Επειδή δεν μπορούμε να αμυνθούμε επαρκώς έναντι των συμβατικών βαλλιστικών πυραύλων και δεν έχουμε καμία άμυνα έναντι των υπερηχητικών πυραύλων, η ζημιά στην Ευρωπαϊκή οικονομία μας θα είναι καταστροφική.
Γράφει ο Αρχιπλοίαρχος του Βασιλικού Ναυτικού Στιβ Τζέρμι
Περίληψη
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και της E3 οδηγούν την Ευρώπη σε μια πορεία προετοιμασίας για πόλεμο έως το 2030. Υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκής πολεμικής διάθεσης, η Ρωσία , με την σειρά της, θα μπορούσε να αποφασίσει να ξεκινήσει τον πόλεμο πολύ νωρίτερα. Αν συμβεί αυτό, οι ΗΠΑ δεν θα ήταν διατεθειμένες να πολεμήσουν τη Ρωσία για λογαριασμό της Ευρώπης. Αν όμως οι Ευρωπαίοι δεν μπορέσουν να αμυνθούν έναντι των συμβατικών βαλλιστικών/υπερηχητικών πυραύλων της Ρωσίας, θα υποστούν μια ταχύτατη ήττα και πολύ μεγάλες στρατιωτικές απώλειες. Ακόμη και αν σε σύντομο χρονικό διάστημα ευωδοθούν οι ειρηνευτικές συνθήκεςκαι επιβληθεί ειρήνης, η καταστροφή του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης θα βύθιζε την Ευρώπη σε μεγάλη οικονομική κρίση. Επομένως, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να κληθούν τώρα δημόσια να συζητήσουν αυτούς τους κινδύνους και να ακουστούν οι απόψεις τους.
- Εισαγωγή – Κατανοώντας τη Φύση του Πολέμου
Καθώς οι εκκλήσεις των Ευρωπαίων ηγετών να προετοιμαστεί η Ευρώπη για πόλεμο με τη Ρωσία έως το 2030 γίνονται ολοένα και πιο έντονες, θα ήταν σκόπιμο να λάβουμε υπόψη τη συμβουλή του μεγαλύτερου φιλόσοφου του πολέμου, του στρατηγού Καρλ φον Κλάουζεβιτς:
«Οι πόλεμοι μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τη φύση των κινήτρων τους και τις καταστάσεις που τους προκαλούν. Η πρώτη, η υπέρτατη, η πιο εκτεταμένη πράξη κρίσης που πρέπει να κάνουν ο πολιτικός και ο διοικητής είναι να προσδιορίσουν, με βάση αυτό το κριτήριο, το είδος του πολέμου στον οποίο εμπλέκονται· χωρίς να τον εκλάβουν ως κάτι ξένο προς τη φύση του, ούτε να προσπαθήσουν να τον μετατρέψουν σε κάτι τέτοιο. Αυτό είναι το πρώτο από όλα τα στρατηγικά ζητήματα και το πιο περιεκτικό.»[1]
Επομένως, ακολουθώντας τις συμβουλές του Κλαούζεβιτς θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά τη φύση του πολέμου με τη Ρωσία: Πώς γίνονται κατανοητές στη Ρωσία & το Ρωσικό λαό οι δημόσιες δηλώσεις των Ευρωπαίων ηγετών μας· πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει ένας τέτοιος πόλεμος· πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί· ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες και το κόστος του. Αυτό το άρθρο σκιαγραφεί ένα τέτοιο σενάριο.
