1966 περιοχή Κου Τσι, λίγο βορειότερα της Σαϊγκόν, στο Νότιο Βιετνάμ. Εκεί οι Αμερικανοί επέλεξαν να εγκαταστήσει την βάση της η 24η Μεραρχία. Ήτανε στα αρχικά στάδια του Πολέμου του Βιετνάμ και ο Λευκός Οίκος άρχισε να στέλνει συνεχώς εκατοντάδες χιλιάδες στρατό στην Ινδοκίνα.
Εκεί όμως στο Κου Τσι συνέβαινε κάτι περίεργο. Τα βράδια κυκλοφορούσαν μέσα στην αμερικανική βάση γρήγορες σκιές αφήνοντας πολλές φορές πίσω τους νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες. Κανείς δεν έμπαινε στην βάση, πόσο μάλλον κάποιος ντόπιος, χωρίς να τον πάρει είδηση η φρουρά. Τι ήτανε άραγε εκείνες οι μικροσκοπικές φιγούρες που γλιστρούσαν αθόρυβα μέσα στη νύχτα; Ήταν ένα μυστήριο που γρήγορα θα έπρεπε να λύσουν οι τρομοκρατημένοι Αμερικανοί.
Κάτω από την βάση, σε βάθος από 3 έως 8 μέτρα, υπήρχε ένα τρομερό σύμπλεγμα υπόγειων στοών μήκους 200 χλμ που χρονολογούνταν από την δεκαετία του 1940 και συνέδεε τα χωριά της περιοχής. Είχε κατασκευαστεί από τους Βιετναμέζους στη διάρκεια του αντι-αποικιακού πολέμου εναντίον των Γάλλων. Ήταν διάδρομοι βαθιοί και στενοί με διάμετρο περίπου 1,5 μέτρο. Όσοι – ελάχιστοι – Αμερικανοί μπόρεσαν να μπουν μέσα σε αυτούς δεν γύρισαν πίσω. Γι’ αυτό ακριβώς και χρησιμοποιούσαν δηλητηριώδη αέρια, φτιαγμένα στα καλύτερα εργαστήρια των ΗΠΑ από επιστήμονες με κύρος και κατάρτιση αλλά και “ήθος”. Παρόλα αυτά οι Βιετναμέζοι αντάρτες γέμιζαν τα περάσματα με καταπακτές για να μπλοκάρουν τα αέρια, και έμαθαν να ξαπλώνουν στο έδαφος μπρούμυτα εντός του τούνελ βάζοντας ένα κομμάτι ύφασμα στη μύτη τους(Jonathan Neale, 2005).
Το σύστημα είχε ως εξής: οι υγιείς άνδρες και γυναίκες έσκαβαν τη γη, οι ηλικιωμένοι έφτιαχναν καλάθια για την μεταφορά του χώματος και οι γριούλες μαγείρευαν. Ακόμα και τα παιδιά μάζευαν φύλλα για να καλύπτονται οι καταπακτές. Δίπλα από τα περάσματα έσκαβαν τα μεγαλύτερα δωμάτια για ύπνο, μαγειρική, διάφορες συγκεντρώσεις και φυσικά αποθηκευτικούς χώρους. Εκεί έσκαβαν βαθιά και επισκεύαζαν τα όπλα τους ενώ είχανε φτάσει στο σημείο να αποθηκεύσουν ακόμα και τεθωρακισμένο όχημα! H αντοχή των έργων ήταν τέτοια που άντεχε τόσο το βάρος των οχημάτων του αμερικανικού στρατού αλλά και την κρούση από τα βλήματα του αμερικανικού πυροβολικού ή τις βόμβες των αμερικανικών βομβαρδιστικών.
Όλη τους η ζωή ήταν κάτω από την γη γιατί από πάνω παραμόνευαν τα αμερικανικά στρατεύματα με το αδίστακτο πυροβολικό και τα εφιαλτικά αεροπλάνα που βομβάρδιζαν με ναπάλμ. Εκεί έτρωγαν και μαγείρευαν. Το μαγείρεμα του ρυζιού βέβαια ήταν μια χρονοβόρα διαδικασία και έβγαζε πολύ καπνό με αποτέλεσμα να γεμίζουν καπνούς οι διάδρομοι του τούνελ. Έτσι όποτε τους δινόταν η ευκαιρία ανέβαιναν τη νύχτα στην επιφάνεια να μαγειρέψουν και να φάνε.
