Μήνυσις διά τάς βλασφήμους εἰκόνας.

Στὶς 12 Μαρτίου 2025 κατατέθηκε μήνυση στὴν Εἰσαγγελία Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν κατὰ πάντων ὅσων ἔλαβαν μέρος στὴ δημιουργία/ σχεδιασμό, τὴ χρηματοδότηση, τὴν ὑποστήριξη δημιουργίας, τὴ διαφημιστικὴ προβολὴ καὶ τὴν παρουσίαση στὸ κοινὸ (συμπεριλαμβανομένων τῶν ὑπευθύνων λειτουργίας τοῦ χώρου παρουσίασης τῆς ἔκθεσης καὶ τῶν ἐπιμελητῶν τῆς συγκεκριμένης ἔκθεσης) τῶν πινάκων τοῦ Χριστόφορου Κατσαδιώτη, ὅπως οἱ πίνακες αὐτοὶ ἀποτελοῦν μέρος ἔκθεσης ὑπὸ τὸν τίτλο ‘Ἡ Σαγήνη τοῦ Ἀλλόκοτου’, ἡ ὁποία παρουσιάζεται στὴν Ἐθνικὴ Πινακοθήκη τὸ χρονικὸ διάστημα ἀπὸ 22.1.2025 ἕως 30.9.2025.

Ἡ μήνυση κατατέθηκε γιὰ προσβολὴ τῆς δημοσίας τάξεως (ἄρθρο 183 ΠΚ) α) λόγω βαρύτατης προσβολῆς τῆς ὑπόστασης καὶ τῶν δογμάτων τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ β) λόγω προσβολῆς τῶν χρηστῶν ἠθῶν, τῶν ἀνωτέρω ἀδικημάτων διενεργουμένων μέσῳ παρουσίασης πρὸς τὸ κοινὸ πινάκων ζωγραφικῆς ποὺ περιέχουν βαρύτατες ὕβρεις πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἀλλὰ καὶ τὰ πρόσωπα τῶν Ἁγίων Ἀρχαγγέλων, τῶν Ἁγίων τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καθὼς καὶ τὸν Τίμιο Σταυρὸ/ βάσει τοῦ Συντάγματος, τοῦ Ποινικοῦ Κώδικα καὶ τῶν ὑπ’ ἀριθμ. 9/2016, 17/2008 καὶ 6/1990 ἀποφάσεων Ὁλομελείας Ἀρείου Πάγου.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ: Τὰ ἄρθρα τοῦ Ποινικοῦ Κώδικα ποὺ ἀναφέρονταν εἰδικὰ στὸ θρήσκευμα, δηλαδὴ τὸ ἄρθρο 198 (‘Κακόβουλη βλασφημία’) καὶ 199 (‘Καθύβριση θρησκεύματος’) ἔχουν καταργηθεῖ ἀπὸ τὴν 1η Ἰουλίου 2019, ὅποτε καὶ τέθηκε σὲ ἰσχὺ ὁ νέος Ποινικὸς Κώδικας, βάσει τοῦ νόμου 4619/2019.

Ἡ ποινικὴ διάταξη ποὺ μπορεῖ νὰ ὑποκαταστήσει τὶς ἀνωτέρω – καταργηθεῖσες – διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Κώδικα, εἶναι ἡ διάταξη τοῦ ἄρθρου 183 τοῦ Ποινικοῦ Κώδικα, ποὺ ἀναφέρεται στὴν προστασία τῆς δημόσιας τάξης τῆς χώρας. Τὴ δυνατότητα χρήσης αὐτῆς τῆς διάταξης στὴ συγκεκριμένη περίπτωση ὑποδεικνύει ἡ ἀπόφαση 17/2008 τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου ποὺ ὁρίζει ὅτι ‘τὰ δόγματα, οἱ ἱεροὶ ἀποστολικοὶ καὶ συνοδικοὶ κανόνες καὶ οἱ ἱερὲς παραδόσεις τῆς ἐπικρατούσας στὴν Ἑλλάδα θρησκείας τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ’  ἐντάσσονται στὴ δημόσια τάξη τῆς χώρας.

Περαιτέρω, στὴ μήνυση τονίζεται ἡ παραβίαση, στὴ συγκεκριμένη ὑπόθεση, σειρᾶς συνταγματικῶν διατάξεων, ὅπως: ἡ ἐπικεφαλίδα τοῦ Συντάγματος, τὸ ἄρθρο 2 παρ.1, τὸ ἄρθρο 3 παρ.1 (ἐπικρατοῦσα θρησκεία, ἱεροὶ κανόνες), τὸ ἄρθρο 5 παρ.1, τὸ ἄρθρο 14 παρ.1 & 3, τὸ ἄρθρο 16 παρ. 1 & 2, καὶ τὸ ἄρθρο 25 παρ.1 & 3.

