Γράφει ο Ζαν Μπατίστ Νταμπανανιέ και η Συντακτική ομάδα
«Οι πιο επικίνδυνες στιγμές της ιστορίας δεν φαινόταν ποτέ επικίνδυνες στην αρχή. Το 1913, οι άνθρωποι πίστευαν ότι ο κόσμος ήταν πολύ συνδεδεμένος που ήταν αδύνατο να γίνει πόλεμος. Το 1938 οι άνθρωποι πίστευαν ότι η κρίση θα περνούσε. Σήμερα, η ανθρωπότητα κάνει ξανά το ίδιο ακριβώς λάθος. Μπαίνουμε σε μια δεκαετία όπου η τεχνητή νοημοσύνη, οι οικονομίες που καταρρέουν, οι πυρηνικές δυνάμεις, οι ελλείψεις πόρων και ο φόβος του τεχνοκρατικού πολιτισμού που έρχεται καλπάζοντας συγκρούονται ταυτόχρονα. Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μια πολιτική κρίση. Αυτό είναι το είδος της ιστορικής πίεσης που αλλάζει τη μοίρα ολόκληρων γενεών.»
«Μόλις κατανοήσετε το μοτίβο που διέπει τον κόσμο αυτή τη στιγμή, δεν θα βλέπετε ποτέ ξανά τα παγκόσμια γεγονότα με τον ίδιο τρόπο. Το μέλλον δεν αποφασίζεται πλέον αργά, αποφασίζεται αυτή τη στιγμή. Κάτι βαθιά ανησυχητικό συμβαίνει στον κόσμο αυτή τη στιγμή και οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να το αισθανθούν, ακόμα κι αν δεν μπορούν να το εξηγήσουν. Μπορείτε να το δείτε στο άγχος & στην ανησυχία των νέων, στον θυμό των ψηφοφόρων, στην κατάρρευση της εμπιστοσύνης μεταξύ των εθνών, στην παράξενη σιωπή που συμβαίνει πάντα πριν ξεσπάσει μια μεγάλη κρίση», επισημαίνει ο καθηγητής Τζιάνγκ Σουεκίν (Jiang Xueqin), στο κανάλι του YouTube, MindShifft, ο οποίος έχει πλέον αναδειχθεί σε παγκόσμιο σταρ χάρη στις δύο επιτυχείς προβλέψεις του που έχουν εκπληρωθεί ακριβώς όπως είχαν προβλεφθεί. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για αυτόν μέσα από τα παρακάτω άρθρα: «Δεν προβλέπει απλώς το μέλλον» και «Κάθε αυτοκρατορία που επιτέθηκε στο Ιράν πέθανε εκεί. Η Αμερική είναι η επόμενη».
Η Ιστορία Κινείται Αργά — και μετά Εκρήγνυται Ξαφνικά: Η Ψευδαίσθηση της Σταθερότητας πριν από την Κατάρρευση
«Η ανθρωπότητα ήδη διαισθάνεται ότι βρίσκεται στο χείλος κάποιου επικίνδυνου γκρεμού ο οποίος είναι τεράστιος, ιστορικός, και τρομακτικός. Το πιο επικίνδυνο είναι, όπως μας διδάσκει η ιστορία, ότι οι πολιτισμοί είναι συνήθως λιγότερο προετοιμασμένοι για την καταστροφή, ακριβώς λίγο πριν φτάσει η ίδια η καταστροφή. Το 1913, η Ευρώπη φαινόταν ειρηνική, οι οικονομίες ήταν συνδεδεμένες. Το εμπόριο άνθιζε. Η επιστήμη προόδευε. Οι άνθρωποι ήταν αισιόδοξοι. Οι διανοούμενοι πίστευαν ότι η ανθρωπότητα είχε γίνει πολύ πολιτισμένη για να κάνει έναν άλλο μεγάλο πόλεμο. [Η εποχή αυτή ονομάστηκε Belle Époque (Όμορφη Εποχή) και ήταν μια εποχή ομορφιάς, ηδονισμού, απελευθέρωσης και αισιοδοξίας που αποτυπώθηκε σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης έκφρασης όπως ο χορός, η ζωγραφική, η διακόσμηση, η γαστρονομία και φυσικά η μόδα, μεταξύ του τέλους του Γαλλοπρωσικού πολέμου το 1871 μέχρι και την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1914.]
«Τότε, ένα χρόνο αργότερα, ο κόσμος βυθίστηκε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και εκατομμύρια νεαρών ανδρών εξαφανίστηκαν μέσα στη λάσπη των χαρακωμάτων, επειδή οι ηγέτες εκείνης της εποχής υποτίμησαν το πόσο γρήγορα ένας πολιτισμός μπορεί να καταρρεύσει όταν βρεθεί κάτω από πίεση. Το 1938, οι άνθρωποι επίσης πίστευαν ότι μια άλλη πολεμική καταστροφή μπορούσε ακόμα να αποφευχθεί. Υπήρχαν συνέδρια, διαπραγματεύσεις, γίνονταν ομιλίες για την ειρήνη. Οι απλές οικογένειες συνέχιζαν τη ζωή τους, πιστεύοντας ότι οι λογικοί και μορφωμένοι ηγέτες τους τελικά θα μπορούσαν να συμβιβαστούν ειρηνικά», εξηγεί.
Συνεχίζει, αναφέροντας ότι η ελπίδα αυτών των οικογενειών του 1938 — μετά από λίγους μόνο μήνες — καταστράφηκε. «Μέσα σε λίγους μήνες ξεκίνησε η πιο θανατηφόρα σύγκρουση στην ανθρώπινη ιστορία και ολόκληρες πόλεις εξαφανίστηκαν από τον χάρτη. «Τώρα κοιτάξτε τον σημερινό κόσμο μας: οι πυρηνικές δυνάμεις έρχονται και πάλι σε άμεση αντιπαράθεση. Η παγκόσμια οικονομία κατακερματίζεται σε ανταγωνιστικά, αντίπαλα μπλοκ, η τεχνητή νοημοσύνη ανατρέπει την έννοια της εργασίας πιο γρήγορα από ό,τι μπορούν να προσαρμοστούν οι κοινωνίες, τα ποσοστά γεννήσεων καταρρέουν, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς εξαφανίζεται, οι δημοκρατίες παραλύουν, ενώ τα αυταρχικά συστήματα γίνονται όλο και πιο επιθετικά.»
Το διαδίκτυο, αυτό που υποτίθεται ότι θα ένωνε όλη την ανθρωπότητα και θα την μετέτρεπε σε ένα «Παγκόσμιο Χωριό”, αντίθετα έχει κατακερματίσει την πραγματικότητα σε εκατομμύρια ανταγωνιστικές αφηγήσεις, όπου κανείς δεν συμφωνεί πια στο τι είναι αλήθεια. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η ανθρωπότητα έχει εισέλθει στην πιο επικίνδυνη δεκαετία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όχι επειδή ένα μεμονωμένο γεγονός θα καταστρέψει τον κόσμο εν μία νυκτί. Η ιστορία σχεδόν ποτέ δεν λειτουργεί έτσι. Οι πολιτισμοί καταρρέουν επειδή πολλαπλές κρίσεις αρχίζουν να αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους ταυτόχρονα.»
Ο καθηγητής Σουεκίν εξηγεί πώς αυτά τα ζητήματα επηρεάζουν το ένα το άλλο, επιδεινώνοντας την κατάσταση που τελικά κορυφώνεται σε μια παγκόσμια καταστροφή. «Ο οικονομικός φόβος πυροδοτεί τον πολιτικό εξτρεμισμό. Ο πολιτικός εξτρεμισμός εντείνει τις διεθνείς συγκρούσεις. Οι διεθνείς συγκρούσεις εντείνουν την έλλειψη πόρων. Η έλλειψη πόρων επιταχύνει την κοινωνική κατάρρευση, και ξαφνικά αυτό που φαινόταν σταθερό & δεδομένο για δεκαετίες αρχίζει να διαλύεται με τρομακτική ταχύτητα. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι η ιστορία εξελίσσεται αργά· δεν είναι έτσι. Η ιστορία εξελίσσεται αργά για χρόνια, και ξαφνικά, ξεσπά σαν ηφαίστειο, κάνει το μπουμ, όλα μεμιάς.»