Επίσης, γεννούσαν και γιατρεύονταν εκεί μέσα, στα χώματα και την υγρασία. Φυσικά δεν μπορούσαν να μεταφέρουν τους τραυματίες σε νοσοκομείο καθότι θα τους εκτελούσαν οι Αμερικανοί ή θα τους βασάνιζαν οι κυβερνητικοί (Νοτιοβιετναμέζοι). Αναγκαστικά επιστράτευαν τη μοναδική ιατρική που ήταν διαθέσιμη, μια ιατρική εκατοντάδων ετών: τον ακρωτηριασμό. Τοποθετούσαν μια προστατευτική σίτα πάνω από τον ασθενή για να μην πέφτουνε στην πληγή χώματα και μολυνθεί. Φυσικά δεν γίνονταν λόγος για αναισθησία. Έτσι το σοκ από τον πόνο ήταν η αιτία που ο ένας στους δύο πέθαινε κατά την επέμβαση. Οι Βιετναμέζες δεν είχανε πανιά για την περίοδό τους και ντρέπονταν για την υγιεινή τους. Έτσι το βράδυ ξεγλιστρούσαν στην επιφάνεια είτε για να πλυθούν, είτε για να συναντήσουν κάποιο οικείο πρόσωπο.
Η ΕΠΙΛΕΚΤΗ ΒΙΕΤΝΑΜΕΖΑ ΚΟΜΑΝΤΟ ΠΟΥ ΛΥΠΗΘΗΚΕ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ
Μια μέρα του 1967 η 17χρονη βιετναμέζα Βο Θι Μο είχε βγει για να εκτελέσει την υπηρεσία της, να κάνει περιπολία. Ήταν εκπαιδευμένη – και αποφασισμένη – να εξολοθρεύσει οποιονδήποτε Αμερικάνο έβλεπε, ακόμα και των ειδικών δυνάμεων. Ήταν μια από τις πολλές γυναίκες που ζούσανε στην υπόγεια πολιτεία καθώς οι Αμερικανοί είχαν μετατρέψει το χωριό της σε εμπόλεμη ζώνη σκοτώνοντας τους μισούς κατοίκους και φυλακίζοντας τους άλλους μισούς. Ήταν μια συνηθισμένη ιστορία στο Βιετνάμ του 60’. Κάνοντας λοιπόν την περιπολία της άκουσε μια συνομιλία και πλησίασε με το χέρι κολλημένο στην σκανδάλη. Ξαφνικά ήρθε αντιμέτωπη με τρεις Αμερικανούς στρατιώτες.
Ήταν έτοιμη να τους σκοτώσει αιφνιδιάζοντάς τους καθώς δεν είχε γίνει αντιληπτή, ωστόσο έμεινε και τους παρατηρούσε να τρώνε μπισκότα και σοκολάτες, να διαβάζουν γράμματα από τα αγαπημένα τους πρόσωπα ξεσπώντας μάλιστα σε κλάματα. Η νεαρή αντάρτισσα συγκινήθηκε και δίστασε να πατήσει τη σκανδάλη εμποδίζοντας ακόμα και τον μόλις 10 ετών συνάδελφο της, που ήταν μαζί υπό τις διαταγές της, να τους σκοτώσει. Ήταν μια πράξη που θα την έστελνε στρατοδικείο καθώς δεν εκτέλεσε το καθήκον της. Ο συνοδός της όμως δεν είχε καμία αμφιβολία για την αφοσίωση και τις ικανότητές της και κατέθεσε υπέρ της στο στρατοδικείο. Η Βο Θι Μο την γλίτωσε με μια απλή επίπληξη. Άλλωστε η έως τότε μαχητική της δράση δεν άφηνε περιθώρια αυστηρότερης τιμωρίας. Διοικούσε ένα σώμα 24 γυναικών στρατιωτών με καταπληκτική αποτελεσματικότητα προκαλώντας πολλές απώλειες στον εχθρό.