Βασικὲς δικαστικὲς ἀποφάσεις (νομολογία) τῆς μήνυσης:

Α. 17/2008 ΟλΑΠ (Ὁλομέλεια Ἀρείου Πάγου): «…Στοὺς θεμελιώδεις αὐτοὺς κανόνες καὶ ἀρχές, ποὺ κρατοῦν στὴ Χώρα καὶ ἀπηχοῦν θρησκευτικὲς καὶ ἠθικὲς ἀντιλήψεις, ἀνήκουν δὲ στὸν πυρήνα τῆς διεθνοῦς δημόσιας τάξεως, περιλαμβάνονται καὶ τὰ δόγματα, οἱ ἱεροὶ ἀποστολικοὶ καὶ συνοδικοὶ κανόνες καὶ οἱ ἱερὲς παραδόσεις τῆς ἐπικρατούσας στὴν Ἑλλάδα θρησκείας τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, τῶν ὁποίων τὸ ἄρθρο 3 τοῦ Συντάγματος ἐπιτάσσει ρητὰ τὴν ἀπαρασάλευτη τήρηση, ἀναγορεύοντάς τους σὲ ἐπαυξημένης ἰσχύος οὐσιαστικοὺς κανόνες δικαίου…» (Ὁλομέλεια Ἀρείου Πάγου 17/2008).

Β. 9/2016 ΟλΑΠ (Ὁλομέλεια Ἀρείου Πάγου): «Ἐξ ἑτέρου, δημόσια τάξη, ὑπὸ τὴν ἀναφερόμενη στὸ ἄρθρο 33 ΑΚ ἔννοια, εἶναι τὸ σύνολο τῶν θεμελιωδῶν κανόνων καὶ ἀρχῶν ποὺ κρατοῦν κατὰ ὁρισμένο χρόνο στὴ χώρα καὶ ἀπηχοῦν τὶς κοινωνικές, οἰκονομικές, πολιτειακές, πολιτικές, θρησκευτικές, ἠθικὲς καὶ ἄλλες ἀντιλήψεις, οἱ ὁποῖες διέπουν τὸ βιοτικὸ ρυθμὸ αὐτῆς καὶ ἀποτελοῦν τὸ φράγμα ἐφαρμογῆς στὴν ἡμεδαπὴ κανόνων ἀλλοδαποῦ δικαίου, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ προξενήσει διαταραχὴ στὸ βιοτικὸ ρυθμό, ὁ ὁποῖος κυριαρχεῖ στὴ χώρα καὶ διέπεται ἀπὸ τὶς ἐν λόγω ἀρχὲς (Ὁλομέλεια Ἀρείου Πάγου 6/1990)».

Ἱεροὶ κανόνες (ἐνδεικτικὰ) ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίσθηκε ἡ μήνυση:

«..Ὡς ἂν οὖν τὸ τέλειον κἄν ταῖς χρωματουργίαις, ἐν ταῖς ἁπάντων ὄψεσιν ὑπογράφηται, τὸν τοῦ αἴροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου ἀμνοῦ, Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον χαρακτῆρα καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ νῦν, ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ, ἀναστηλοῦσθαι ὁρίζομεν δι’ αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανοοῦντες, καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐν σαρκὶ πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ σωτηρίου θανάτου, χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γενομένης τῷ κόσμῳ ἀπολυτρώσεως». (Κανόνας ΠΒ΄, Πενθέκτης/ Ἐν Τρούλλῳ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος)

«..ἀσπασίως τοὺς θείους κανόνας ἐνστερνιζόμεθα καὶ ὁλόκληρον τὴν αὐτῶν διαταγὴν καὶ ἀσάλευτον κρατύνομεν, τῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος, τῶν πανευφήμων Ἀποστόλων, τῶν τε ἐξ ἁγίων Οἰκουμενικῶν συνόδων καὶ τῶν τοπικῶς συν­αθροισθεισῶν ἐπὶ ἐκδόσει τοιούτων διαταγμάτων καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ἐξ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος αὐγασθέντες ὥρισαν τὰ συμφέροντα». (Κανόνας α΄, Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος)

«..Ὥσπερ γὰρ τὴν τῶν σεπτῶν εἰκόνων ἀφείλοντο ὄψιν ἐκ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἕτερά τινα ἔθη παραλελοίπασιν, ἃ χρὴ ἀνανεωθῆναι, καὶ κατὰ τὴν ἔγγραφον καὶ ἄγραφον θεσμοθεσίαν οὕτω κρατεῖν…». (Κανόνας ζ’, Ζ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: στὴ συγκεκριμένη μήνυση ἔχει ληφθεῖ ὑπόψιν, ὡς πρὸς τὴ σωστὴ ἀξιολόγηση τῶν σχετιζόμενων πραγματικῶν γεγονότων, ὁ πρόσφατος νόμος ποὺ ἀφορᾶ τὴν ὀργάνωση καὶ τὸ σκοπὸ τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης, ὅπως ὁ νόμος αὐτὸς δημοσιεύθηκε στὸ ΦΕΚ 26/Α΄ στὶς 20 Φεβρουαρίου 2025 καὶ φέρει ἀριθμὸ 5179/2025.

Κωνσταντίνα Ν. Κακογιάννη,
Δικηγόρος Ἀθηνῶν,

Ἑλένη Ἀ. Καρνιάτη,
Δικηγόρος Ἀθηνῶν

ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ

tasthyras