Δίνει μερικά παραδείγματα για να υποστηρίξει αυτόν τον ισχυρισμό του. «Η Σοβιετική Ένωση φαινόταν σταθερή & αιώνια, μέχρι που εξαφανίστηκε σχεδόν εν μία νυκτί. Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα φαινόταν ανίκητο μέχρι το 2008. Το Αφγανιστάν κατέρρευσε σε έντεκα ημέρες. Η Συρία μετατράπηκε από ένα λειτουργικό κράτος σε πεδίο μάχης αυτοκρατοριών μέσα σε λίγα χρόνια. Οι άνθρωποι υποτιμούν συστηματικά το πόσο γρήγορα μπορούν να καταρρεύσουν τα συστήματα, όταν η πίεση φτάσει σε ένα ορισμένο όριο, και σήμερα αυτή η πίεση είναι παντού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μία από τις πιο πολωμένες εποχές της ιστορίας τους. Η Κίνα πιστεύει ότι ο χρόνος μπορεί να τελειώνει, πριν η δημογραφική παρακμή αποδυναμώσει τη μακροπρόθεσμη δύναμή της. Η Ρωσία έχει ήδη διαλύσει την ψευδαίσθηση ότι ένας πόλεμος μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη ήταν αδύνατος. Η Μέση Ανατολή παραμένει ασταθής, ενώ οι ενεργειακές μεταβάσεις δημιουργούν νέες μορφές γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Οι κλιματικές καταστροφές αυξάνουν την πίεση της μετανάστευσης σε όλες τις ηπείρους.»
Εν τω μεταξύ, λέει, «η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να αντικαθιστά όχι μόνο τη χειρωνακτική εργασία, αλλά και τη γνωστική εργασία. «Αυτό ακριβώς που κάποτε προστάτευε τη μεσαία τάξη από τον αυτοματισμό».
Συνεχίζει περαιτέρω λέγοντας: «Τι συμβαίνει στις κοινωνίες όταν εκατομμύρια μορφωμένοι άνθρωποι συνειδητοποιούν ξαφνικά ότι οι δεξιότητές τους καθίστανται απαρχαιωμένες; Η ιστορία μας έχει ήδη δείξει την απάντηση. Όταν οι λαοί χάνουν την οικονομική τους ασφάλεια, γίνονται ευάλωτοι στον φόβο. Όταν ο φόβος κυριαρχεί στην πολιτική, ο συμβιβασμός γίνεται προδοσία. Και όταν ο συμβιβασμός εξαφανίζεται, η σύγκρουση γίνεται αναπόφευκτη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι περίοδοι τεχνολογικού μετασχηματισμού και ανασυγκρότησης συνοδεύονται συχνά από πολιτική αστάθεια».
Η Βιομηχανική Επανάσταση δημιούργησε εξαιρετικό πλούτο, αλλά δημιούργησε επίσης ταυτόχρονα ανισότητα, κοινωνικές αναταραχές, επαναστάσεις, ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό και τελικά παγκόσμιους πολέμους. Σήμερα μπαίνουμε σε έναν άλλο μετασχηματισμό ακόμη μεγαλύτερο από τη 1η Βιομηχανική Επανάσταση, μόνο που αυτή τη φορά η αλλαγή συμβαίνει ταχύτατα, παγκοσμίως και ταυτόχρονα. [Ο πολύς Κλάους Σβαμπ του WEF την εποχή μας την ονόμασε 4η Βιομηχανική Επανάσταση ή την “Μεγάλη Ψηφιακή Επανεκκίνηση”].
Οι Πολιτισμοί Πεθαίνουν Πρώτα Ψυχολογικά — ενώ τα Θεμέλια Ραγίζουν Σιωπηλά
Αν και η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να βελτιώσει τη ζωή, εγείρει επίσης ορισμένες σοβαρές ανησυχίες. Ο καθηγητής Σουεκίν λέει: «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στην ανθρώπινη ιστορία. Μπορεί να θεραπεύσει ασθένειες, να φέρει επανάσταση στην επιστήμη και να διευρύνει τις ανθρώπινες δυνατότητες».
Αλλά κατά τη μεταβατική περίοδο, πριν προσαρμοστούν οι κοινωνίες, μπορεί επίσης να δημιουργήσει τεράστια προβλήματα & αστάθεια. Φανταστείτε εκατομμύρια εργαζόμενους να συνειδητοποιούν ότι δεν είναι πλέον οικονομικά απαραίτητοι και να μένουν μαζικά άνεργοι. Φανταστείτε κυβερνήσεις που να είναι ανίκανες να προσφέρουν νόημα ζωής, ταυτότητα ή ασφάλεια σε πληθυσμούς που αποσυνδέονται ολοένα και περισσότερο από τα παραδοσιακά συστήματα εργασίας και μένουν άνεργοι για πάντα. Φανταστείτε πολιτικούς ηγέτες να εκμεταλλεύονται αυτόν τον φόβο.»
Η μείωση των ποσοστών γεννήσεων αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα που επιδεινώνει την κατάσταση, σύμφωνα με τον καθηγητή Σουεκίν. «Τώρα συνδυάστε το αυτό με τη μείωση των ποσοστών γεννήσεων σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Αυτή είναι μία από τις λιγότερο συζητημένες αλλά πιο σημαντικές δυνάμεις που διαμορφώνουν το μέλλον. Πολλές χώρες γερνούν ραγδαία, ενώ οι νεότερες γενιές τους συρρικνώνονται, και ένας γηράσκων πολιτισμός γίνεται πιο απρόθυμος να αναλάβει κινδύνους, πιο επιβαρυμένος οικονομικά και συχνά πιο πολιτικά διχασμένος, επειδή λιγότεροι εργαζόμενοι πρέπει να στηρίξουν μεγαλύτερους πληθυσμούς ηλικιωμένων. Εν τω μεταξύ, οι νεότεροι πληθυσμοί χάνουν την πίστη τους ότι το μέλλον θα είναι καλύτερο από το παρελθόν.»
«Και όταν οι κοινωνίες σταματούν να πιστεύουν στο μέλλον, αρχίζουν να καταναλώνουν τον εαυτό τους. Αυτό είναι που κάνει αυτή τη δεκαετία τόσο ξεχωριστά επικίνδυνη. Δεν είναι μόνο η γεωπολιτική σύγκρουση που μαίνεται παγκοσμίως· είναι η εξάντληση του πολιτισμού. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο κόσμος εισήλθε σε μια μοναδική ιστορική περίοδο. Οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν κυρίαρχες. Το παγκόσμιο εμπόριο επεκτάθηκε, δημιουργήθηκαν θεσμοί. Η τεχνολογική πρόοδος δημιούργησε άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, υπήρχε ακόμα μια πεποίθηση ότι η ανθρωπότητα προχωρούσε προς κάτι καλύτερο.»
Ωστόσο, ο καθηγητής Σουεκίν τονίζει ότι αυτή η πεποίθηση δεν ισχύει πλέον σήμερα. «Αυτή η πεποίθηση καταρρέει πλέον. Οι νεότερες γενιές πιστεύουν όλο και περισσότερο ότι θα είναι φτωχότερες από τους γονείς τους, βλέπουν τη στέγαση να γίνεται απρόσιτη, τις σταθερές καριέρες να εξαφανίζονται, τις οικογενειακές & κοινωνικές σχέσεις να διαλύονται και την πολιτική να μετατρέπεται σε ένα χάος. Το άγχος και η κατάθλιψη αυξάνονται, όχι μόνο λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά επειδή εκατομμύρια άνθρωποι υποσυνείδητα αισθάνονται ότι το παλιό σύστημα δεν ξέρει πλέον πού πηγαίνει. Οι πολιτισμοί γίνονται επικίνδυνοι, όταν χάνουν την ιστορική μνήμη τους.»
