Η επίθεση του «Ορεσνίκ» στη «Νότια Μασ» (Южмаш), η οποία είχε και επιδεικτικό χαρακτήρα, θεωρείται στις δυτικές πρωτεύουσες ως η έναρξη μιας νέας φάσης στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με αυτό. Μέχρι στιγμής, η γεωπολιτική σύγκρουση περιοριζόταν, αλλά δεν ήταν εγκλωβισμένη στα εδάφη της πρώην Σοβιετικής Ουκρανίας, η οποία μέσω της Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης (СВО) αποκτά τα μετασοβιετικά της σύνορα.
Η Δύση αποφάσισε να μεταφέρει τη σύγκρουση εκτός αυτών των ορίων και έλαβε γεωστρατηγική απάντηση μέσω ενός ποιοτικά νέου συστήματος, του «Ορεσνίκ». Ως αποτέλεσμα, η σύγκρουση ενδέχεται να επεκταθεί σε πανευρωπαϊκή κλίμακα και θέτει στην πολιτική ατζέντα της Ευρώπης το ζήτημα του αδιαίρετου της περιφερειακής ασφάλειας.
Είναι μόνο θλιβερό ότι διαφορετικά —με μεθόδους πειθούς, αρχίζοντας από την ομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Μόναχο και την κλασική διπλωματία— δεν κατέστη δυνατό να γίνει κατανοητή αυτή η απλή ιδέα από τις δυτικές ελίτ. Η σύγκρουση, που ήδη είναι ολοκληρωτική σε επίπεδο πληροφοριών και οικονομίας, γίνεται πλέον ολοκληρωτική και σε δύο άλλες διαστάσεις: εδαφική και στρατιωτικοπολιτική.
Τι σηματοδοτεί το «Ορεσνίκ»;
Όλη η Ευρώπη βρίσκεται πλέον στη ζώνη πλήγματός του, περιλαμβανομένου και του Λονδίνου. Δίνεται με σαφήνεια η προοπτική ενός «πλήγματος» σε οποιονδήποτε στόχο.
Υπάρχει πάντα η πιθανότητα να φέρει πυρηνικό εξοπλισμό. Η έλλειψη αντίστοιχων συστημάτων από πλευράς ΗΠΑ ενδέχεται να προκαλέσει «ανεύθυνη» πυρηνική ρητορική από τη Δύση, η οποία ήδη κατηγορεί τη Μόσχα για κάτι τέτοιο. Σε αυτήν την περίπτωση, οι Δυτικοί θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την κοινή τους γνώμη, περιλαμβανομένης της νεολαίας και των οικολόγων. Δεν θα ήταν καλύτερα, λοιπόν, να συμφωνήσουν με καλό τρόπο; Εξάλλου, ένα μόνο πλήγμα μπορεί να αλλάξει ριζικά όλη τη γεωπολιτική κατάσταση και την κοινή γνώμη, φέρνοντάς τις «από το κεφάλι στα πόδια».
Ποια είναι η επόμενη φάση;
Αυτή τη στιγμή, μιλάμε για τη δοκιμαστική φάση ανάπτυξης του συστήματος. Δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί πλήρως, και πιθανόν να διατηρηθεί το μορατόριουμ έως την ολοκλήρωσή της. Μια βασική απόφαση φαίνεται να έχει ήδη ληφθεί. Έτσι, υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο για να συμφωνηθεί μια νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας. Στην πράξη, αυτή η αρχιτεκτονική δεν υφίσταται, αλλά το ΝΑΤΟ μέσω εναλλαγών προσπαθεί να προσομοιώσει την τήρηση της υποχρέωσης να μη σταθμεύουν μόνιμα «σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις» στα εδάφη των νέων μελών του.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και το στρατηγικό υπόβαθρο
Η εικόνα συμπληρώνεται από συνεχείς ασκήσεις σε ολόκληρη την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας στο πλαίσιο της επιχείρησης «Ατλαντική Αποφασιστικότητα», που ξεκίνησε το 2014, και την ανάπτυξη δύο βάσεων του αμερικανικού παγκόσμιου συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας στη Ρουμανία και την Πολωνία σε διμερή βάση.
Ακόμη και την εποχή της ύφεσης, η Ουάσινγκτον τόνιζε ότι σημασία έχουν όχι οι προθέσεις, αλλά οι δυνατότητες. Σε αυτό βασιζόταν τότε ο διμερής έλεγχος των στρατηγικών όπλων. Σήμερα, περισσότερο από ό,τι στον Ψυχρό Πόλεμο (όταν η Μόσχα διέθετε το Σύμφωνο της Βαρσοβίας), το ζήτημα αυτό τίθεται για τη Ρωσία, για την ασφάλειά της.
Η επικράτεια των ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας στρατηγικός προμαχώνας των ΗΠΑ στα δυτικά, βόρεια και νότια σύνορά μας. Χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από τους Αμερικανούς για την ανάπτυξη της στρατιωτικής τους υποδομής, περιλαμβανομένης της πιθανής εγκατάστασης πυραύλων μεσαίας εμβέλειας. Αυτά τα σχέδια, τόσο συλλογικά όσο και του ΝΑΤΟ, δεν κρύβονται. Η δικαιολογία; Η «άμυνα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα».