- Το Στρατηγικό Πλαίσιο
Κατ’ αρχάς, πρέπει να κατανοήσουμε πώς φτάσαμε έως εδώ. Είναι σαφές, για όποιον είναι εξοικειωμένος με τη στρατηγική ιστορία, ότι οι ρίζες αυτής της κρίσης ανάγονται στο 1989. Όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου, υπήρχε η ευκαιρία να οικοδομηθεί μια ανθεκτική, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας — μια αρχιτεκτονική που θα λαμβάνει υπόψη και τα νόμιμα συμφέροντα ασφάλειας της Ρωσίας. Αυτή η ευκαιρία χάθηκε. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και του 2000, παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις που δόθηκαν στη Ρωσία, το ΝΑΤΟ επεκτάθηκε αμείλικτα προς τα ανατολικά. Οι προφητικές φωνές που προειδοποιούσαν — των Κένναν, Μάτλοκ, Μπερνς, Κίσινγκερ, Μίρσχαϊμερ — απορρίφθηκαν, περιφρονήθηκαν ή αγνοήθηκαν. Το ίδιο συνέβη και με τις ξεκάθαρες & ρητές επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις της Ρωσίας για τις «κόκκινες γραμμές» της.
Ο Ρωσο-ουκρανικός πόλεμος πρέπει να γίνει κατανοητός μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Στη Δύση επικρατεί η συμβατική άποψη ότι η Ρωσία παρενέβη στην Ουκρανία λόγω αυτοκρατορικών της φιλοδοξιών. Όμως, όλα τα αξιόπιστα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η Ρωσία μπήκε στον πόλεμο επειδή κατέληξε — σωστά ή λάθος — στο συμπέρασμα ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ αποτελούσε υπαρξιακή απειλή για την ίδια. Στα μάτια της Ρωσίας, αυτός ήταν — και εξακολουθεί να είναι — ένας αμυντικός πόλεμος επιβίωσης από μία υπαρξιακή απειλή. [2] Δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένου ότι η Κάγια Κάλλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, έχει ζητήσει δημοσίως [3] τη διάλυση της Ρωσίας. Ό,τι κι αν πιστεύει κανείς για τις μεθόδους της Ρωσίας, η κατανόηση των κινήτρων της είναι κρίσιμη για την κατανόηση της φύσης του μελλοντικού μας πολέμου με τη Ρωσία.
- Η Ρωσία Αντιδρά στην Ευρωπαϊκή Κλιμάκωση
Παρά αυτή τη θεμελιώδη διαπίστωση, η δημόσια διακηρυγμένη πρόθεση των ηγετών της E3 — Μακρόν, Μερτς και σύντομα, αναμφίβολα, Μπέρναμ — είναι να αυξήσουν την προμήθεια στην Ουκρανία μη επανδρωμένων αεροσκαφών (Drones) ακριβείας & μεγάλου βεληνεκούς και πυραύλων κρουζ, που να είναι ικανοί να χτυπήσουν βαθιά μέσα στο Ρωσικό έδαφος. Σε απάντηση, η δημόσια προειδοποίηση της Μόσχας είναι ξεκάθαρη & κατηγορηματική: Αν αυτή η έκρυθμη κατάσταση συνεχιστεί, δεν πρέπει να αποκλειστεί η άμεση στόχευση των ευρωπαϊκών εγκαταστάσεων παραγωγής των Drones & των πυραύλων.
Εάν οι ηγέτες της E3 επιλέξουν και πάλι να μην λάβουν σοβαρά υπόψη αυτή την προειδοποίηση — που είναι μια λογική υπόθεση, δεδομένου ότι έχουν αγνοήσει όλες τις προηγούμενες προειδοποιήσεις της Ρωσίας — είναι πολύ πιθανό, σχεδόν βέβαιο και πιθανότατο, ότι μια τέτοια πολεμική σύγκρουση θα μπορούσε να ξεκινήσει φέτος (2026), πολύ νωρίτερα από το 2030 που έχει προγραμματίσει η Ευρώπη. Το δεύτερο εξάμηνο του 2026 θα πρέπει να θεωρείται επομένως ως η αφετηρία για αυτό το πολεμικό σενάριο που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας.