Η αρχαία Ρώμη σταμάτησε να πιστεύει στη δημοκρατία, πριν η δημοκρατία καταρρεύσει. Η Ευρώπη έχασε την πίστη της στη Δημοκρατική Φιλελεύθερη Τάξη, πριν από την άνοδο του φασισμού. Η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε πνευματικά, πριν καταρρεύσει πολιτικά. Ένας πολιτισμός πεθαίνει πάντα ψυχολογικά, πριν πεθάνει σωματικά. Και ποια αφήγηση προσφέρει ο σύγχρονος πολιτισμός σήμερα; Καταναλώστε περισσότερο, περιηγηθείτε ιντερνετικά περισσότερο, πολεμήστε περισσότερο στο διαδίκτυο, μην εμπιστεύεστε κανέναν, να φοβάστε τους πάντες. Αυτός δεν είναι ένας πολιτισμός που έχει αυτοπεποίθηση. Αυτός είναι ένας πολιτισμός που παρασύρεται στην δίνη της καταστροφής του.»
Υπογραμμίζει ότι το τρομακτικό ζήτημα σχετικά με την ιστορία είναι ότι οι μεγάλες κρίσεις συμβαίνουν συχνά, ακριβώς όταν η προσοχή των κοινωνιών αποσπάται από ασήμαντα θέματα. «Πριν από την πτώση της Ρώμης, οι ελίτ είχαν εμμονή με τον Άρτο & τα Θεάματα. Πριν από τη Γαλλική Επανάσταση, η αριστοκρατία είχε παρασυρθεί από την πολυτέλεια, ενώ η χώρα παρέπαιε κάτω από τα πόδια τους. Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις πίστευαν ότι εισέρχονταν σε μια εποχή ατελείωτης ευημερίας, την λεγόμενη Μπελ Επόκ ακόμη και όταν οι εθνικιστικές εντάσεις εκρήγνυνταν κάτω από την επιφάνεια.»
Και τώρα, η ανθρωπότητα ξοδεύει ώρες ατελείωτες συζητώντας σκάνδαλα διασημοτήτων, ενώ το παγκόσμιο χρέος φτάνει σε ιστορικά δυσθεώρητα επίπεδα. Οι κυβερνήσεις τυπώνουν τεράστια αεριτζίδικα χρηματικά ποσά, προσποιούμενες ότι δεν θα υπάρξουν συνέπειες. Οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ανταμείβουν την οργή, επειδή η οργή κρατά τους ανθρώπους εθισμένους. Ολόκληροι πληθυσμοί είναι ψυχολογικά εξαντλημένοι, πριν καν ξεκινήσει η πραγματική κρίση & κατάρρευση. Αυτό έχει μεγάλη σημασία επειδή η σύγκρουση δεν είναι πλέον μόνο στρατιωτική. Οι πόλεμοι του μέλλοντος θα είναι οικονομικοί, πληροφοριακοί, τεχνολογικοί, βιολογικοί, ψυχολογικοί και τελικά στρατιωτικοί, εάν η πίεση συνεχίσει να κλιμακώνεται.
Ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος Μπορεί να Μην ξεκινήσει με Στρατιωτικά Μέσα & Στρατιώτες
Η πυρκαγιά που κατακλύζει αυτόν τον κόσμο μπορεί, σύμφωνα με πληροφορίες, να μην ξεκινήσει από στρατιώτες. Εικόνα από το Pixabay.
Ο καθηγητής Σουεκίν λέει ότι τα έθνη ήδη πολεμούν ποικιλόμορφα. Εξηγεί ότι τα έθνη διεξάγουν ήδη καθημερινά αόρατους πολέμους μεταξύ τους μέσω κυβερνοεπιθέσεων, προπαγάνδας, κυρώσεων, ανταγωνισμού στην τεχνητή νοημοσύνη, αλυσίδων εφοδιασμού ημιαγωγών και ελέγχου των πόρων. Λέει ότι «ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος μπορεί να μην ξεκινήσει με στρατιώτες που διασχίζουν τα σύνορα. Μπορεί να ξεκινήσει με οικονομική κατάρρευση, διακοπές επικοινωνιών, σαμποτάζ στην τεχνητή νοημοσύνη, επιθέσεις σε υποδομές, επισιτιστικές, ενεργειακές ή ιατρικές κρίσεις και πολιτική αποσταθεροποίηση.»
Το πεδίο μάχης του μέλλοντος είναι ο ίδιος ο πολιτισμός, και όμως, παρά όλα αυτά, οι περισσότεροι άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν σαν το μέλλον να μοιάζει αυτόματα με το παρελθόν. Αλλά η ιστορία τιμωρεί τους πολιτισμούς που θεωρούν ότι η σταθερότητα είναι μόνιμη. Οι γενιές που επέζησαν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το είχαν κατανοήσει αυτό βαθιά, επειδή είδαν με τα μάτια τους πόσο γρήγορα οι πολιτισμένες κοινωνίες μετατρέπονται σε βάρβαρες κάτω από την πίεση των γεγονότων. Είδαν μορφωμένους λαούς να βυθίζονται στη μαζική καταστροφή. Κατάλαβαν ότι η ανθρώπινη πρόοδος είναι αναστρέψιμη. Οι σύγχρονες γενιές έχουν ξεχάσει αυτό το μάθημα.»
Ο καθηγητής Σουεκίν αναφέρεται σε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι σύγχρονες γενιές έχουν ξεχάσει αυτό το μάθημα. «Θεωρούσαμε μέχρι χτες ότι η παγκοσμιοποίηση καθιστούσε αδύνατο να ξεσπάσει ένας μεγάλος πόλεμος. Θεωρούσαμε ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση εγγυόταν την ειρήνη. Υποθέσαμε ότι η τεχνολογική πρόοδος θα οδηγούσε αυτόματα και σε ηθική πρόοδο, αλλά η τεχνολογία δεν εξαλείφει την ανθρώπινη φύση, την ενισχύει. Ένας σοφός πολιτισμός χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να ενδυναμώσει την ανθρωπότητα. Ένας απερίσκεπτος κακόβουλος πολιτισμός χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να μεγεθύνει τους φόβους, την απληστία του και τον φυλετισμό του.»
Και τώρα εισερχόμαστε σε μια εποχή όπου μια και μόνο μεμονωμένη κυβερνοεπίθεση μπορεί να παραλύσει ολόκληρες πόλεις, όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χειραγωγήσει την ίδια την πραγματικότητα, όπου τα drones μπορούν να αλλάξουν μόνιμα τον πόλεμο, όπου η βιοτεχνολογία μπορεί τελικά να αλλάξει τον ορισμό της ζωής. Οι άνθρωποι διαθέτουν περισσότερη δύναμη από ποτέ, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερη σοφία. Αυτή η ανισορροπία είναι επικίνδυνη. Ο 20ός αιώνας διαμορφώθηκε από τη βιομηχανική δύναμη. Ο 21ος αιώνας θα διαμορφωθεί από την πληροφοριακή ψηφιακή επανάσταση. [Μερικοί την ονομάζουν 4η Βιομηχανική Επανάσταση ή Great Reset ή Μεγάλη Μετάβαση]. Όποιος ελέγχει τους αλγόριθμους των δεδομένων, τις αφηγήσεις και την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ελέγχει τον ίδιο τον πολιτισμό και την κατεύθυνση που θα πάρει.»
Ο καθηγητής Σουεκίν δηλώνει ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πάλη μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων γίνεται τόσο έντονη, ώστε δεν ανταγωνίζονται απλώς για κάποια εδάφη, αλλά για το τρόπο λειτουργίας του σύστημα του μελλοντικού κόσμου. «Και όταν οι μεγάλες δυνάμεις πιστεύουν ότι αγωνίζονται για την επιβίωσή τους, η ιστορία γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνη. Αυτό είναι το μοτίβο που οδήγησε στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Αυτό είναι το μοτίβο που συνέβαλε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι ανερχόμενες δυνάμεις αμφισβητούν τις υπάρχουσες δυνάμεις. Οι υπάρχουσες δυνάμεις φοβούνται την παρακμή.»
