Εκτόξευση πυραύλου Bulava στο χώρο δοκιμών Kura από το υποβρύχιο καταδρομικό Yuri Dolgorukiy στη Λευκή Θάλασσα – RIA Novosti,
ΜΟΣΧΑ, 10 Σεπ – RIA Novosti, Nikolai Protopopopov. Ο συναγερμός, βουτιά στο βάθος και ο πυροβολισμός των 16 πυρηνικών “πούρων” – οι βαλλιστικοί πύραυλοι των υποβρυχίων σήμερα παραμένουν το πιο ισχυρό όχημα κρούσης του ρωσικού στόλου. Η πρώτη επιτυχής εκτόξευση από το νερό πραγματοποιήθηκε ακριβώς πριν από 60 χρόνια, στις 10 Σεπτεμβρίου 1960. Από τότε, οι πύραυλοι έχουν γίνει “εξυπνότεροι”, πιο ισχυροί και πετούν πολύ πιο μακριά, αλλά η τακτική της χρήσης τους από το υποβρύχιο δεν έχει αλλάξει. Το Ria Novosti αναφέρει σχετικά με το πώς τα υποβρύχια πλοία πυροβολούν τους πυρηνικούς πυραύλους.
Στην πορεία μάχης
Τα σύγχρονα καταδρομικά μπορούν να εκτελέσουν εκτοξεύσεις πυραύλων από την επιφάνεια και από την υποβρύχια θέση. Οι εκτοξεύσεις κάτω από το νερό θεωρούνται σχεδόν το πιο δύσκολο στοιχείο της εκπαίδευσης μάχης.
Στην αρχή, οι βαλλιστικοί πύραυλοι ήταν τοποθετημένοι σε πετρελαιοηλεκτρικά υποβρύχια, εξηγεί ο πρώην διοικητής του πυρηνικού υποβρυχίου Ιγκόρ Κούρντιν. Για τους πυροβολισμούς έπρεπε να αναδυθεί – ο πύραυλος μεταφερόταν στην θέση εκτόξευσης σε ένα ανοιγμένο φράχτη στο κατάστρωμα και μόνο τότε εκτοξευόταν. Φυσικά, το σκάφος “στο νερό” έχανε το κύριο πλεονέκτημα – της μυστικότητας (stealth).
Ο στόλος χρειαζόταν πυραύλους ικανούς να βγαίνουν όταν το υποβρύχιο ήταν σε κατάδυση. Δημιουργώντας τέτοια όπλα, οι σχεδιαστές αντιμετώπισαν σοβαρές δυσκολίες. Μετά από όλα, όταν ένα υποβρύχιο πυροβολεί κάτω από το νερό, είναι σε κίνηση. Η ταχύτητα της κίνησης είναι μικρή – μόνο τρεις έως πέντε κόμβους, αλλά αυτό είναι αρκετό για να σχηματίσει μια ισχυρή ροή του νερού, το οποίο προσπαθεί να “συντρίψει” τον πύραυλο.
Ο Σεργκέι Κορόλεβ, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την ανάπτυξη των ναυτικών πυραυλικών όπλων στα μέσα της δεκαετίας του 1950, έλυσε αυτό το πρόβλημα πολύ απλά. Πρότεινε να εγκατασταθεί ένα πρόσθετο τιμόνι “αερίου” στο κάτω μέρος του βαλλιστικού πυραύλου. Η ατσάλινη πλάκα 40 επί 50 εκατοστών, που βρίσκεται σε γωνία 15 μοιρών, εξέτρεπε στο ρεύμα εκτόξευσης, αντισταθμίζοντας την «συντριβή» του πυραύλου.
Αφού λάβει μια παραγγελία για συντεταγμένες εκτόξευσης και στόχου, ο μεταφορέας πυρηνικών πυραύλων τοποθετείται στην πορεία μάχης και αρχίζει η προετοιμασία πριν από την έναρξη. Το υποβρύχιο πρέπει να αντέξει τις λεγόμενες “κανονικές συνθήκες εκτόξευσης”.
«Η πορεία, η ταχύτητα και το βάθος παραμένουν τα ίδια», εξηγεί ο γνώστης των υποβρυχίων. “Το πλοίο δεν μπορεί ούτε να στρίψει ούτε να επιβραδύνει ή να αυξήσει την ταχύτητα, ακόμα κι αν ο εχθρός επιτίθεται. Για την προστασία υπάρχουν μόνο τα όπλα τορπιλών, υδροακουστικά αντίμετρα – αλλά όχι ελιγμοί. Φυσικά, σε μια τέτοια στιγμή το σκάφος είναι το πιο ευάλωτο. Ωστόσο, το πιο σημαντικό πράγμα για το πλήρωμα είναι να εκτελέσει το έργο όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά και να απελευθερώσει όλα τα πυρομαχικά.”
