Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*
Η ύβρις ήταν βασική και ουσιαστική ηθική έννοια της κοσμοθεωρίας των αρχαίων Ελλήνων. Έτσι όπως παρουσιάζεται στην αρχαιότερή της μορφή, με το σχήμα φιλοσοφίας – αλληγορίας Ύβρις- Άτη-Νέμεσις-Τίσις , μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως η Ύβρις , συνήθως προκαλούσε αργά η γρήγορα την επέμβαση των Θεών. Και όπως φαίνεται από πλείστα ιστορικά παραδείγματα το ηθικό αυτό αξίωμα ισχύει μέχρι σήμερα. Έτσι από την κλασική εποχή και μετά και όπως πιστεύεται μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις οι έννοιες Ύβρις, Άτη, Νέμεσις φαίνεται να αποκτούν στη συνείδηση των ανθρώπων ισοδύναμη σημασία, δηλαδή αυτήν της θείας τιμωρίας (Τίσις) προς τον υβριστή, αργά η γρήγορα. Ας δούμε τι ακριβώς σημαίνουν οι έννοιες αυτές, όπως αναφέρονται στο LIDDELL & SCOTT, Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης.
Ύβρις-Άτη-Νέμεσις-Τίσις
Η Ύβρις είναι στην κλασική Ελληνική ηθική και θρησκευτική σκέψη, η οίηση, η αλαζονεία, η οποία υποδηλώνει ασέβεια και περιφρόνηση του μέτρου και των ορίων που διέπουν τις ανθρώπινες πράξεις στο πλαίσιο της τάξης του σύμπαντος. Είναι η αμαρτία στην οποία είναι περισσότερο επιρρεπείς οι ισχυροί και προικισμένοι άνθρωποι.
Η Άτη είναι η σύγχυση, ο παραλογισμός, η απερίσκεπτη παρόρμηση που προκαλείται από πλάνη, τύφλωση
Η Νέμεσις είναι αρχαιότατη θεότητα, που προσωποποιεί την έννοια της δικαιοσύνης, της αποκατάστασης της τάξης (όπου και όταν αυτή διαταράσσεται) και της ανθρώπινης μοίρας.
Η Τίσις είναι η απότιση, η ανταπόδοση, η εκδίκηση με τιμωρία και την συντριβή-καταστροφή του υβριστή.
Έτσι ο υβριστής διαταράσσοντας την τάξη του Σύμπαντος, εγγυητής της οποίας είναι ο Θεός (ο Ζευς στην αρχαιότητα), προκαλεί πάντοτε τη μήνιν των θεών. Η παραπάνω φιλοσοφία –αλληγορία περιβλήθηκε με τον θρησκευτικό μανδύα για να αποκτήσει σεβασμό, ισχύ, και διαχρονικότητα∙ η οποία όμως κρύβει- ως φυσική νομοτέλεια- την ισορροπία της φύσης και την αρμονία τής ζωής των ανθρώπων μέσω της δικαιοσύνης και του μέτρου.
Ο Τελευταίος Πειρασμός του Ερντογάν.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, με τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις πέτυχε τον σκοπό του, να εγκαθιδρύσει ένα προσωποπαγές καθεστώς διακυβέρνησης, ενός ανδρός αρχή, μια «νομιμοφανή δικτατορία», όπου ως νέος Λουδοβίκος ΙΔ, μπορεί πλέον και αυτός να λέει «Το Κράτος είμαι Εγώ». Έτσι ο Ερντογάν, κυρίαρχος πλέον του πολιτικού σκηνικού στην Τουρκία και έμφορτος αλαζονικών, μεγαλοϊδεατικών, εθνικιστικών αντιλήψεων, ομού με θρησκευτικές ιδεοληψίες , αποφάσισε να ξεδιπλώσει τις μύχιες γεωστρατηγικές αυτοκρατορικές επιδιώξεις της Τουρκίας, με σκοπό να επιτύχει το ακατόρθωτο για τους προκατόχους του. Σε έναν πολυπολικό κόσμο που τώρα διαμορφώνεται, ο Ερντογάν έχει βάλει σκοπό την δημιουργία μιας νέας Τουρκίας, αρχικά σε μια μεγάλη περιφερειακή, αυτόνομη και κυρίαρχη δύναμη στην περιοχή της. Σε δεύτερη φάση η τελική επιδίωξη του Σουλτάνου είναι να καταστήσει την Τουρκία σε μια νέα, την πέμπτη παγκόσμια δύναμη, μετά τις ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Ινδία, όπως αναλύει εξαιρετικά σε άρθρο του στο slpress, o αναπληρωτής καθηγητής της ΣΣΕ Κων. Γρίβας.