«Οι λανθασμένοι υπολογισμοί συσσωρεύονται. Οι συμμαχίες παγιώνονται. Η εμπιστοσύνη εξαφανίζεται. Τελικά, μια κρίση πυροδοτεί όλο το σύστημα. Η τρομακτική πραγματικότητα είναι ότι η ανθρωπότητα ενδέχεται να εισέρχεται και πάλι σε ένα από αυτά τα σκοτεινά τούνελ. Αλλά υπάρχει ένας ακόμη σοβαρός λόγος για τον οποίο αυτή η δεκαετία θα είναι πολύ επικίνδυνη, και αυτός ο λόγος είναι ψυχολογικός. Οι άνθρωποι δεν έχουν εξελιχθεί για να επεξεργάζονται συνεχείς παγκόσμιες κρίσεις. Ο εγκέφαλός μας σχεδιάστηκε για ζει κατά φυλές — και όχι για ατελείωτες ροές καταστροφών που μεταδίδονται κάθε ώρα και στιγμή μέσω φωτεινών, έγχρωμων οθονών. Έτσι ο συναισθηματικός κόσμος μας καταπονείται και στο τέλος καταβάλλεται.»
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον ίδιο, «Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν την κατάσταση καταφεύγοντας στην άρνηση, τον κυνισμό ή τον ιδεολογικό εξτρεμισμό, επειδή η πραγματικότητα φαίνεται πολύ μεγάλη και πολύ ασταθής για να την αντιμετωπίσουν άμεσα. Αυτό δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για χειραγώγηση. Οι φοβισμένοι πληθυσμοί συχνά εγκαταλείπουν την κριτική σκέψη σε αντάλλαγμα τη βεβαιότητα & την ασφάλεια. Αρχίζουν να αναζητούν ισχυρούς αυταρχικούς ηγέτες, απλές εξηγήσεις, βολικούς εχθρούς, αλλά η ιστορία δείχνει ότι οι κοινωνίες που καθοδηγούνται από το φόβο σπάνια λαμβάνουν σοφές αποφάσεις. Ο φόβος περιορίζει τον πολιτισμό. Η σοφία τον διευρύνει.»
Η Κρίση που Διαλύει τους Πολιτισμούς και τους Ανοικοδομεί Ξανά — η δεκαετία που θα Καθορίσει το Μέλλον του Πολιτισμού
Παρ’ όλα αυτά, εξηγεί ότι οι σκοτεινές δεκαετίες αποτελούν καθοριστικές ιστορικές στιγμές και με θετικό τρόπο. «Κι όμως, παρά όλα όσα έχω πει, αυτή η αφήγηση μου δεν αφορά την απελπισία. Από πολλές απόψεις, οι επικίνδυνες δεκαετίες γίνονται επίσης δεκαετίες μετασχηματισμού. Η κρίση αναγκάζει τον πολιτισμό να αντιμετωπίσει αλήθειες που πριν απέφευγε για χρόνια. Ορισμένες κοινωνίες καταρρέουν κάτω από την πίεση. Άλλες ανακαλύπτουν εκ νέου τον εαυτό τους. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ακολουθήθηκε από ανασυγκρότηση, ανοικοδόμηση, από επιστημονικές ανακαλύψεις, από διεθνή συνεργασία και εξαιρετική οικονομική ανάπτυξη».
«Η ανθρωπότητα αναδύθηκε τραυματισμένη αλλά και μεταμορφωμένη. Το ερώτημα βέβαια είναι αν ο σύγχρονος πολιτισμός εξακολουθεί να διαθέτει την ψυχολογική δύναμη για να μεταμορφωθεί, πριν η καταστροφή επιβάλει βίαια τον μετασχηματισμό. Μπορούν οι δημοκρατίες να μεταρρυθμιστούν πριν η πόλωση τις καταστρέψει; Μπορούν οι οικονομίες να προσαρμοστούν στην τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς να εγκαταλείψουν εκατομμύρια ανθρώπους άνεργους για πάντα στους 5 δρόμους; Μπορούν τα έθνη να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση των υπαρξιακών απειλών που απειλούν την ανθρωπότητα, ενώ παράλληλα ανταγωνίζονται για την εξουσία; Μπορεί η ανθρωπότητα να αποκτήσει μια αίσθηση νοήματος βαθύτερη από τον καταναλωτισμό και την απόσπαση της προσοχής;»
Και συνεχίζει: «Επειδή, τελικά, οι πολιτισμοί δεν καταστρέφονται μόνο από εξωτερικούς εχθρούς. Καταστρέφονται όταν χάνουν τον εσωτερικό τους σκοπό & την εσωτερική συνοχή. Μια κοινωνία που πιστεύει μόνο στην άνεση γίνεται εύθραυστη. Ένας πολιτισμός εθισμένος στην απόσπαση της προσοχής γίνεται εύκολα χειραγωγήσιμος. Ένας ατομικιστικός πολιτισμός που ξεχνά τη αυτοθυσία υπέρ του κοινωνικού συνόλου τελικά χάνει την ικανότητα του να αμύνεται. Και ίσως αυτή να είναι η πραγματική αιτία της κρίσης της εποχής μας. Όχι απλώς γεωπολιτική, όχι απλώς οικονομία, αλλά παρατηρείται μία πνευματική εξάντληση & παραίτηση. Η ανθρωπότητα έχει επιτύχει εξαιρετική τεχνολογική πρόοδο, ενώ παράλληλα γίνεται ψυχολογικά πιο αδύναμη και πιο κατακερματισμένη, και οι κοινωνίες πιο απομονωμένες η μία από την άλλη…»
Ξέρουμε πώς να κατασκευάζουμε μηχανές τεράστιας πολυπλοκότητας. Αλλά δυσκολευόμαστε να δημιουργήσουμε κοινότητες, οικογένειες και συστήματα που να εμπνέουν εμπιστοσύνη. Είμαστε πιο συνδεδεμένοι ψηφιακά από οποιαδήποτε άλλη γενιά στην ιστορία, κι όμως η μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου έχει γίνει μια επιδημία. Ένας πολιτισμός δεν μπορεί να επιβιώσει επ’ αόριστον χωρίς κοινωνική συνοχή και γι’ αυτό η επόμενη δεκαετία θα καθορίσει πολύ περισσότερα από την πολιτική κατεύθυνση που θα πάρει η ανθρωπότητα. Θα καθορίσει ποιο είδος πολιτισμού θα επιλέξει η ανθρωπότητα για το υπόλοιπο του αιώνα.»
Και πάλι, ο κ. καθηγητής σταματάει την αφήγηση για να θέσει αυτά τα ερωτήματα. «Θα δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη αφθονία ή μήπως θα προκαλέσει μαζική αστάθεια; Θα εξελιχθεί ο εθνικισμός σε παγκόσμια σύγκρουση; Θα ανανεωθούν οι δημοκρατίες ή η παρακμή θα εξελιχθεί σε γενική παράλυση; Θα ανακαλύψουν οι άνθρωποι ξανά το νόημα της ύπαρξης τους πέρα από τον υλισμό και τον ατομισμό ή θα συνεχίσουν να παρασύρονται στον μηδενισμό και τον κοινωνικό κατακερματισμό;»
Μετά από αυτές τις ερωτήσεις, τονίζει: «Αυτά δεν είναι πλέον αφηρημένα ερωτήματα. Γίνονται άμεσες ιστορικές δυνάμεις. Το μέλλον δεν είναι πλέον κάτι μακρινό, που πλησιάζει αργά μέσα από γενιές. Το μέλλον φτάνει, συμπιεσμένο σε μια μόνο δεκαετία τεράστιας πίεσης και μετασχηματισμού, και ίσως αυτός είναι ο λόγος που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται άγχος ακόμα και όταν δεν μπορούν να εξηγήσουν ή να προσδιορίσουν την αιτία. Επειδή βαθιά μέσα τους, η ανθρωπότητα αισθάνεται ότι διασχίζουμε ένα κατώφλι. Ο παλιός κόσμος που μέχρι σήμερα γνωρίζαμε φτάνει στο τέλος του. Ο νέος κόσμος δεν έχει αναδυθεί πλήρως, και ο χώρος ανάμεσα στους κόσμους είναι πάντα η πιο επικίνδυνη ιστορική περίοδος.»