Τον Σεπτέμβριο του 2026, καθώς οι πολυάριθμες προειδοποιήσεις της Ρωσίας να περιφρονούνται ή να αγνοούνται και οι επιθέσεις στην καρδιά της Ρωσίας να αυξάνονται λόγω των αυξημένων παραδόσεων όπλων από την Ε3, είναι πολύ πιθανόν η Ρωσία αναλαμβάνει αποφασιστική δράση. Ρωσικοί συμβατικοί βαλλιστικοί πύραυλοι και υπερηχητικές επιθέσεις καταστρέφουν βασικές εγκαταστάσεις παραγωγής drones και πυραύλων των Ε3 (Γαλλία, Γερμανίας, Βρετανίας) στα Μίντλαντς της Βρετανίας, στο Ρουρ και έξω από το Μπορντό. Οι ηγέτες αυτών των χωρών επικαλούνται το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, το Άρθρο 5 δεν απαιτεί στρατιωτική δράση — απαιτεί από κάθε μέλος να αναλάβει «τις ενέργειες που θα κρίνει απαραίτητες». Η επιφανειακή ρηχότητα της εγγύησης στην οποία οι ηγέτες της E3 υπέθεσαν ότι μπορούσαν να βασιστούν αποκαλύπτεται εκείνη ακριβώς την στιγμή.
Η Ισπανία και η Ουγγαρία αρνούνται να διαθέσουν στρατιωτικές δυνάμεις. Η Ιταλία, η Πολωνία και αρκετά μέλη της Ανατολικής Ευρώπης υιοθετούν διστακτική στάση. Το πιο σημαντικό είναι ότι ο Λευκός Οίκος, αφού πρόσφατα φάνηκε ότι υποστηρίζει τις επιχειρήσεις κατά της Ρωσίας, έχει πλέον επείγουσες αμφιβολίες & δεύτερες σκέψεις.
Έχοντας μόλις χάσει έναν πόλεμο στο Ιράν, οι ΗΠΑ, με αποθέματα πυρομαχικών σοβαρά εξαντλημένα, χωρίς εσωτερική διάθεση & σθένος για Αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να πολεμήσουν και να πεθαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, και με τις ενδιάμεσες αμφίρροπες εκλογές να πλησιάζουν, η «επεκτατικότητα της Ρωσίας» [4] δεν φαίνεται και τόσο καλή ιδέα. Ο Λευκός Οίκος καταλήγει γρήγορα στο συμπέρασμα ότι δεν είναι προς το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ να εμπλακούν σε πόλεμο με τη Ρωσία στην ευρωπαϊκή ηπειρωτική χώρα. Αφού πέρασαν χρόνια μιλώντας για στρατηγική αυτονομία χωρίς να την υλοποιήσουν, οι χώρες των E-3 γνωρίζουν πλέον τι σημαίνει αυτό.
- Οι Πρώτοι 3 Μήνες του Πολέμου
Παρ’ όλα αυτά, παγιδευμένοι στην προπαγανδιστική πολιτική αφήγηση που οι ίδιοι έχουν κατασκευάσει, οι ηγέτες των E-3 και των μικρότερων χωρών που είναι πρόθυμες να συμμετάσχουν — ίσως οι Ολλανδοί, οι Σκανδιναβοί και οι χώρες της Βαλτικής — ανταποκρίνονται στο πολεμικό κάλεσμα.
Ο μόνος τομέας όπου είναι δυνατή μια επίθεση είναι ο εναέριος. Όμως, οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις κρούσης ανακαλύπτουν πλέον αυτό που οι Ουκρανοί πιλότοι γνωρίζουν εδώ και χρόνια. Ενώ ένα μικρό ποσοστό των ευρωπαϊκών πυραύλων κρουζ βρίσκει τους στόχους του, η πλειοψηφία τους καταστρέφεται από τα πολυεπίπεδα και καλά εκπαιδευμένα δίκτυα των αντιαεροπορικών πυραύλων S-400 και S-500 της Ρωσίας, τα οποία επιπλέον επιφέρουν ένα δυσβάσταχτο κόστος Ευρωπαίους πιλότους και αεροσκάφη. Χωρίς την αμερικανική καταστολή της εχθρικής αεράμυνας — και ίσως ακόμη και με αυτήν — δεν υπάρχει καμία περαιτέρω προοπτική επίτευξης αεροπορικής υπεροχής ούτε οποιασδήποτε αποτελεσματική αντεπίθεση.
