Ελευθέριος Ανδρώνης
Όταν εδώ και χρόνια προειδοποιούσαμε ότι με την ψηφιοποίηση των πάντων παραδίδουμε το «πασπαρτού» του κράτους σε κάθε λογής εγκληματία, η αντιμετώπιση του συστήματος ήταν να μας εμφανίζει ως «τεχνοφοβικούς».
Και να που ένα κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (και στην Ελλάδα), ξεγύμνωσε εντελώς τον «βασιλιά» του ψηφιακού κράτους και έδειξε πόσο ανυπεράσπιστος είναι. Ο περισσότερος κόσμος δεν είχε συνειδητοποιήσει τι σημαίνει το να «φορτώνεις» ολόκληρο το σύστημα διακίνησης αγαθών σε ένα κοινό λογισμικό στον κυβερνοχώρο. Και πόσο μάλλον αυτό είναι τυχοδιωκτικό, όταν αυτά τα συστήματα λειτουργίας αφορούν την επισιτιστική αλυσίδα, δηλαδή την ίδια τη ζωή των πολιτών.
Έτσι, πολλοί «ξύπνησαν» έντρομοι από το ροζ συννεφάκι τους, βλέποντας την είδηση του καταιγισμού κυβερνοεπιθέσεων σε συστήματα ψύξης σε σούπερ μάρκετ της Ευρώπης. Με ένα μόνο χακάρισμα στο (κοινό) λογισμικό μεγάλων αλυσίδων, τα ψυγεία μπήκαν σε λειτουργία απόψυξης και χιλιάδες τόνοι τροφίμων αχρηστεύτηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη. Μόνο και μόνο με την απομακρυσμένη ενέργεια ενός χάκερ, η βιομηχανία δέχτηκε τέτοιο πλήγμα που ούτε πολεμικές επιχειρήσεις δεν θα κατάφερναν με τέτοια ταχύτητα και ακρίβεια.
Στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Εσθονία, τη Φιλανδία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, αναφέρθηκαν εκτεταμένα προβλήματα σε συστήματα ψύξης σε εκατοντάδες επιχειρήσεις. Το σαμποτάζ έφτασε και στην Ελλάδα, όπου δεκάδες καταστήματα κατήγγειλαν χακάρισμα των συστημάτων ψύξης, με τους ψυκτικούς να μην μπορούν να ανακτήσουν τον έλεγχο τους, παρά μόνο μετά από ώρες.
Η διαπίστωση ενός Έλληνα κρεοπώλη που είδε τα ψυγεία του να τρελαίνονται, έχει ιδιαίτερη σημασία: «Τα παλαιά μοτέρ δεν έχουν πρόβλημα, τα καινούργια έχουν πρόβλημα που έχουν ασύρματο δίκτυο. Εμείς απενεργοποιήσαμε το wi-fi και θα σκεφτεί ο τεχνικός τι λύση μπορεί να βρεθεί μόνιμη», δήλωσε. Τα μόνα ψυγεία που γλίτωσαν από την κυβερνοεπίθεση, ήταν εκείνα που είχαν παλιά συμβατικά μοτέρ, με αυτόνομο κύκλωμα. Εκτός δικτύου και με χειροκίνητη ρύθμιση. Ας επεκτείνουμε αυτή τη χρήσιμη γνώση σε άπειρες ακόμα εφαρμογές της (οικιακές συσκευές, χρήματα, υπηρεσίες κλπ), συνειδητοποιώντας ότι μπήκαμε σε μια εποχή όπου το (σχετικά) ασφαλές θα είναι μόνον ότι δεν αποτελεί προέκταση του ψηφιακού «θηρίου».
Μέχρι χθες «συνωμοσιολογία» – Τώρα μιλούν για Αρμαγεδδώνα
Ειδικοί στον χώρο της ηλεκτρονικών συστημάτων προειδοποιούν για επερχόμενο Αρμαγεδδώνα και επιπτώσεις που θα «άγγιζαν τα όρια της συνωμοσιολογίας» αν συζητούνταν μόλις πριν ένα χρόνο. Όσο τα συστήματα λειτουργίας μιας χώρας «φορτώνονται» στο cloud (δηλαδή στα data centers), τόσο μια ενδεχόμενη παραβίασή τους μπορεί να σημάνει το απόλυτο χάος. Οι ειδικοί εξηγούν ότι πλέον ο εγκληματίας δεν χρειάζεται καν να είναι χάκερ, αφού είναι αρκετό να κατευθύνει ικανά ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να εκτελέσει εκείνο τα διαδικαστικά του χακαρίσματος.