«Σε περιόδους όπως αυτή, οι κοινωνίες αρχίζουν να συμπεριφέρονται παράξενα & παράλογα, διότι η αβεβαιότητα τρομοκρατεί τους ανθρώπους περισσότερο από τις ίδιες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Οι άνθρωποι μπορούν να επιβιώσουν από τα βάσανα και τις ταλαιπωρίες, αν πιστέψουν ότι αυτά τα βάσανα έχουν κάποιο νόημα. Αλλά όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι η ίδια η ιστορία έχει γίνει απρόβλεπτη, αρχίζουν να αναζητούν απεγνωσμένα ταυτότητα, βεβαιότητα και τον έλεγχο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κάθε ασταθής εποχή γεννά ριζοσπαστικά κινήματα, ιδεολογικό εξτρεμισμό, συνωμοσιολογικές ιδέες και πολιτικό κατακερματισμό. Οι άνθρωποι προτιμούν να πιστεύουν σε μια επικίνδυνη βεβαιότητα παρά να ζουν με την αβεβαιότητα.»
Εξηγεί ότι αυτό το κλίμα που μόλις περιέγραψε είναι ακριβώς η ζωντανή πραγματικότητα που βιώνουμε στην σημερινή εποχή, τώρα. Λέει: «Αυτό ακριβώς βιώνουμε σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή. Τα πολιτικά συστήματα δεν συζητούν πλέον λύσεις. Είναι ανταγωνιστικές πραγματικότητες. Οι οικογένειες είναι ιδεολογικά διχασμένες. Ολόκληροι πληθυσμοί δεν εμπιστεύονται πλέον τα ΜΜ ενημέρωσης, τις κυβερνήσεις, τα πανεπιστήμια ή ακόμα και την ίδια την επιστήμη, επειδή το περιβάλλον της πληροφόρησης έχει μετατραπεί σε όπλο. Κάθε έθνος μάχεται πλέον τώρα, όχι μόνο για στρατιωτική δύναμη, αλλά και για την προπαγανδιστική κυριαρχία της αφήγησης. Όποιος ελέγχει την ιστορία, την αφήγηση, ελέγχει όλο και περισσότερο τον πληθυσμό καθώς και το μέλλον του.»
Γι’ αυτό και αυτή η δεκαετία μας δίνει την αίσθηση ψυχολογικής εξάντλησης. Ο άνθρωπος δεν προορίζεται για να ζει μέσα σε έναν διαρκή πόλεμο πληροφοριών. Κάθε μέρα, οι άνθρωποι ξυπνούν με τον φόβο για την οικονομία, τον γεωπολιτικό φόβο, τον κλιματικό φόβο, τον τεχνολογικό φόβο, τον κοινωνικό φόβο. Ο φόβος έχει κατακλύσει την ατμόσφαιρα που περιβάλλει τον ίδιο τον πολιτισμό. Και όταν ο φόβος γίνεται μόνιμος, οι κοινωνίες χάνουν την ικανότητα να σκέφτονται μακροπρόθεσμα. Οι ηγέτες αρχίζουν να κυβερνούν από κρίση σε κρίση. Οι πολίτες γίνονται συναισθηματικά αντιδραστικοί αντί για στρατηγικά υπομονετικοί. Τα έθνη γίνονται παρορμητικά.»
Προσθέτει: «Η ιστορία δείχνει ότι οι πολιτισμοί γίνονται εξαιρετικά επικίνδυνοι όταν χάνουν την υπομονή τους. Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις είχαν παγιδευτεί σε επιταχυνόμενους κύκλους φόβου και κινητοποίησης. Κάθε πλευρά πίστευε ότι η καθυστέρηση σήμαινε αδυναμία. Κάθε συμμαχία δημιουργούσε περισσότερη παράνοια. Κάθε στρατιωτική προετοιμασία επέβαλε μια άλλη στρατιωτική προετοιμασία. Τελικά, το σύστημα έγινε πολύ τεταμένο για να σταματήσει τον εαυτό του, από μόνο του. Μια πολιτική δολοφονία στο Σεράγεβο πυροδότησε μια καταστροφή, επειδή ο κόσμος είχε ήδη προετοιμαστεί ψυχολογικά για σύγκρουση πολύ πριν αρχίσουν να πέφτουν οι πυροβολισμοί.»
Τώρα σκεφτείτε προσεκτικά την τρέχουσα συγκυρία. Οι ΗΠΑ και η Κίνα εισέρχονται σε στρατηγική αντιπαλότητα & ανταγωνισμό, στους τομείς της οικονομίας, της τεχνολογίας, της στρατιωτικής δύναμης και της ιδεολογίας. Η Ρωσία έχει ήδη αποδείξει ότι η μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων δεν είναι πλέον σταθερή. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει δημογραφική παρακμή, ενεργειακή ανασφάλεια και πολιτικό κατακερματισμό. Η Μέση Ανατολή παραμένει ευάλωτη στην πολεμική κλιμάκωση. Η Αφρική αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στον ανταγωνισμό για τους φυσικούς πόρους. Η μετανάστευση λόγω κλιματικών αλλαγών εντείνει την πίεση στα σύνορα παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, η παγκόσμια οικονομία φέρει τεράστια επίπεδα χρέους, τα οποία πολλές κυβερνήσεις ίσως δεν θα καταφέρουν ποτέ να τα αποπληρώσουν.»
Η Ευθραυστότητα που Κρύβεται κάτω από έναν Φαινομενικά Μόνιμο Κόσμο: Η Ψευδαίσθηση της Μονιμότητας
«Τα φώτα εξακολουθούν να ανάβουν, τα αεροπλάνα εξακολουθούν να πετούν και οι ψηφιακές αγορές εξακολουθούν να σφύζουν από τρισεκατομμύρια δολάρια κάθε δευτερόλεπτο — ωστόσο, κάτω από αυτή την επιφάνεια αυτής της μονιμότητας κρύβεται ένας πολιτισμός που συγκρατείται από κάτι τόσο ευαίσθητο όσο η συλλογική πίστη, σύμφωνα με τον καθηγητή Σουεκίν. Η σύγχρονη κοινωνία φαίνεται αήττητη επειδή οι μηχανές της είναι ισχυρές και τα δίκτυά της εκτεταμένα… Αλλά η ιστορία προειδοποιεί ότι όσο πιο διασυνδεδεμένο γίνεται ένα σύστημα, τόσο πιο γρήγορα μπορούν να εμφανιστούν ρωγμές σε αυτό όταν η εμπιστοσύνη αρχίσει να καταρρέει.
Εξηγεί: «Ολόκληρα τα χρηματοπιστωτικά συστήματα εξαρτώνται από την ατέρμονη διατήρηση της εμπιστοσύνης. Όμως, η εμπιστοσύνη είναι εύθραυστη. Μόλις οι πληθυσμοί χάσουν την πίστη τους στους θεσμούς, τις αγορές, τα νομίσματα ή τις κυβερνήσεις, η κατάρρευση μπορεί να επιταχυνθεί με εκπληκτική ταχύτητα. Αυτή είναι η κρυφή ευπάθεια του σύγχρονου πολιτισμού. Ο κόσμος μας φαίνεται ισχυρός, επειδή είναι τεχνολογικά προηγμένος. Όμως, τα τεχνολογικά προηγμένα συστήματα είναι συχνά εξαιρετικά εύθραυστα. Όσο πιο διασυνδεδεμένος γίνεται ένας πολιτισμός, τόσο πιο ευάλωτος γίνεται στη διαφθορά του συστήματος.»
«Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να διαταράξει τα ενεργειακά δίκτυα. Η κατάρρευση μιας εφοδιαστικής αλυσίδας μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις σε ολόκληρες ηπείρους. Ο οικονομικός πανικός σε μια περιοχή μπορεί να εξαπλωθεί παγκοσμίως μέσα σε λίγες ώρες. Μια πανδημία μπορεί να παραλύσει ολόκληρες οικονομίες. Ο σύγχρονος πολιτισμός έχει δημιουργήσει εξαιρετική αποτελεσματικότητα, αλλά αυτή η αποδοτικότητα συχνά θυσιάζει την ανθεκτικότητα. Και η ανθεκτικότητα είναι αυτό το χαρακτηριστικό που χρειάζονται περισσότερο οι πολιτισμοί σε επικίνδυνες εποχές. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επέζησε για αιώνες, όχι επειδή απέφευγε τις κρίσεις, αλλά επειδή μπορούσε να απορροφά κρίσεις επανειλημμένα.»
