Σήμα κινδύνου για πρωτοφανή οικονομική «σφαγή» εκπέμπει η GoldSwitzerland.
Μετοχές και ομόλογα δέχονται βίαιες πιέσεις, καθώς η βίαιη εξάρθρωση του ιαπωνικού Carry Trade και η απώλεια ελέγχου της αγοράς χρέους από τη Fed πυροδοτούν μια τέλεια καταιγίδα.
Καθώς το αμερικανικό δημόσιο χρέος των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων καθίσταται μη βιώσιμο, τα χάρτινα νομίσματα υποτιμώνται ραγδαία, αφήνοντας τον χρυσό ως το μοναδικό καταφύγιο απέναντι στο επερχόμενο παγκόσμιο κραχ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ελβετικό οίκο, μεταξύ της αντίδρασης των αγορών στην πρόσφατη ανακοίνωση του Warsh ότι δεν θα υπάρξει αύξηση επιτοκίων και της τρέχουσας καταστροφής που εκτυλίσσεται με το ιαπωνικό γεν, το σκηνικό για ένα βραχυπρόθεσμο «Ωχ-όχι» στις μετοχές και τα ομόλογα γενικότερα δεν θα μπορούσε να είναι πιο προφανές.
Μείνε στα ουσιώδη
Ο Antoine de Saint-Exupéry έγραψε περίφημα (και σοφά) ότι «το ουσιώδες είναι αόρατο».
Σε φιλοσοφικά ζητήματα που αφορούν την τέχνη της ζωής, αυτή η φράση έχει μεγάλο βάθος.
Όμως, σε θέματα που αφορούν τον κίνδυνο των αγορών και τις οικονομικές προβλέψεις, δεν θα προκαλέσει έκπληξη σε κανέναν ότι «το ουσιώδες βρίσκεται στην αγορά ομολόγων».
Καθώς τα ομόλογα χάνουν την εμπιστοσύνη, τη ζήτηση και, συνεπώς, την τιμή τους, οι αποδόσεις τους αυξάνονται.
Και αυτές οι αποδόσεις (οι υψηλότερες εδώ και δεκαετίες) αντιπροσωπεύουν το πραγματικό κόστος του κρατικού χρέους των ΗΠΑ, το οποίο όλοι γνωρίζουμε ότι βρίσκεται πέρα από τα όρια της βιωσιμότητας.
Με δημόσιο χρέος ύψους 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, γελοία κακοδιαχειριζόμενο και αποτέλεσμα εγκληματικής αμέλειας, το τελευταίο πράγμα που χρειάζονται σήμερα οι ΗΠΑ είναι αυξανόμενες αποδόσεις στο μακροπρόθεσμο τμήμα της αγοράς κρατικών ομολόγων τους — ιδιαίτερα όταν πάνω από 8 τρισεκατομμύρια δολάρια από αυτά τα ομόλογα πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν (με πολύ υψηλότερο επιτόκιο) μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Αυτήν τη στιγμή, η Αμερική πληρώνει 3 δισεκατομμύρια δολάρια την ημέρα μόνο για τους τόκους του δημόσιου χρέους της.
Όπως έχει ειπωθεί αμέτρητες φορές: Οι εκρηκτικές αυξήσεις στις αποδόσεις και, κατά συνέπεια, στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, είναι σαν πτερύγια καρχαρία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που πνίγονται μέσα σε μια καταιγίδα την οποία οι ίδιοι δημιούργησαν.
Η σύγκρουση των αυξανόμενων αποδόσεων με τα αυξανόμενα επίπεδα χρέους σημαίνει μαθηματικά ότι θα υπάρξει ακόμη μεγαλύτερη υποτίμηση του δολαρίου, προκειμένου να διογκωθεί και να μειωθεί σε πραγματικούς όρους ο ολοένα πιο υπερβολικός «λογαριασμός» του θείου Σαμ.
Αυτό σημαίνει επίσης ότι ο αντινομισματικός ρόλος του χρυσού ως αποθέματος πραγματικής —και όχι πλασματικής— αξίας/χρήματος μόλις αρχίζει να ισχυροποιείται.
Πώς λοιπόν γνωρίζουμε τι έρχεται για τον χρυσό μέσα σε μια τέτοια παγκόσμια νομισματική αλλαγή;
Είναι απλό. Στην πραγματικότητα, το ιαπωνικό γεν και ο Warsh της Fed μόλις μας το έδειξαν.
Τι σημαίνει πραγματικά η καλοκαιρινή κατάρρευση του γιεν
Όσο για το γεν, μόλις έφτασε στα πιο αδύναμα επίπεδά του έναντι του δολαρίου ΗΠΑ εδώ και τέσσερις δεκαετίες.