Απαντώντας σε αυτές τις αεροπορικές επιδρομές, η Ρωσία πλέον ξεσπαθώνει & βγάζει τα γάντια, αποφασισμένη να εξαλείψει την απειλή που προέρχεται από την Ευρώπη για τον λαό και την πατρίδα της μια για πάντα. Τότε, η Ρωσία χτυπά αεροδρόμια, βάσεις εκπαίδευσης, ναυπηγεία, κόμβους εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics) και σταθμούς διαλογής, προκαλώντας χιλιάδες στρατιωτικές απώλειες στις ευρωπαϊκές δυνάμεις πριν καν προλάβουν να αναπτυχθούν. Οι Ευρωπαίοι μαθαίνουν τώρα το μάθημα που πρόσφατα έμαθαν οι Αμερικάνοι στον Περσικό Κόλπο – οι ευρωπαϊκοί στρατοί διαθέτουν έχουν πολύ μικρή προστασία από τις συμβατικές βαλλιστικές επιθέσεις και καθόλου από υπερηχητικούς πυραύλους. [5]
Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται σθεναρά από τις ταυτόχρονες ρωσικές επιθέσεις που αποσυναρμολογούν & διαλύουν συστηματικά την ενεργειακή υποδομή της Ευρώπης — τους τερματικούς σταθμούς φυσικού αερίου, τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τις διασυνδέσεις δικτύων, τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης — με την ίδια κλινική ακρίβεια που εφαρμόστηκε στοα αντίστοιχα δίκτυα της Ουκρανίας από το 2022 και μετά. Το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης είναι εξαιρετικά ευάλωτο ως ο μεγαλύτερος περιφερειακός εισαγωγέας υδρογονανθράκων στον κόσμο, με 12,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, [6] και βρίσκεται ήδη υπό σοβαρή πίεση — συνέπεια των αυτοκαταστροφικών κυρώσεων κατά του Ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, που πρόσφατα επιδεινώθηκαν από το ενεργειακό σοκ του Στενού του Ορμούζ. [7]
Στη θάλασσα, ρωσικά υποβρύχια έχουν αναπτυχθεί στη Βόρεια Θάλασσα και στον Ατλαντικό, ενώ έχει ανακοινωθεί αποκλεισμός σε καιρό πολέμου. Η απλή απειλή απώλειας εμπορικών πλοίων είναι αρκετή για να οδηγήσει τις ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες να αποσύρουν την κάλυψή τους και τις ναυτιλιακές εταιρείες να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους. Οι εισαγωγές υδρογονανθράκων της Ευρώπης σταματούν εντελώς και τα ενεργειακά συστήματα αρχίζουν να καταρρέουν. Τα φώτα αρχίζουν να σβήνουν. Το πιο σημαντικό είναι ότι, χωρίς ντίζελ, τα συστήματα γεωργίας, αλιείας και της εφοδιαστικής αλυσίδας των τροφίμων της Ευρώπης καταρρέουν. Αν και έχουν περάσει μόλις 2-3 μήνες από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης, η οικονομική κατάσταση της Ευρώπης είναι πλέον επικίνδυνη.