Αυτός ο κόσμος φαίνεται να λειτουργεί κανονικά, αλλά σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιάνγκ Σουεκίν, αυτό αποτελεί ψευδαίσθηση Παγκόσμιος χάρτης.. Πηγή εικόνας: Παγκόσμια Τράπεζα.
«Για δεκαετίες ολόκληρες, ο σύγχρονος πολιτισμός θεωρούσε ότι η άνεση, η ατέρμονη ανάπτυξη και η παγκόσμια σταθερότητα αποτελούσαν μόνιμα χαρακτηριστικά της ιστορίας — αλλά κάτω από την ήρεμη επιφάνεια, μια αυξανόμενη ανησυχία έχει αρχίσει να εξαπλώνεται στις πιο σημαντικές πρωτεύουσες του κόσμου. Τα συστήματα που κάποτε φαινόταν αμετάβλητα & ακλόνητα βιώνουν τώρα μια εποχή αβεβαιότητας, όπου οι παρακμάζουσες αυτοκρατορίες αισθάνονται άβολα που χάνουν την παγκόσμια επιρροή τους.»
Ο καθηγητής Σουεκίν το διευκρινίζει την σημερινή κατάσταση με αυτά τα λόγια: «Αντίθετα, οι σύγχρονες κοινωνίες είναι βελτιστοποιημένες για ταχύτητα, κέρδος και ευκολία, αλλά οι πολιτισμοί που βασίζονται εξ ολοκλήρου στην ευκολία & την άνεση συχνά δυσκολεύονται όταν απαιτούνται θυσίες και αυτοθυσία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πολλές κυβερνήσεις σήμερα φαίνονται όλο και πιο ανήσυχες. Αντιλαμβάνονται ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια ασταθή & επικίνδυνη περίοδο όπου οι παλιές παραδοχές δεν ισχύουν πλέον. Η εποχή της φθηνής παγκοσμιοποίησης φτάνει στο τέλος της, τελειώνει. Η εποχή της σταθερής μονοπολικής κυριαρχίας φτάνει στο τέλος της. Η εποχή της απεριόριστης οικονομικής ανάπτυξης ενδέχεται επίσης να φτάνει στο τέλος της. Οι ηγέτες το γνωρίζουν αυτό, ακόμη και όταν οι λαοί δεν το έχουν συνειδητοποιήσει πλήρως.»
«Και όταν οι ελίτ φοβούνται, συχνά γίνονται και πιο επιθετικές. Η ιστορία καταδεικνύει επανειλημμένα αυτό το μοτίβο. Οι φθίνουσες, παρακμάζουσες δυνάμεις γίνονται επικίνδυνες επειδή φοβούνται μην περιπέσουν στην ασημαντότητα. Οι ανερχόμενες δυνάμεις γίνονται επικίνδυνες επειδή αισθάνονται ότι δικαιούνται μεγαλύτερη επιρροή, εξουσία & πλούτο. Και οι δύο πλευρές πείθουν τους εαυτούς τους ότι ενεργούν αμυντικά, ενώ το σύστημα πλησιάζει όλο και περισσότερο προς την αντιπαράθεση.»
Προσθέτει επίσης: «Αυτή είναι η τραγωδία του γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Τα περισσότερα έθνη δεν πιστεύουν ότι είναι οι κακοί της ιστορίας. Πιστεύουν ότι προστατεύουν τον εαυτό τους. Όμως, όταν κάθε πολιτισμός ενεργεί φοβικά, το συνολικό αποτέλεσμα μπορεί να γίνει καταστροφικό. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον καταστροφικές δυνατότητες που ξεπερνούν κατά πολύ οτιδήποτε είχαν φανταστεί οι προηγούμενοι πολιτισμοί. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα ατομικά όπλα άλλαξαν την ιστορία για πάντα.»
«Για πρώτη φορά, η ανθρωπότητα ανέπτυξε την ικανότητα να καταστρέφει ολόκληρες πόλεις σε λίγα δευτερόλεπτα. Ωστόσο, παρά τον τρόμο των πυρηνικών όπλων, ο Ψυχρός Πόλεμος διατήρησε ορισμένα όρια, επειδή οι ηγέτες θυμόντουσαν άμεσα τις καταστροφές που προκάλεσαν οι προηγούμενοι Παγκόσμιοι Πόλεμοι. Είχαν βιώσει προσωπικά τις τρομακτικές συνέπειες της πολεμικής κλιμάκωσης. Όμως, αυτή η γενιά τώρα σιγά-σιγά εξαφανίζεται. Η νέα γενιά ηγετών μεγάλωσε σε σχετικά σταθερές συνθήκες. Πολλοί λαοί δεν έχουν ζωντανή μνήμη του προηγούμενου Παγκοσμίου Πολέμου.
Όταν οι Κρίσεις Συγκλίνουν και οι Πολιτισμοί Χάνουν τη Μνήμη τους
Ο καθηγητής Σουεκίν εξηγεί γιατί μια κοινωνία που έχει χάσει την μνήμη της βρίσκεται σε κίνδυνο, ειδικά ως αποτέλεσμα της αυταπάτης. «Και οι κοινωνίες χωρίς ιστορική μνήμη συχνά γίνονται απερίσκεπτες, επειδή μπερδεύουν την ειρήνη με τη μονιμότητα. Αλλά η ειρήνη δεν είναι ποτέ μόνιμη. Η ειρήνη διατηρείται από θεσμούς, θυσίες, αποτροπή, διπλωματία, οικονομική σταθερότητα και συλλογική αυτοσυγκράτηση. Μόλις όλα αυτά τα συστήματα αποδυναμωθούν ταυτόχρονα, η πιθανότητα σύγκρουσης αυξάνεται δραματικά. Και σήμερα, πολλά από αυτά τα συστήματα έχουν πράγματι αποσταθεροποιηθεί ταυτόχρονα. Οι διεθνείς θεσμοί αγωνίζονται όλο και περισσότερο να επιβάλουν τη συναίνεση.»
«Η οικονομική ανισότητα τροφοδοτεί την πολιτική οργή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιταχύνουν τον εξτρεμισμό. Η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται σύντομα να αποσταθεροποιήσει τις αγορές εργασίας. Το κλιματικό άγχος εντείνει τη μετανάστευση και τον ανταγωνισμό για τους πόρους. Η κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων δημιουργεί δημογραφική ανισορροπία. Η εμπιστοσύνη στην πολιτική ηγεσία επιδεινώνεται παγκοσμίως. Δεν πρόκειται για μία κρίση. Πρόκειται για σύγκλιση κρίσεων, μια καταιγίδα κρίσεων και τα σημεία σύγκλισης στην ιστορία είναι εξαιρετικά επικίνδυνα, επειδή υπερβαίνουν την ικανότητα των συστημάτων να προσαρμοστούν σταδιακά.»
Υπογραμμίζει ότι οι άνθρωποι σπάνια καταφέρνουν να ξεπεράσουν τα πολλαπλά βασικά προβλήματα που εκδηλώνονται ταυτόχρονα. «Οι πολιτισμοί μπορούν να επιβιώσουν από μεμονωμένα προβλήματα. Αυτό που τους δυσκολεύει να επιβιώσουν είναι η ταυτόχρονη πίεση από παντού. Φανταστείτε μια παγκόσμια ύφεση να συμβαίνει ταυτόχρονα με μαζική ανεργία που οφείλεται στην τεχνητή νοημοσύνη, πολιτική πόλωση, στρατιωτική κλιμάκωση, έλλειψη τροφίμων, κυβερνοπόλεμο και κατάρρευση της δημόσιας εμπιστοσύνης προς τους πολιτικούς ηγέτες και τις κυβερνήσεις τους. Ακόμη και οι πιο ισχυρές κοινωνίες θα αντιμετώπιζαν τεράστια πίεση κάτω από αυτές τις συνθήκες, και όμως οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν να λειτουργούν ψυχολογικά σαν το μέλλον να παραμείνει ουσιαστικά φυσιολογικό.»
