Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει το Ιράν ενώπιον μιας σειράς σκληρών και χρονικά συγκεκριμένων απαιτήσεων, τις οποίες πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως «τελεσίγραφο». Οι πέντε βασικές απαιτήσεις που έχουν διαρρεύσει από την κυβέρνηση Τραμπ και έχουν επαναληφθεί από τον ίδιο και στενούς συνεργάτες του τις τελευταίες εβδομάδες είναι οι εξής:
- Άμεση και πλήρης διακοπή εμπλουτισμού ουρανίου πάνω από το 3,67% (επιστροφή στα επίπεδα της συμφωνίας JCPOA του 2015) και καταστροφή ή μεταφορά εκτός Ιράν του υλικού που έχει ήδη εμπλουτιστεί σε υψηλότερα επίπεδα (έως 60%).
- Κατάργηση και καταστροφή όλων των προηγμένων φυγοκεντρωτών (IR-6, IR-8 και νεότερων) και περιορισμός σε 5.000 παλιούς τύπου IR-1.
- Πλήρης διακοπή ανάπτυξης και παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων ικανών να φέρουν πυρηνική κεφαλή (συμπεριλαμβανομένων των Shahab-3, Sejjil, Kheibar Shekan, Fattah κ.λπ.) και απαγόρευση δοκιμών.
- Άμεση παύση κάθε υποστήριξης προς τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές (Άξονας Αντίστασης) στο Ιράκ, τη Συρία, τον Λίβανο (Χεζμπολάχ), την Υεμένη (Χούθι) και τη Γάζα (παρά την αποδυνάμωση της Χαμάς).
- Πλήρης και επαληθεύσιμη επιθεώρηση από την IAEA χωρίς περιορισμούς σε όλα τα πυρηνικά και στρατιωτικά sites (συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών βάσεων που η Τεχεράνη θεωρεί «ευαίσθητες»).
Η χρονική πίεση
Σύμφωνα με δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ και του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2026), η Ουάσινγκτον έχει δώσει «λίγους μήνες» (σε ορισμένες αναφορές αναφέρεται ρητά μέχρι το καλοκαίρι του 2026) για να συμμορφωθεί το Ιράν. Διαφορετικά, όπως έχει πει ο Τραμπ, «θα υπάρξουν συνέπειες που δεν θα αρέσουν σε κανέναν».
Η απάντηση της Τεχεράνης
Η ιρανική ηγεσία έχει απορρίψει κατηγορηματικά τις απαιτήσεις:
- Ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Χαμενεΐ δήλωσε ότι «το Ιράν δεν διαπραγματεύεται υπό απειλή».
- Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί έχουν επαναλάβει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα είναι «μη αναστρέψιμο» και ότι οι πύραυλοι είναι «εθνική άμυνα».
- Παράλληλα, το Ιράν έχει εντείνει τις δημόσιες επιδείξεις πυραύλων, έχει αυξήσει τον εμπλουτισμό στο 60% και έχει ενισχύσει τη συνεργασία με Ρωσία και Κίνα.
Οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν γίνει μαζικές εγγραφές εθελοντών στις «Ταξιαρχίες Μαρτύρων» (Kataib Hezbollah, Nujaba, Badr κ.λπ.) με δηλώσεις ότι «αν χτυπηθεί το Ιράν, θα ανοίξουν πολλαπλά μέτωπα κατά ΗΠΑ και Ισραήλ». Αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι ένα δεύτερο στρατιωτικό χτύπημα από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
Τι λένε οι αναλυτές
- Οι πιο αισιόδοξοι πιστεύουν ότι πρόκειται για σκληρή διαπραγματευτική τακτική με στόχο να αναγκαστεί το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
- Οι πιο απαισιόδοξοι εκτιμούν ότι η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών είναι πολύ μεγάλη και ότι η πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης (ειδικά αν υπάρξει νέα ισραηλινή ενέργεια) είναι η υψηλότερη από το 2020.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν το «τελεσίγραφο» θα οδηγήσει σε νέα συμφωνία, σε παρατεταμένη κρίση ή –στη χειρότερη περίπτωση– σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