- Η Κατάπαυση του Πυρός, το Κόστος & οι Συνέπειες
Αντιμέτωποι με τη διλημματική επιλογή μεταξύ της κλιμάκωσης της πολεμικής σύγκρουσης με πυρηνικά όπλα ή της αποδοχής της ήττας, οι ηγέτες της Βρετανίας και της Γαλλίας κάνουν μια παύση (μορατόριουμ). Τα πυρηνικά αποτρεπτικά μέσα και των δύο εθνών υπάρχουν για να αποτρέψουν πυρηνική επίθεση στα εδάφη τους, όχι για να αναλάβουν εθνικά αυτοκτονική δράση με σκοπό τη διάσωση μιας αποτυχημένης συμβατικής εκστρατείας. Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ – έχοντας καταστήσει σαφή τη θέση τους ως ουδέτεροι παρατηρητές και ανησυχώντας πλέον έντονα για τον κίνδυνο πυρηνικού πολέμου με τη Ρωσία – συνεργάζονται επειγόντως και με τις δύο πλευρές για να τερματίσουν τον πόλεμο. Κάτι που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τους όρους της Ρωσίας. Υπό την έντονη πίεση των ΗΠΑ και των μικρότερων ευρωπαϊκών εθνών, οι ηγέτες των Ε-3, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ ζητούν επισήμως ειρήνη.
Μόλις 3 μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, το ανθρώπινο κόστος είναι ήδη τεράστιο. Οι στρατιωτικές απώλειες είναι κατά τάξεις μεγέθους υψηλότερες από τις απώλειες των δυτικών χωρών και του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια 25 ετών επιχειρήσεων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Ωστόσο, η στρατιωτική παράδοση δεν είναι το τέλος, αλλά μόνο η αρχή.
Με το ενεργειακό της σύστημα κατεστραμμένο, η ευρωπαϊκή βιομηχανική παραγωγή καταρρέει, ενώ η ανεργία εκτινάσσεται στα ύψη. Οι μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, εκτός από τη Γερμανία, ήδη επιβαρύνονται με δείκτες χρέους προς ΑΕΠ άνω του 100% [8]. Τα ευρωπαϊκά δημόσια οικονομικά λυγίζουν και στη συνέχεια καταρρέουν υπό το ταχέως αυξανόμενο βάρος των έκτακτων ενεργειακών επιδοτήσεων, των μελλοντικών δαπανών ανασυγκρότησης, της κατάρρευσης των χρηματιστηριακών αγορών, της φυγής κεφαλαίων από την αγορά ομολόγων που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος τόκων για το κράτος, καθώς και της απώλειας των φορολογικών εσόδων.
Το ήδη αποτυχημένο κράτος της Ουκρανίας παρέχει αδιαμφισβήτητη απόδειξη για το τι θα επακολουθήσει. Μια οικονομική συρρίκνωση της τάξης του 10% αποτελεί το συμβατικό κριτήριο για μια ύφεση [9]. Στην Ουκρανία όμως, η οικονομική συρρίκνωση ξεπερνά το 30%. Οι ΗΠΑ είναι δημοσιονομικά ανίκανες – και ο υπόλοιπος κόσμος πολιτικά απρόθυμος – να προσφέρουν ένα Σχέδιο Μάρσαλ στην ήδη κατεστραμμένη Ευρώπη. Έτσι, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μόνη της μια οικονομική συρρίκνωση μεγαλύτερη από εκείνη της Μεγάλης Ύφεσης του 1929.
Οι πολιτικές συνέπειες δεν θα είναι λιγότερο βαθιές. Οι πολιτικοί συνασπισμοί που ξεκίνησαν τον πόλεμο θα καταρρέουν, και οι ηγέτες που ηγήθηκαν της επίθεσης θα εκδιωκθούν γρήγορα και ανελέητα. Το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση, που κρίνονται αμφότερα συνένοχα στη διεξαγωγή του πολέμου, είναι διασπώνται ανεπανόρθωτα. Τα λαϊκιστικά και εθνικιστικά κινήματα κερδίζουν έδαφος, ακμάζουν. Τα κοινωνικά συμβόλαια μεταξύ των πολιτικών ελίτ και των λαών, που έχουν οικοδομηθεί εδώ και γενιές και σε κοινωνίες που δεν είχαν βιώσει πόλεμο στο έδαφός τους από το 1945, τεντώνονται μέχρι το σημείο θραύσης. Η Ευρώπη, που κάποτε ήταν μια συνεκτική πολιτική και οικονομική περιοχή, αντιμετωπίζει πλέον τώρα μια δυστοπική κρίση.