«Αυτό είναι κατανοητό, επειδή οι άνθρωποι κανονικοποιούν ενστικτωδώς το παρόν. Ξυπνάμε, πηγαίνουμε στη δουλειά, κοιτάζουμε τα κινητά μας, πληρώνουμε τους λογαριασμούς, παρακολουθούμε ψυχαγωγία και συνεχίζουμε τις ρουτίνες μας, επειδή οι ρουτίνες δημιουργούν ψυχολογική σταθερότητα. Αλλά η ιστορία συχνά αλλάζει, ενώ οι απλοί άνθρωποι εξακολουθούν να είναι ψυχολογικά προσκολλημένοι στην προηγούμενη εποχή. Οι πολίτες της αρχαίας Ρώμης δεν ξύπνησαν ένα πρωί ανακοινώνοντας ότι η αυτοκρατορία κατέρρεε. Ο πληθυσμός της Σοβιετικής Ένωσης δεν συνειδητοποίησε πλήρως ότι ο κόσμος που ήξεραν τελείωνε, μέχρι που το σύστημα είχε ήδη αρχίσει να διαλύεται».
Επισημαίνει ότι οι ιστορικές μεταβάσεις φαίνονται προοδευτικές όσο λαμβάνουν χώρα και, «γίνονται προφανείς μόνο εκ των υστέρων. Και ίσως, οι μελλοντικές γενιές θα κοιτάξουν πίσω σε αυτή τη δεκαετία, που διανύουμε, με τον ίδιο τρόπο που βλέπουμε τώρα εμείς το 1914 ή το 1938 ως τη στιγμή που ο Παλαιός Κόσμος άρχισε να διαλύεται σιωπηλά, πριν οι περισσότεροι άνθρωποι καταλάβουν το τι συνέβαινε.»
Συνεχίζει, αναφερόμενος σε έναν άλλο τομέα που επιδεινώνει την κατάσταση. «Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση αυτής της κρίσης, η οποία ίσως είναι ακόμη πιο βαθιά. Η ανθρωπότητα πλησιάζει τα όρια του υλικού πολιτισμού, χωρίς να έχει επιλύσει το πρόβλημα του υπαρξιακού νοήματος. Έχουμε δημιουργήσει ισχυρές οικονομίες, προηγμένες τεχνολογίες, παγκόσμια συστήματα επικοινωνίας και εξαιρετικά επιστημονικά επιτεύγματα.»
«Η κατάθλιψη, το άγχος, η μοναξιά και ο μηδενισμός συνεχίζουν να εξαπλώνονται σε κοινωνίες που είναι υλικά πλουσιότερες από οποιονδήποτε πολιτισμό στην ιστορία», — Καθηγητής Τζιάνγκ Σουεκίν. Πηγή: Pixabay/iStockphoto.
«Ωστόσο, η κατάθλιψη, το άγχος, η μοναξιά και ο μηδενισμός συνεχίζουν να εξαπλώνονται σε κοινωνίες που είναι υλικά πλουσιότερες από οποιονδήποτε άλλο πολιτισμό στην ιστορία. Γιατί; Επειδή οι άνθρωποι δεν επιβιώνουν μόνο με υλική άνεση. Ένας πολιτισμός πρέπει να παρέχει σκοπό, ταυτότητα, αίσθηση του ανήκειν και λόγο για να αυτό-θυσιαστεί κανείς για το μέλλον ή για την κοινωνία στην οποία ανήκει. Μόλις οι κοινωνίες χάσουν αυτά τα πράγματα, ο πλούτος από μόνος του δεν μπορεί να τις κρατήσει τις κοινωνίες ενωμένες, και εδώ είναι που ο σύγχρονος πολιτισμός ενδέχεται να εισέρχεται σε εξαιρετικά επικίνδυνο έδαφος.»
Ένας Πολιτισμός χωρίς Εμπιστοσύνη ότι Υπάρχει Μέλλον
Η δυσπιστία προς το μέλλον έχει μετατραπεί σε πανδημία, και αυτό δεν συμβαίνει χωρίς να έχει συνέπειες. Ο καθηγητής Σουεκίν εξηγεί: «Πολλοί άνθρωποι δεν πιστεύουν πλέον ότι το μέλλον θα είναι καλύτερο. Δεν εμπιστεύονται πλέον τους θεσμούς. Δεν πιστεύουν πλέον ότι η θυσία θα ανταμειφθεί. Πολλοί νέοι αισθάνονται αποκομμένοι από την εθνική τους ταυτότητα, τις οικογενειακές δομές, τα θρησκευτικά πλαίσια και τους μακροπρόθεσμους στόχους ταυτόχρονα. Όταν αρκετοί άνθρωποι χάνουν την πίστη τους στο μέλλον, οι πολιτισμοί καθίστανται ψυχολογικά ασταθείς. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πτώση των ποσοστών γεννήσεων έχει τόσο μεγάλη σημασία, πέρα από τα οικονομικά ζητήματα.»
«Τα ποσοστά γεννήσεων δεν είναι απλώς δημογραφικά στατιστικά στοιχεία. Είναι δείκτες πολιτισμού. Όταν οι πληθυσμοί σταματούν να κάνουν παιδιά, αυτό συχνά αντανακλά τη φθίνουσα εμπιστοσύνη στο ίδιο το μέλλον τους. Ένας πολιτισμός που δεν πιστεύει πλέον ότι το αύριο θα είναι καλύτερο, τελικά αρχίζει να αποσύρεται από τη δική του συνέχεια. Μόλις οι κοινωνίες χάσουν την εμπιστοσύνη στη συνέχεια, ο φόβος αρχίζει να κυριαρχεί στην πολιτική. Οι φοβισμένες κοινωνίες απαιτούν προστασία. Οι θυμωμένες κοινωνίες απαιτούν την ύπαρξη εξωτερικών εχθρών. Οι εξαντλημένες κοινωνίες απαιτούν διαφυγή.»
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολιτισμοί που καθοδηγούνται εξ ολοκλήρου από το φόβο, τον θυμό και την παραίτηση & την φυγή σπάνια εκλέγουν σοφές ηγεσίες. «Παράγουν αστάθεια. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αυτή η δεκαετία μπορεί να γίνει μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες που έχει αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, όχι απλώς λόγω των στρατιωτικών απειλών, αλλά επειδή ο σύγχρονος πολιτισμός πρέπει τώρα να αποφασίσει αν εξακολουθεί να διαθέτει ακόμα τη σοφία που απαιτείται για να διαχειριστεί τη δική του δύναμη. Η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα από την παρακμή του πολιτισμού.»
«Κατά κάποιον τρόπο, η τεχνολογία μπορεί να επιταχύνει την παρακμή, αν οι άνθρωποι χάσουν την ηθική και ψυχολογική τους σταθερότητα πιο γρήγορα από ό,τι αποκτούν τεχνολογικές δυνατότητες. Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να επεξεργάζεται πληροφορίες πιο γρήγορα από οποιονδήποτε ανθρώπινο νου. Αλλά δεν μπορεί αυτόματα να διδάξει στους πολιτισμούς θάρρος, αυτοσυγκράτηση, σοφία ή νόημα. Αυτά τα πράγματα πρέπει να προέρχονται από τον πολιτισμό, τη φιλοσοφία, την εκπαίδευση, την ηγεσία και τη συλλογική μνήμη. Και αυτή τη στιγμή, πολλές κοινωνίες αποδυναμώνονται ή είναι αποδυναμωμένοι ακριβώς σε αυτούς τους τομείς».
Διευκρινίζει: «Η εκπαίδευση εκπαιδεύει ολοένα και περισσότερο τους ανθρώπους για οικονομικό ανταγωνισμό, αλλά όχι για ανθεκτικότητα. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανταμείβουν την προσοχή αλλά όχι τη σοφία. Η πολιτική ανταμείβει την οργή αλλά όχι τη μακροπρόθεσμη σκέψη. Η ψυχαγωγία ανταμείβει την απόσπαση της προσοχής αλλά όχι τον προβληματισμό. Ένας πολιτισμός δεν μπορεί να παραμείνει σταθερός για πάντα, αν κάθε σύστημα δίνει κίνητρα για βραχυπρόθεσμη συναισθηματική διέγερση αντί για μακροπρόθεσμη ευθύνη. Τελικά, η πραγματικότητα επιβάλλει συνέπειες και η πραγματικότητα πάντα κερδίζει στο τέλος. Η ιστορία δεν ενδιαφέρεται για ιδεολογίες, συνθήματα, και αισιοδοξία που είναι αποκομμένη από την πραγματικότητα.»