O δεύτερος παράγοντας που εξέθρεψε και γιγάντωσε την τουρκική εθνικιστική βουλιμία ήταν η ανοχή και η αφωνία των μεγάλων δυνάμεων και των Δυτικών κρατών, στις κατάφορες παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου από την Τουρκία, με παραβιάσεις εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων χωρών, με εισβολές σε τρία κράτη (Ιράκ, Συρία, Κύπρος), με παράνομες διεκδικήσεις, με απειλές πολέμου, με παρεμβάσεις στα εσωτερικά άλλων κρατών, με πρωτοφανείς απειλές και προσβολές ακόμη και σε ηγέτες άλλων κρατών, με εργαλειοποίηση του μεταναστατευτικού-προσφυγικού και τόσα άλλα. Με αποτέλεσμα να χαθεί το μέτρο και η ηθική τάξη και η Τουρκία να εκτροχιασθεί πλήρως.
Στο τελευταίο επεισόδιο, που μας αφορά άμεσα, είναι το θέμα της Λιβύης και οι υπογραφείσες συμφωνίες με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση-μόρφωμα της Τρίπολης (GNA). Και εδώ η Τουρκία διέπραξε μέγα σφάλμα, υπερεκτιμώντας τις δυνατότητές της. Θεωρεί μεγάλη νίκη, την υπογραφή των δυο ανυπόστατων, για όλο τον κόσμο, συμφωνιών, με πιο σημαντική αυτή για την ΑΟΖ, την οποία χρησιμοποιεί για να επεκτείνει τις διεκδικήσεις της στην ανατολική Μεσόγειο, μέχρι νοτίως της Κρήτης, εξαφανίζοντας Ελληνικά νησιά και κυριαρχικά δικαιώματα. O Ερντογάν όμως εκτίμησε λάθος στην περίπτωση της Λιβύης. Νόμισε, λόγω της αλαζονείας του και της μέχρι τώρα διεθνούς ασυλίας του, ότι η Τουρκία είναι τόσο απαραίτητη και ο ίδιος τόσο μεγάλος ηγέτης, αλλά και ένας αριστοτέχνης γεωπολιτικός σκακιστής, που μπορεί να συνομιλεί με ίσους όρους και να παίζει με όλες τις μεγάλες δυνάμεις και να τους επιβάλλει τις απόψεις του. Νόμισε ο Σουλτάνος, ότι βάζοντας την Τουρκία ενεργά στο παιχνίδι της Λιβύης και μάλιστα με τον αδύναμο κρίκο του Λιβυκού εμφυλίου, την κυβέρνηση GNA, άλλαξε ριζικά τους όρους διεξαγωγής του παιχνιδιού, με αποτέλεσμα όλοι να αρχίσουν να τρέχουν να προλάβουν τις γεωπολιτικές εξελίξεις, που αυτός δημιούργησε. Αλλά η Λιβύη δεν είναι Συρία και στην Λιβύη συγκεντρώνονται και συγκρούονται συμφέροντα μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Αίγυπτος, Γαλλία, Ιταλία) και δεν θα επιτρέψουν συμμετοχή στο ενεργειακό και γεωπολιτικό παίγνιο μια βουλιμικής, άφιλης, αναθεωρητικής, απείθαρχης Τουρκίας. Εδώ διέπραξε το μοιραίο λάθος κατά την εκτίμησή μας. Αυτά που υποσχέθηκε και δη η στρατιωτική βοήθεια, στην καταρρέουσα κυβέρνηση της Τρίπολης , από την προέλαση του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ πρέπει να υλοποιηθούν, καθόσον εκτιμάται ότι είναι μονόδρομος η τήρηση της υπόσχεσης για στρατιωτική ενίσχυση και διάσωση της GNA. Θα πρέπει ακόμη να μην τραυματισθεί και η αξιοπιστία του ίδιου τόσο στο εσωτερικό, όσο και στον μουσουλμανικό κόσμο γενικά. Άρα θα λέγαμε ότι ο Σουλτάνος στην Λιβύη, «παίζει τα ρέστα του» και από το αποτέλεσμα θα εξαρτηθούν πολλά.