Ύστερα από λίγο καιρό τα αμερικανικά βομβαρδιστικά θα ρίχνανε τόσους τόνους βομβών στα τούνελ Κου Τσι ώστε 883 αντάρτες γίνανε ένα με το χώμα μένοντας για πάντα εκεί ενώ άλλοι 3.660 τραυματίστηκαν μόνο τους πρώτους μήνες. Η Βο Θι Μο θα παρέμενε αρχηγός της ομάδας της μέχρι το τέλος του πολέμου.
Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΛΥΣΗ: ΒΟΜΒΕΣ ΚΑΙ “ΑΡΟΥΡΑΙΟΙ”
Τα επιχειρησιακά πλεονεκτήματα των σηράγγων Κου Τσι έγιναν έτσι πολύ γρήγορα αντιληπτά από την αμερικανική διοίκηση η οποία σχεδίασε μια σειρά επιχειρήσεων προκειμένου να εξοντώσει τον εχθρό και φυσικά να αχρηστεύσει το υπόγειο σύστημα τους. Τον Ιανουάριο του 1966 τα γιγαντιαία βομβαρδιστικά Boeing B-52 Stratofortress αδειάσανε 30 τόνους εκρηκτικών εξαφανίζοντας την ζούγκλα από προσώπου γης. Περίπου 8.000 της 1ης Μεραρχία Πεζικού, της 173ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας και του 1ο Τάγματος του Αυστραλιανού Βασιλικού Συντάγματος χτένισαν την περιοχή για να εντοπίσουν τον εχθρό.
Η επιχείρηση δεν επέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Σε περιπτώσεις που τα στρατεύματα βρήκαν μια σήραγγα, συχνά υποτιμούσαν το μέγεθός τους. Σπάνια δινόταν η διαταγή να ψάξει κανείς στις σήραγγες καθότι ήταν καθαρή αυτοκτονία. Οι κίνδυνος θανάτου ήταν εξαιρετικά υψηλός των ευφάνταστων παγίδων -ακόμα και εκρηκτικών- που ήταν καλά κρυμμένες στο υπέδαφος. Οι εισβολείς, για να αναγκάσουν τον εχθρό να εμφανιστεί, διοχέτευαν νερό, καυτή πίσσα ή δηλητηριώδη αέρια μέσα στις τρύπες. Πολλές φορές πετούσαν και χειροβομβίδες στα ανοίγματα. Ωστόσο οι τακτικές αυτές αποδείχτηκαν αναποτελεσματικές καθώς οι σήραγγες ήταν πολύ επιδέξια σχεδιασμένες, οι θύρες με τις παγίδες αποδείχτηκαν εξαιρετικά λειτουργικές ενώ -ίσως το πιο σημαντικό- το σύστημα εξαερισμού των Βιετναμέζων αποδείχτηκε σωτήριο αναχαιτίζοντας την δραστικότητα των αερίων.
Ωστόσο, το μηχανικό των Αυστραλών υπό τον λοχαγό Sandy MacGregor, κατάφερε να εντοπίσει, κατόπιν έρευνας που διήρκεσε τέσσερις μέρες, πυρομαχικά, ασύρματο, ιατρικό εξοπλισμό και τρόφιμα, καθώς και ίχνη του εχθρού. Ένα Αυστραλός δεκανέας μάλιστα έχασε τη ζωή του καθώς δεν κατάφερε να βρει την διέξοδο. Παρόλα αυτά οι Αυστραλοί για πρώτη φορά αποκάλυψαν την τεράστια στρατιωτική σημασία των σηράγγων. Τα σφάλματα και οι ανακαλύψεις τους έδωσαν στους Αμερικανούς να καταλάβουν ότι χρειάζεται επειγόντως νέα μέθοδος για να αντιμετωπίσουν τα υπόγεια οχυρά. Ο Αρχηγός των Συμμαχικών Δυνάμεων στο Νότιο Βιετνάμ, στρατηγός Ουίλιαμσον έδωσε διαταγή να εξερευνώνται διεξοδικά όσα τούνελ εντοπίζονταν. Τότε ξεκίνησαν να εκπαιδεύεται επίλεκτη ομάδα εθελοντών σε τακτικές μάχης σε σήραγγα, οπλισμένοι μόνο με ένα όπλο, ένα μαχαίρι, ένα φακό και ένα κομμάτι σπάγγο.