Και δεν γίνεται να μη μου φανεί περίεργο ότι η τηλε -λεηλασία των ψυγείων συνέβη πάνω στον καιρό που είχε φουντώσει η συζήτηση περί κοινοκτημοσύνης της ΤΝ, σε σημείο που ο κάθε πολίτης να μπορεί να αναπτύσσει ανεξάρτητα το δικό του σύστημα. Κάτι που οι big tech (ασφαλώς) απορρίπτουν μετά βδελυγμίας. Οι κυβερνοεπιθέσεις στην Ευρώπη μοιάζουν εξαιρετική «διαφήμιση» του αφηγήματος τους, το οποίο ορίζει ότι η ΤΝ είναι πολύ επικίνδυνο «όπλο» για να αφεθεί στον έλεγχο του πόπολου και μόνο η τεχνοκρατική ελίτ θα πρέπει να κατέχει την κυριότητα της. Εκείνοι να την ελέγχουν και ο λαός μόνο να την «καταναλώνει» ως το όριο που θα του επιτρέπεται. Θυμηθείτε ότι πριν τρία και πλέον χρόνια, ο Bill Gates είχε αρχίσει από το πουθενά να προειδοποιεί για πιθανή «πανδημία» βιοτρομοκρατίας σε συνδυασμό με κυβερνοεπιθέσεις, κάτι που τότε στον δημόσιο διάλογο φάνταζε σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Επιθέσεις παντού
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι κυβερνοεπιθέσεις στην Ευρώπη δεν περιορίζονται μόνο σε σούπερ μάρκετ. Μόλις την 1η Νοεμβρίου χτυπήθηκαν τα συστήματα ελέγχου της εθνικής υπηρεσίας αιμοδοσίας στη Γαλλία, με τις μονάδες συντήρησης του αίματος να εκτοξεύουν τη θερμοκρασία τους. Παρόλα αυτά η κυβερνοεπίθεση έγινε έγκαιρα αντιληπτή και οι αρμόδιοι τεχνικοί κατάφεραν να ανακτήσουν τον έλεγχο των μονάδων πριν αχρηστευτούν τα δείγματα αίματος.
Τρεις μέρες αργότερα (4/11) αποκαλύφθηκε χτύπημα χάκερ στον μεγάλο γαλλικό τραπεζικό όμιλο Crédit Mutuel Arkéa, οι οποίοι κατάφεραν την υπεξαίρεση περίπου 118 εκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, τον Σεπτέμβρη είχαμε σοβαρή παραβίαση δεδομένων (data breach) στη Revolut από κυβερνοεγκληματίες. Έπειτα, στις 20 Οκτωβρίου είχαμε περιστατικό ολικής κατάρρευσης των πληρωμών, της Revolut ξανά, λόγω σοβαρής βλάβης στο κέντρο δεδομένων του cloud της Google στο Λονδίνο.
Έχοντας στο νου όλα τα παραπάνω, μπορείτε να φανταστείτε τι πεδίο χάους χάσκει ορθάνοιχτο μπροστά μας, για επιθέσεις στα συστήματα χώρας που θα προκύπτουν είτε από συγκρουόμενα συμφέροντα ανταγωνιστών της αγοράς, είτε από σχέδια του οργανωμένου εγκλήματος, είτε από κακόβουλες ενέργειες εχθρικών χωρών. Δεν οδεύουμε, αλλά φτάσαμε πλέον σε μια δυστοπική πραγματικότητα όπου με το πάτημα ενός κουμπιού θα κινδυνεύει να καταρρεύσει μια εφοδιαστική αλυσίδα, να αδειάσει μια τράπεζα, να καταστραφούν κρίσιμα υγειονομικά αποθέματα, μηχανήματα, οχήματα και εξοπλισμοί, να παραλύσουν υπηρεσίες πληρωμών, συγκοινωνίες και επικοινωνίες.
Φαίνεται να μην είναι αρκετό που η Ευρώπη αυτοκαταστρέφει την αγροτοδιατροφική της ανεξαρτησία και τη διατροφική της επάρκεια. Αλλά μέσω μιας άκριτης ψηφιακής μετάβασης, είναι και πρόθυμη να εκθέσει στο έλεος του κυβερνοεγκλήματος ό,τι αγαθό έχει απομείνει στις αποθήκες της. Μπροστά στη μανιώδη λύσσα τους για περισσότερο έλεγχο, δεν διστάζουν να τζογάρουν την ασφάλεια ολόκληρης της οικονομίας, αλλά ακόμα και της ίδιας της ζωής των πολιτών. Καταστήματα, τράπεζες, δίκτυα ηλεκτρισμού και ύδρευσης, μεταφορές, νοσοκομεία, αεροδρόμια, λιμάνια, προσωπικά δεδομένα, μητρώα, τα πάντα που συνθέτουν την ομαλή λειτουργία μιας χώρας βγαίνουν στο ψηφιακό «κλαρί», με την υπερσυγκέντρωση ελέγχου να καταφέρνει το ακριβώς αντίθετο από εκείνο που υποσχόταν.
Αντί για περισσότερη ασφάλεια, έχουμε μια εντεινόμενη αποδιοργάνωση του κράτους και μετατροπή του σε ψηφιακό «φαρ ουέστ» όπου θα κυριαρχούν οι λήσταρχοι του διαδικτύου και οι «σερίφηδες» των μεγάλων εταιρειών, με το έγκλημα βέβαια να βρίσκεται πάντα ένα βήμα μπροστά από την πρόληψη όπως συμβαίνει πάντα. Αν με όλα αυτά κάποιος αισθάνεται ακόμα άνετος να βρεθεί υπό την ομηρία αυτού του συστήματος, δεν μιλάμε πλέον για εσφαλμένη κρίση – αλλά για συνειδητή υποταγή στην αυτοκαταστροφή. Και όσο οι χάκερ βάζουν τα ψυγεία μας στην απόψυξη, οι υποσχέσεις για μια ομαλή ψηφιακή μετάβαση μπαίνουν στην κατάψυξη.