Επίλογος.
Η Τουρκία σαν κρατική οντότητα, λόγω γεωγραφικής θέσης, μεγέθους, οικονομίας, πληθυσμού είναι πολύ μεγάλο μέγεθος και έχει μεγάλη γεωπολιτική αξία. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ, με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό (μετά τις ΗΠΑ), με ανθούσα αμυντική βιομηχανία, που είναι σε θέση να εξασφαλίζει περίπου το 70% των αμυντικών της εξοπλισμών, μια τεράστια οικονομική και εμπορική δύναμη, με μεγάλη και βαριά βιομηχανία, που όλοι οι μεγάλοι κρατικοί δρώντες θα ήθελαν να έχουν σχέσεις και συμμαχίες, καθώς και λόγω της τεράστιας γεωπολιτικής της αξίας (έλεγχος στενών Ελλησπόντου, γειτνίαση με Μέση Ανατολή, με Ρωσία και με τους ενεργειακούς πόρους Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, ως ο απόλυτος ηγέτης της χώρας, επί 17 χρόνια, ως ο εκφραστής της τουρκικής εθνικής στρατηγικής, είναι αυτός που με την πολιτική του μπαγκέτα συντονίζει τα πάντα και κατευθύνει τα πάντα στην σημερινή Τουρκία. Ο πρόεδρος της Τουρκίας είναι ο υπεύθυνος για αυτά που συμβαίνουν σήμερα, αυτός που κατέστησε την Τουρκία, ένα κράτος επιθετικό, αναθεωρητικό, με ακραίο ισλαμιστικό υπόβαθρο, ένα κράτος άρπαγα εις βάρος άλλων κρατών, ένα σημερινό κράτος πειρατή, που βυσσοδομεί κατά του διεθνούς δικαίου, της έννομης παγκόσμιας τάξης, που απειλεί τους πάντες και διεκδικεί τα πάντα. Μοιραίο σφάλμα του, όπως πολλοί εκτιμούν η Λιβύη. Έτσι ο Σουλτάνος της Τουρκίας, με την άκρατη προσωπική φιλοδοξία (να γίνει ο νέος και μεγαλύτερος Ατατούρκ), έχει διαπράξει σύμφωνα την αρχαιοελληνική φιλοσοφική αντίληψη και κοσμοθεωρία την υψίστη Ύβριν. Ο Θεός του έστειλε την Άτη, η οποία του θόλωσε πλήρως τον νου και διέπραξε περισσότερες και μεγαλύτερες Ύβρεις. Έτσι η Νέμεσις είναι επιβεβλημένη, ώστε να υποστεί την Τίσι (καταστροφή). Την προσωπική Τίσι, του προέδρου Ερντογάν και όχι της Τουρκίας, όπως έχουμε δει σε πολλούς ηγέτες κρατών, παντοδύναμους, οι οποίοι υπέστησαν τελικά την Τίσι, αφού ο Ερντογάν υπερεκτιμά ικανότητες (προσωπικές, στρατιωτικές, οικονομικές, εθνικές, πολιτικές) και συμπεριφέρεται με βίαιο, αλαζονικό, επιθετικό και άνευ μέτρου προσβλητικό τρόπο, μη υπολογίζοντας τους άγραφους ηθικούς νόμους και κανόνες, οι οποίοι επέβαλλαν ή και επιβάλλουν όρια στην ανθρώπινη δράση διαχρονικά. Θα επαληθευτεί η αρχαιοελληνική φιλοσοφική κοσμοθεωρία ακόμη και σήμερα; Ίδωμεν.
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).
**Πρώτη δημοσίευση στο https://slpress.gr/