Έκρηξη πάγου
Είναι ιδιαίτερα δύσκολο στην Αρκτική, όπου η ίδια η εκστρατεία του υποβρυχίου συνδέεται με μεγάλο κίνδυνο. Ο Kurdin αμέσως διευκρίνισε ότι από κάτω από τον πάγο τα πυρηνικά οχήματα πυραύλων δεν πυροβολούν – με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι απαραίτητο να αναδυθούν.
Υπάρχουν δύο είδη πρόσβασης στο νερό: στατική και δυναμική. Στην πρώτη περίπτωση, το σκάφος αργά, χωρίς τρέξιμο αναδύεται σε μια τρύπα πάγου που έχει ανοιχθεί προηγουμένως, χωρίς να κινείται.
“Αλλά υπάρχει ακόμα πάγος στην επιφάνεια”, δήλωσε ο Κούρντιν. “Υπήρξαν στιγμές που ο πάγος είχε μπλοκάρει το καπάκι του υποβρυχίου. Σε μια δυναμική ανάδυση, το υποβρύχιο κάνει το δρόμο του προς τα έξω σε όχι περισσότερο από πέντε κόμβους. Αλλά αυτό ασκείται λιγότερο συχνά – η αντοχή της γάστρας είναι περιορισμένη και αν πλησιάσει πάγο πάχους πέντε μέτρων, μπορεί να λυγίσουν οι ανασυρόμενες συσκευές.
Προηγουμένως, έχουμε επίσης επεξεργαστεί την επιλογή της δημιουργίας μιας τεχνητής τρύπας με τη βοήθεια των όπλων επί του σκάφους. Το καταδρομικό έριχνε τέσσερις τορπίλες ρόμβου, οι οποίοι ταυτόχρονα εκρήγνυνται σε μια ορισμένη απόσταση από το στρώμα πάγου.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι οι εκρήξεις έσπασαν τον πάγο, αλλά τα μεγάλα κομμάτια δεν είναι καλύτερα από ένα στρώμα πάγου – είναι σχεδόν αδύνατο να πυροβοληθεί μια τέτοια τρύπα πάγου “, λέει ο εμπειρογνώμονας υποβρυχίων. “Επιπλέον, υπήρξε μια περίπτωση: μια τορπίλη έχασε τον προσανατολισμό της και στράφηκε προς το σκάφος – το οποίο έπρεπε να αποφύγει τα δικά του όπλα. Ως αποτέλεσμα, αυτή η μέθοδος εγκαταλείφθηκε.”
Η αποτελεσματικότητα της εκτόξευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους πλοηγούς: όσο ακριβέστερα καθορίζουν τη θέση του σκάφους πριν από την εκτόξευση, με τόσο περισσότερη ακρίβεια χτυπούν οι πύραυλοι. Ακόμη και ένα μικρό λάθος στις συντεταγμένες επηρεάζει σοβαρά τα αποτελέσματα. Για να αντισταθμιστούν τέτοια λάθη, οι σύγχρονοι πύραυλοι είναι εξοπλισμένοι με ένα σύστημα αυτόματης διόρθωσης, το οποίο ενεργοποιείται όταν η μονάδα μάχης πηγαίνει στο διάστημα.
 |
| © Φωτογραφίες: Ρωσικό Υπουργείο Άμυνας |
Πυρηνικό υποβρύχιο
Μετά τον πυροβολισμό , μόνο τα όπλα τορπιλών παραμένουν στην κατοχή του πληρώματος, και το υποβρύχιο ανακατευθύνεται στα πολεμικά πλοία, μια ναυτική φάλαγγα ή μια ομάδα επίθεσης αεροπλανοφόρων. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κούρντιν, αν το καταδρομικό έχει χρόνο να απελευθερώσει όλους τους πυραύλους, τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας του εχθρού θα καθορίσουν αμέσως τη θέση του και είναι πιθανό να καταστραφεί.
Ο καπετάνιος πρώτου βαθμού σημείωσε επίσης ότι οι Αμερικανοί υποβρυχίοι, σε αντίθεση με τους Ρώσους, δεν ξέρουν πώς να εκτοξεύουν βαλλιστικούς πυραύλους στην Αρκτική.