Αυτοί οι Tunnel Rat “αρουραίοι σήραγγας”, θα εισέρχονταν μόνοι τους σε μια σήραγγα εντόπιζαν προσεκτικά τις παγίδες και θα εξολόθρευαν τους Βιετκόνγκ που ήταν καλά κρυμμένοι στις σκοτεινές γωνίες αυτής της υπόγειας πολιτείας. Βέβαια δεν υπήρχαν και πολλά να διδαχτούν επίσημα καθώς παρά την σκληρή προσπάθεια της Διοίκησης Διοικητικής Μέριμνας (Military Assistance Command) για την εκπαίδευση, επρόκειτο για μια εντελώς καινούργια εμπειρία για τους Αμερικανούς οι οποίοι δεν διέθεταν ανάλογο σχολείο εκπαίδευσης. Ουσιαστικά αυτοσχεδίαζαν. Απέναντί τους είχαν να κάνουνε με έναν πανούργο αντίπαλο μπορούσε να κατασκευάσει αυτοσχέδια τυφέκια από μεταλλικούς σωλήνες και κομμάτια πασσάλων από ξύλινο φράχτη.
Ωστόσο οι αμερικανικές προσπάθειες ξανά ανεπαρκείς. Το 1967, ο στρατηγός William Westmoreland εξαπέλυσε μια μεγαλύτερης κλίμακας επίθεση στο Κου Τσιγύρω από τη Σαϊγκόν. Η “Επιχείρηση Cedar Falls”, διέθετε πολλά κοινά με την προηγούμενη “Επιχείρηση Crimp”, με την διαφορά ότι αυτή τη φορά χρησιμοποιήθηκαν 30.000 στρατιώτες αντί των 8.000. Στις 18 Ιανουαρίου, οι Tunnel Rats της 25ης Μεραρχίας Πεζικού ανακάλυψαν το κέντρο διοίκησης των Βιετκόγνκ στο Κου Τσι, στο οποίο βρέθηκαν μισό εκατομμύριο έγγραφα σχετικά με όλους τους τύπους στρατιωτικής στρατηγικής. Μεταξύ των εγγράφων υπήρχαν χάρτες των βάσεων των ΗΠΑ, λεπτομερείς αναφορές των Βιετκόνγκ στην Καμπότζη, κατάλογοι πολιτικών υποστηρικτών ακόμα και σχέδια για μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Αμερικανού Υπουργού Άμυνας, Robert McNamara.
Μέχρι το 1969, τα B-52 είχαν εξαπολύσει σαρωτικούς βομβαρδισμούς στο Κου Τσι οι οποίοι φαίνεται ότι απέδωσαν καλύτερα αποτελέσματα. Προς το τέλος του πολέμου, οι σήραγγες βομβαρδίστηκαν τόσο έντονα, ώστε κάποια σημεία του υπόγειου συμπλέγματος αποκαλύφθηκαν. Μέχρι τότε οι σήραγγες έδιναν το πλεονέκτημα στους Βορειοβιετναμέζους να επιβιώνουν διατηρώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων. Καθ ‘όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι σήραγγες μέσα και γύρω από το Κου Τσι χάρισαν στιγμές απογοήτευσης στους Αμερικανούς επιτρέποντας στους Βόρειους Βιετναμέζους μαχητές που επιχειρούσαν στο Νότιο Βιετνάμ να επιβιώνουν, παρατείνοντας τον πόλεμο και ανεβάζοντας κατακόρυφα το οικονομικό και ανθρώπινο κόστος για την Ουάσινγκτον ώσπου το 1972 αποφασίστηκε η αμερικανική υποχώρηση.
