έγχυμα του.
Είδη τσαγιών και περιεκτικότητα σε καφεΐνη
Αναφέραμε ήδη ότι τόσο το άσπρο, όσο το μαύρο και το πράσινο, περιέχουν στη σύνθεση τους καφεΐνη. Ακολουθούν ορισμένα δείγματα μετρήσεων περιεκτικότητας καφεΐνης, σε τσάι και καφέ:
Τσάι από βότανα: 0 mg
Τσάι decaf: 2-20 mg
Άσπρο τσάι: 6-75 mg
Πράσινο τσάι: 12-75 mg
Μαύρο τσάι: 40-120 mg
Καφές decaf: 3-18 mg
Καφές: 80-200 mg
Τεχνικές για να μειωθούν τα επίπεδα καφεΐνης
Αν και τα οφέλη που παρέχει το πράσινο τσάι είναι πολλά, άτομα που ταλαιπωρούνται από αϋπνία ή άλλες ιατρικές καταστάσεις, διστάζουν να το εντάξουν στις διατροφικές τους συνήθειες. Αυτό συμβαίνει λόγο της περιεκτικότητας σε καφεΐνη. Γνωρίζοντας όμως πλέον, ότι η ποσότητα καφεΐνης του πράσινου τσαγιού είναι μικρή, μπορείτε άφοβα να το καταναλώσετε. Αν βέβαια θεωρείται ακόμη ότι και αυτή η ελάχιστη ποσότητα είναι ικανή να σας δημιουργήσει προβλήματα, τότε σας παραθέτουμε ορισμένες τεχνικές για να μειωθεί κι άλλο.
Δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές ποικιλίες πράσινου τσαγιού και οι περιεκτικότητα σε καφεΐνη διαφέρει, μπορείτε να επιλέξετε αυτή με το χαμηλότερο ποσοστό.
Επιλέξτε την κατανάλωση του ροφήματος με ανάμειξη και άλλων συστατικών (π.χ. μέντας 50-50), προκειμένου να μειώσετε τη δόση και κατά συνέπεια, την καφεΐνη.
Βράστε τσάι στον κατάλληλο χρόνο. Ο χρόνος κυμαίνεται από 30» έως 3 λεπτά.
Για την παρασκευή του επιλέξτε νεαρά φύλλα και όχι φακελάκια.
Προτιμήστε ποικιλία τσαγιού που ευδοκιμεί ή καλλιεργείται σε ηλιόλουστες περιοχές.
Αποφύγετε το ρόφημα σε σκόνη.
Τι να μην κάνετε: Οι εταιρίες καφέ για να παρασκευάσουν decaffeine καφέ, εφαρμόζουν μια φυσική διαδικασία απομάκρυνση της ουσίας, που ονομάζεται αποκαφεϊνοποίηση. Σύμφωνα λοιπόν με αυτό, πολλοί επιλέγουν να κάνουν την ίδια διαδικασία και στο τσάι προκειμένου να αφαιρέσουν την καφεΐνη. Αγνοούν ωστόσο, ότι η αποκαφεϊνοποίηση του τσαγιού είναι μύθος.