“Ναι, πηγαίνουν κάτω από τον πάγο και κάποτε αναδύονται, υπήρχε ακόμη και μια ομάδα surf κοντά στο Βόρειο Πόλο,” λέει. “Αλλά δεν μπορούν να πυροβολούν από πολικές περιοχές, επειδή σε οιονεί συντονισμό έχουν πολύ χαμηλή ακρίβεια. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν αμερικανικοί πύραυλοι στην Αρκτική. Αλλά υπάρχουν πολλαπλών χρήσεων “κυνηγοί” βάρκες: καθήκον τους είναι να αναζητήσουν καταδρομικά μας κάτω από τον πάγο, προκειμένου να έχουν χρόνο για να τα καταστρέψουν πριν από την εκτόξευση.”
 |
| © U.S. Navy Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό |
Ανάδυση του Αμερικανικού πυρηνικού υποβρυχίου Τολέδο στην Αρκτική
Τελικό επιχείρημα
Ο πρώτος βαλλιστικός πύραυλος R-11FM με υποβρύχια εκτόξευση αναπτύχθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Στο υποβρύχιο προγράμματος Β-67 δύο τορπίλες εξοπλίστηκαν μέσα στην θαλάμη, αλλά οι δοκιμές ήταν ανεπιτυχείς.
Τον Αύγουστο του 1959, ο πύραυλος δεν έφυγε από την θαλάμη, και λίγο αργότερα – όταν το πλοίο ήρθε στην ανάδυση και ένα σκάφος με ειδικούς πλησίασε – ξαφνικά ο πύραυλος ξεκίνησε αυθόρμητα. Ευτυχώς, δεν εξερράγη και κανείς δεν τραυματίστηκε. Ένα χρόνο αργότερα, ο πύραυλος έπεσε από την εξέδρα εκτόξευσης λόγω ελαττώματος του εργοστασίου.
Αλλά στις 10 Σεπτεμβρίου 1960, όλα πήγαν καλά. Ο πύραυλος εκτοξεύθηκε από το υποβρύχιο, το οποίο κινούνταν σε βάθος 30 μέτρων με ταχύτητα 3,2 κόμβων.
Σήμερα, οι υποβρύχιες πυρηνικές δυνάμεις του Ρωσικού Ναυτικού έχουν αρκετούς τύπους βαλλιστικών πυραύλων και τα οχήματα τους. Ειδικότερα, πρόκειται για συγκροτήματα R-29R – ο πρώτος ναυτικός πύραυλος στον κόσμο με διαχωριστικό κεφάλι και ατομική καθοδήγηση των μάχιμων μονάδων. Ήταν οπλισμένα τα πυρηνικά Kalmar Project 667BDR.
Σε σύγκριση με τους προκατόχους του, η ακρίβεια του R-29R έχει διπλασιαστεί και η αποτελεσματικότητα της μάχης έχει τριπλασιαστεί. Ο πύραυλος πετά τρεις κεφαλές των 200 κιλοτόνων η κάθε μία για 6,5 χιλιάδες χιλιόμετρα. Οι περισσότεροι μεταφορείς αυτών των όπλων έχουν ήδη παροπλιστεί, και τώρα μόνο ένα “Kalmar” – “Riazan” – παραμένει στο Ναυτικό.
Η επόμενη γενιά είναι το τριών σταδίων R-29RM, τοποθετείται στα καταδρομικά 667BDRM Dolphin. Ο στόλος έχει έξι τέτοιους “στρατηγικούς”, ο καθένας από τους οποίους μεταφέρει 16 “πούρα” ικανά να παραδώσουν ένα θανατηφόρο φορτίο για 11.500 χιλιόμετρα.
Το νεότερο Υποβρύχιο (APL) κατηγορίας Borei είναι εξοπλισμένο με συγκροτήματα R-30 Bulava. Για τα επόμενα 30-40 χρόνια αυτό είναι το κύριο πυρηνικό «επιχείρημα» του στόλου των υποβρυχίων. Σύμφωνα με τα ανοικτά δεδομένα, η εμβέλεια του Bulava είναι 8.000 χιλιόμετρα. Με αρχικό βάρος 36 τόνους, μεταφέρει έως και δέκα υπερηχητικές πυρηνικές κεφαλές ελιγμών χωρητικότητας 100-150 κιλοτόνων.