- Συμπέρασμα – Το Δίλημμα που Αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι
Αν αυτό το σενάριο είναι εύλογο – έστω και ελάχιστα – αξίζουν τον κόπο οι κίνδυνοι που οι ηγέτες των Ε-3 μας καλούν να αποδεχτούμε; Χωρίς καμία δημόσια συζήτηση;
Υπάρχει μια εναλλακτική λύση & ονομάζεται διπλωματία. Όχι η διπλωματία των τελεσίγραφων, ούτε οι άσκοπες ειρηνευτικές διασκέψεις από τις οποίες αποκλείεται θριαμβευτικά η μία εμπόλεμη πλευρά. Αλλά μάλλον η διπλωματία του ειλικρινούς διαλόγου, στην οποία κάθε πλευρά ακούει τις απόψεις του άλλου. Οι ανάγκες της Ρωσίας σε θέματα ασφάλειας δεν είναι δύσκολο να κατανοηθούν. Διότι τις επαναλαμβάνουν εδώ και 20 χρόνια, σχεδόν μέχρι αηδίας για όσους από εμάς ήμασταν διατεθειμένοι να τις ακούσουμε και να τις κατανοήσουμε. Ζητούν μια ουδέτερη Ουκρανία. Καμία ένταξη στο ΝΑΤΟ. Πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας. Όλα αυτά ήταν διατεθειμένη να τα προσφέρει η Ρωσία και η Ουκρανία διατεθειμένη να τα αποδεχτεί τον Μάρτιο του 2022 – πριν ο Ζελένσκι πεισθεί για το αντίθετο από τον Μπόρις Τζόνσον και τον Τζο Μπάιντεν.
Όπως έγραψε ο στρατηγός Αντρέ Μποφρέ: «Στον πόλεμο, ο ηττημένος αξίζει να χάσει, επειδή η ήττα του έχει προκύψει σαν αποτέλεσμα λαθών στη σκέψη, που έγιναν είτε πριν είτε κατά τη διάρκεια της πολεμικής σύγκρουσης». Κατά το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, οι δυτικοί ηγέτες γενικά και οι Ευρωπαίοι ηγέτες ειδικότερα έχουν ένα σταθερό ιστορικό «λαθών στη στρατηγική σκέψη» – όπως αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα οι αποτυχημένες επιχειρήσεις μας στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία και τώρα στην Ουκρανία. Αυτή τη φορά, όμως, τα διακυβεύματα για τους Ευρωπαίους δεν θα μπορούσαν να είναι πολύ μεγαλύτερα.
Συμπερασματικά, εν κατακλείδι, προτού μας οδηγήσουν προς τον αιματηρό πόλεμο, οι ηγέτες μας μας οφείλουν δύο πράγματα. Πρώτον, μια ειλικρινή, δημόσια, στρατηγική αξιολόγηση των κινδύνων στους οποίους θα μπορούσε να μας εκθέσει αυτή η πορεία δράσης. Δεύτερον, την ευκαιρία να ζητηθούν οι απόψεις μας και να ακουστούν οι φωνές μας. Άλλωστε, εμείς, και όχι αυτοί, είμαστε εκείνοι από τους οποίους αναμένεται να πολεμήσουμε και να επωμιστούμε το κόστος και τις συνέπειες του πολέμου.