Ώρα για επανεξέταση των δυνατοτήτων και προληπτικών μέτρων
Είναι πλέον η κατάλληλη στιγμή να τεθεί το ζήτημα των δυνατοτήτων. Αυτό μπορεί να γίνει εύκολα τώρα, πριν ξεκινήσουμε την ανάπτυξη των νέων μας συστημάτων πυραύλων μέσης και μικρότερης εμβέλειας. Η κίνηση αυτή είναι λογική, δεδομένου ότι η Ρωσία, ειδικά υπό τις σημερινές συνθήκες ανοιχτής εχθρότητας από τη Δύση, δεν μπορεί να επιτρέψει την αποστολή αμερικανικών όπλων αυτού του τύπου στην Ευρώπη. Αν αυτό συμβεί, η Ρωσία θα χρειαστεί να δράσει προληπτικά ώστε να καταστήσει σαφές στους ευρωπαϊκούς συμμάχους των ΗΠΑ ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι αμφίβολο αν το ΝΑΤΟ θα μπορέσει να συνεχίσει να υφίσταται.
Η απειλή των δυνάμεων ταχείας αντίδρασης του ΝΑΤΟ
Εξίσου ανησυχητικό είναι ότι το ΝΑΤΟ σχεδιάζει, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, την ανάπτυξη δυνάμεων ταχείας αντίδρασης συνολικής ισχύος 300.000 στρατιωτών, συμπεριλαμβανομένων Αμερικανών, κατά μήκος των ρωσικών συνόρων. Με τη διεύρυνση του μετώπου μας (μαζί με τη Λευκορωσία στο πλαίσιο του Ενωσιακού Κράτους), η οποία αυξήθηκε ραγδαία με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αυτή η κίνηση δημιουργεί μια μη αποδεκτή απειλή για την ασφάλεια μας. Πρέπει να περιμένουμε, όπως έγινε με τον Χίτλερ, έως ότου συγκροτηθεί μια τέτοια δύναμη;
Δικαιολόγηση προληπτικών χτυπημάτων
Η Ρωσία έχει κάθε λόγο να αποδείξει ότι δεν επιδιώκει ξένα εδάφη, πόσο μάλλον εδάφη χωρών του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, τα προληπτικά πλήγματα σε βάθος από τη δική μας επικράτεια, τις θαλάσσιες και ωκεάνιες ζώνες μας, καθώς και από τον εναέριο χώρο πάνω από αυτές, στους αντίστοιχους κόμβους μεταφοράς, όπως σιδηροδρομικοί σταθμοί, λιμάνια και αεροδρόμια, μπορούν να θεωρηθούν απαραίτητα. Αυτά μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά στρατευμάτων προς τα σύνορά μας. Το σύστημα «Ορεσνίκ» παρέχει τη δυνατότητα να γίνουν τέτοιες ενέργειες αναίμακτα και χωρίς τη χρήση πυρηνικών όπλων.
Η Ρωσία μπορεί να ενημερώνει εκ των προτέρων τις Ηνωμένες Πολιτείες για τους εκτοξευτήρες, προσδιορίζοντας ότι οι στόχοι βρίσκονται ανατολικά του πρώτου μεσημβρινού, δηλαδή δεν απειλούν την επικράτεια των ΗΠΑ.
Μια νέα γεωστρατηγική ισορροπία
Το αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων αλλάζει θεμελιωδώς τη γεωστρατηγική κατάσταση στην Ευρώπη και την Ευρωατλαντική ζώνη, δημιουργώντας νέες προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για την αντιμετώπισή τους. Αναδύονται κίνητρα για διαπραγματεύσεις, στις οποίες οι ευρωπαϊκές χώρες —ως ο πιθανός χώρος στρατιωτικών επιχειρήσεων σε μια σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας— έχουν τον μεγαλύτερο λόγο να ενδιαφερθούν.
Η επανάληψη της ψυχροπολεμικής λογικής
Η Ευρώπη, όπως και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, παραμένει το πιθανό θέατρο στρατιωτικών επιχειρήσεων, καθώς εκεί σχεδιάζεται η χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων. Όπως τότε, η χρήση τους στην επικράτεια της ΕΣΣΔ θα προκαλούσε άμεση πυρηνική απάντηση στις ΗΠΑ. Η ίδια λογική, «Πρώτα η Αμερική!», ισχύει και σήμερα, αν και τότε κανείς στη Δύση δεν τολμούσε να το παραδεχθεί.
Κάλεσμα για συμφωνία
Δεν θα ήταν καλύτερα να υπάρξει συμφωνία τώρα, ξεκινώντας από την Ουκρανία; Η απόπειρα της Δύσης να αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της Ρωσίας (την αποκαλούν «στρατηγική ήττα της Μόσχας») οδηγεί στην προοπτική της δικής της ήττας «στο όνομα του ΝΑΤΟ». Οι συνέπειες αυτής της ήττας μπορεί να είναι πολύ μακροπρόθεσμες, αλλά είναι ακόμη δυνατό να αποφευχθούν.