Οι πολιτισμοί επιβιώνουν μόνο αν κατανοήσουν σωστά τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τον κόσμο τους και προσαρμοστούν πριν η πίεση γίνει συντριπτική & αφόρητη. Αυτή είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζει τώρα η ανθρωπότητα. Μπαίνουμε σε μια δεκαετία όπου η ταχύτητα της αλλαγής ενδέχεται να υπερβεί την ψυχολογική ικανότητα των κοινωνιών να απορροφήσουν την αλλαγή ειρηνικά. Η τεχνητή νοημοσύνη από μόνη της θα μπορούσε να μεταμορφώσει την εργασία, τον πόλεμο, την εκπαίδευση, τη δημιουργικότητα και την πολιτική εξουσία μέσα σε λίγα χρόνια αντί για γενιές.»
Όταν η Τεχνολογία γίνεται Δοκιμασία του Πολιτισμού
Η ανθρώπινη ιστορία, σύμφωνα με τον καθηγητή Σουεκίν, δείχνει ότι οι τεχνολογίες που τελικά μετασχηματίζουν τον πολιτισμό συχνά βυθίζουν πρώτα τις κοινωνίες σε περιόδους φόβου, αστάθειας και σκληρού ανταγωνισμού για την εξουσία. «Ολόκληρες βιομηχανικοί κλάδοι μπορεί να εξαφανιστούν πιο γρήγορα από ό,τι μπορούν να αντιδράσουν οι κυβερνήσεις. Ολόκληροι πληθυσμοί μπορεί να αισθάνονται οικονομικά και ψυχολογικά εκτοπισμένοι ταυτόχρονα. Ιστορικά, οι ραγδαίοι μετασχηματισμοί συχνά δημιουργούν επαναστατικές συνθήκες. Η τυπογραφία αποσταθεροποίησε την Ευρώπη, προτού συμβάλει στη δημιουργία του σύγχρονου κόσμου. Η εκβιομηχάνιση αποσταθεροποίησε τις κοινωνίες, πριν δημιουργήσει ευημερία. Το Διαδίκτυο αποσταθεροποίησε τα συστήματα πληροφοριών, προτού οι κοινωνίες μάθουν πώς να διαχειρίζονται την ψηφιακή ζωή».
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση από όλες αυτές μαζί. Και οι αναστατώσεις γίνονται επικίνδυνες όταν συνδυάζονται με γεωπολιτική αντιπαλότητα, επειδή τα έθνη δεν ανταγωνίζονται πλέον μόνο οικονομικά. Ανταγωνίζονται για την επιβίωση εντός της επόμενης τεχνολογικής τάξης. Όποιος κυριαρχήσει στους ημιαγωγούς της τεχνητής νοημοσύνης, τη ρομποτική, τα ενεργειακά συστήματα, τη βιοτεχνολογία και την κβαντική πληροφορική μπορεί να καθορίσει την ίδια την μελλοντική ισορροπία δυνάμεων. Αυτό σημαίνει ότι ο συμβιβασμός γίνεται πιο δύσκολος τώρα επειδή κάθε σημαντική ανακάλυψη έχει στρατηγικές επιπτώσεις.»
Και συνεχίζει: «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ατμόσφαιρα του κόσμου γίνεται όλο και πιο τεταμένη, ακόμη και σε περιόδους χωρίς άμεσο πόλεμο. Η ανθρωπότητα βρίσκεται ήδη μέσα σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό τόσο τεράστιο, που κάθε χώρα αντιλαμβάνεται ενστικτωδώς τα διακυβεύματα. Και έτσι, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η επόμενη δεκαετία θα είναι επικίνδυνη, γιατί ήδη είναι. Το πραγματικό ερώτημα που εγείρεται είναι αν η ανθρωπότητα διαθέτει ακόμα τη σοφία, το θάρρος και την πειθαρχία για να επιβιώσει από τις δυνάμεις που έχει εξαπολύσει εναντίον της, γιατί η ιστορία μας παρακολουθεί αυτή τη στιγμή.»
«Οι μελλοντικές γενιές ίσως ανατρέξουν σε αυτή τη δεκαετία ως τη στιγμή που ο πολιτισμός είτε ξύπνησε είτε άρχισε να καταρρέει κάτω από το βάρος της ίδιας του της αλαζονείας, του διχασμού και της τεχνολογικής του δύναμης. Ίσως πουν: «Αυτή ήταν η εποχή που η ανθρωπότητα βρισκόταν στο κατώφλι μιας νέας Αναγέννησης ή μιας νέας σκοτεινής εποχής». Κάθε μεγάλος πολιτισμός τελικά αντιμετωπίζει μια δοκιμασία που αποκαλύπτει σε τι πιστεύει πραγματικά, όχι το τι λέει ότι πιστεύει, για τι είναι πρόθυμος να θυσιαστεί, σε τι είναι διατεθειμένος να υπερασπιστεί, σε τι είδους μέλλον είναι πρόθυμος να χτίσει υπό πίεση, και η γενιά μας αντιμετωπίζει αυτή τη δοκιμασία».
Η τρομακτική αλήθεια που αποκαλύπτει ο καθηγητής Σουεκίν είναι πιθανό να αποτελεί ένα ζήτημα στο οποίο οι άνθρωποι γενικά δεν σκέφτονται. «Η τρομακτική αλήθεια είναι ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ανθρωπότητα μπορεί να μην είναι μόνο η τεχνητή νοημοσύνη, τα πυρηνικά όπλα, η οικονομική κατάρρευση ή οι γεωπολιτικές συγκρούσεις. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να είναι ένας πολιτισμός που αποσπάται υπερβολικά και δεν αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της ιστορικής στιγμής που βιώνει, μέχρι να είναι πολύ αργά. Η Ρώμη δεν έπεσε επειδή της έλειπε πλούτος, έπεσε επειδή έχασε τη ιδεολογική και κοινωνική συνοχή της.»
«Η Ευρώπη δεν βυθίστηκε στον Παγκόσμιο Πόλεμο επειδή της έλειπε η νοημοσύνη, βυθίστηκε επειδή ο φόβος έγινε ισχυρότερος από τη σοφία. Οι πολιτισμοί σπάνια πεθαίνουν από ένα θανατηφόρο, ένα μοιραίο πλήγμα. Πεθαίνουν επειδή οι άνθρωποι υποθέτουν ότι κάποιος άλλος θα τους σώσει, ενώ τα θεμέλια σαπίζουν σιωπηλά κάτω από τα πόδια τους και γι’ αυτό η δεκαετία αυτή έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι καταλαβαίνουν οι περισσότεροι. «Επειδή οι αποφάσεις που λαμβάνονται αυτή τη στιγμή σε κυβερνήσεις, επιστημονικά εργαστήρια, εταιρείες, στρατούς, σχολικές αίθουσες και ακόμη και μέσα σε απλές οικογένειες θα διαμορφώσουν τη δομή του ανθρώπινου πολιτισμού για το υπόλοιπο του αιώνα.»
Καταλήγει με τα εξής λόγια. «Αυτό δεν είναι απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορία. Είναι ένα από τα κεφάλαια που θα μελετήσουν οι μελλοντικοί ιστορικοί, για να εξηγήσουν πώς ο σύγχρονος κόσμος είτε επέζησε της μεγαλύτερης μετάβασής του είτε απέτυχε σε αυτήν, και ίσως γι’ αυτό τόσοι πολλοί άνθρωποι αισθάνονται την αγωνία & το άγχος που πλανάται στην ατμόσφαιρα, γιατί ο κόσμος φαίνεται τεταμένος, γιατί όλα φαίνονται ασταθή, επιταχυνόμενα, αβέβαια, επειδή βαθιά μέσα της η ανθρωπότητα διαισθάνεται την αλήθεια. Δεν ζούμε πλέον στο τέλος αυτού του παλιού κόσμου, ζούμε στην αρχή όσων θα ακολουθήσουν μετά.»