Η επιλογή που αντιμετωπίζουμε εμείς οι Ευρωπαίοι είναι απλή. Πρέπει να αλλάξουμε πορεία προς την ειρήνη και να ξεκινήσουμε έναν δύσκολο αλλά ειλικρινή διπλωματικό διάλογο με τη Ρωσία; Ή πρέπει να αφήσουμε τους ηγέτες μας – καθοδηγούμενους από ένα προπαγανδιστικό πολιτικό αφήγημα που οι ίδιοι έχουν κατασκευάσει και αγνοώντας τους υπαρξιακούς κινδύνους που περιγράφονται σε αυτό το άρθρο εδώ – να συνεχίσουν να μας οδηγούν προς τον πόλεμο; Όπως έκαναν οι επιφανείς προκάτοχοί τους, πριν από περίπου έναν αιώνα, το καλοκαίρι του 1914;
Αναφορές
- Steven Jermy, «Αυτή τη στιγμή το ΝΑΤΟ δεν θα μπορούσε να κερδίσει έναν πόλεμο με τη Ρωσία», Responsible Statecraft, 29 Ιανουαρίου 2025. https://responsiblestatecraft.org/nato-war-with-russia/
- Steven Jermy, «Η Ρωσία είναι στο τιμόνι», Brave New Europe / NATO Watch, 15 Μαΐου 2025. https://braveneweurope.com/steven-jermy-russia-is-in-the-driving-seat
- George Kennan, «Ένα μοιραίο λάθος», New York Times, 5 Φεβρουαρίου 1997· William J. Burns, «Ο Νάιετ σημαίνει Νάιετ», τηλεγράφημα της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Μόσχα, 1 Φεβρουαρίου 2008 (WikiLeaks)· John J. Mearsheimer, «Γιατί η κρίση στην Ουκρανία είναι λάθος της Δύσης», Foreign Affairs, Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014.
- «Ο πύραυλος Oreshnik είναι ασταμάτητος, μη ανιχνεύσιμος», The Week India, 21 Δεκεμβρίου 2024. https://www.theweek.in/news/defence/2024/12/21/oreshnik-missile-is-unstoppable-undetectable-another-military-analyst-echoes-putins-claims.html
- Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), Παγκόσμιες Ενεργειακές Προοπτικές 2024.
- «Το στέλεχος της Lloyd παρομοιάζει την επίθεση σε LNG με πυρηνική έκρηξη», Resilience.org, 20 Σεπτεμβρίου 2004. https://www.resilience.org/stories/2004-09-20/lloyds-executive-likens-lng-attack-nuclear-explosion/
- Σχολή Οικονομικών του Κιέβου / Παγκόσμια Τράπεζα, Εκτίμηση Ζημιών από τον Πόλεμο της Ουκρανίας, διάφορες εκθέσεις 2023–2025.
- Δημοσιονομικό Παρατηρητήριο του ΔΝΤ — Ακαθάριστο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης (% του ΑΕΠ). https://www.imf.org/external/datamapper/GG_DEBT_GDP@GDD/
- Στρατηγός André Beaufre, «An Introduction to Strat»
Παραπομπές
[1] Καρλ φον Κλαούζεβιτς, Περί Πολέμου , μετάφραση Michael Howard & Peter Paret. (Πρίνστον, 1976) σελ. 88.
[2] George Kennan, «Ένα μοιραίο λάθος», New York Times, 5 Φεβρουαρίου 1997· William J. Burns, «Ο Νάιετ σημαίνει Νάιετ», τηλεγράφημα της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Μόσχα, 1 Φεβρουαρίου 2008· John J. Mearsheimer, «Γιατί η κρίση στην Ουκρανία είναι λάθος της Δύσης», Foreign Affairs, Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2014.
[3] https://fampo.no/estonias-pm-kaja-kallas-calls-for-the-breakup-of-russia/
[4] https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RR3000/RR3063/RAND_RR3063.pdf
[6] Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), World Energy Outlook 2024. Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές πετρελαίου ανέρχεται σε περίπου 12,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
[8] Δημοσιονομικό Παρατηρητήριο του ΔΝΤ — Ακαθάριστο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης (% του ΑΕΠ). https://www.imf.org/external/datamapper/GG_DEBT_GDP@GDD/
[9] Σχολή Οικονομικών του Κιέβου / Παγκόσμια Τράπεζα, Εκτίμηση Ζημιών από τον Πόλεμο της Ουκρανίας, διάφορες εκθέσεις 2023–2025.