Η πτώση του ιαπωνικού νομίσματος είναι άμεσο αποτέλεσμα δεκαετιών ακραίας δημιουργίας χρήματος, καταπιεσμένων επιτοκίων και ενός λόγου χρέους προς ΑΕΠ που προκαλεί ίλιγγο.
Ο τελευταίος υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας (έρχονται και φεύγουν σαν νιφάδες χιονιού που λιώνουν) προσπάθησε να σώσει το γεν καίγοντας 73 δισεκατομμύρια δολάρια (χάρη σε μια τεράστια πώληση αμερικανικών κρατικών ομολόγων από την Ιαπωνία).
Όμως αυτή η στρατηγική απέτυχε ξεκάθαρα.
Εξίσου ανεπιτυχής ήταν και η προσπάθεια του Τόκιο να αυξήσει τα επιτόκια στο εντυπωσιακό επίπεδο του 1% τον Ιούνιο (τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν σημειωθεί από τη δεκαετία του 1990).
Σημειωτέον, επί δεκαετίες το Τόκιο διατηρούσε μηδενικά ή ακόμη και αρνητικά επιτόκια.
Το Carry Trade τελείωσε
Φυσικά, με τα επιτόκια από μηδενικά έως αρνητικά, η Ιαπωνία έγινε ο βασικός δανειστής για το παγκόσμιο σκιώδες τραπεζικό σύστημα και τις εταιρικές ελίτ, οι οποίες δανείζονταν ευχαρίστως γεν σχεδόν δωρεάν και στη συνέχεια μετέτρεπαν αυτά τα γεν σε τρισεκατομμύρια δολάρια για τεράστια μόχλευση στις αγορές S&P και NASDAQ.
Οι «κομψευόμενοι» της αγοράς ονόμασαν αυτό το φαινόμενο το ιαπωνικό «carry trade».
Ήταν ένα τεράστιο όφελος για τις αμερικανικές μετοχές.
Όμως, όπως επισημαίνει η Gold Switzerland, οι ιαπωνικές τράπεζες κλείνουν τη στρόφιγγα αυτού του δωρεάν χρήματος.
Το carry trade (το οποίο παρουσίασε τα πρώτα του προβλήματα τον Αύγουστο του 2024) έχει πλέον τελειώσει, και οι επιπτώσεις του διογκώνονται σε τεράστια κύματα που κατευθύνονται προς τα συνταξιοδοτικά σας κεφάλαια (401Ks).
Ο πόνος στις αγορές μόλις αρχίζει
Αν δεν το έχετε ήδη παρατηρήσει, ο NASDAQ μόλις κατέγραψε τον χειρότερο Ιούλιο του εδώ και δεκαετίες, κάτι που είχε σε μεγάλο βαθμό να κάνει με τις μαζικές πωλήσεις τεχνολογικών μετοχών από ιαπωνικές εταιρείες, οι οποίες τώρα επιστρέφουν τα χρήματά τους στην πατρίδα τους προκειμένου να εκμεταλλευτούν απελπισμένα αλλά ρεαλιστικά τη μεγαλύτερη ευκαιρία συναλλαγματικού arbitrage των τελευταίων δεκαετιών.
Άλλωστε, όταν το γεν βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ποια καλύτερη στιγμή υπάρχει για την Ιαπωνία ώστε να κατοχυρώσει κέρδη από ισχυρότερες μετοχές βασισμένες στο δολάριο;
Δυστυχώς, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη για τις αμερικανικές μετοχές και τα ομόλογα, καθώς οι κινήσεις της Ιαπωνίας δεν συμβαίνουν σε απομόνωση.
Όταν η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) αυξάνει τα επιτόκια και το carry trade τελειώνει, σε ένα περιβάλλον όπου τα hedge funds κλείνουν τις μοχλευμένες θέσεις τους σε μετοχές, οι ίδιοι αυτοί «κυρίαρχοι» του σύμπαντος της Wall Street δεν έχουν άλλη επιλογή από το να αγοράσουν ξανά γεν για να κλείσουν τις πιστωτικές τους υποχρεώσεις.
Για να βρουν αυτά τα μετρητά, οι ίδιοι διαχειριστές κεφαλαίων (και πολλά ανώτατα εταιρικά στελέχη) πρέπει επίσης να πουλήσουν τεράστιες ποσότητες αμερικανικών μετοχών και αμερικανικών κρατικών ομολόγων (USTs).
Μιλάμε για πάρα πολλά από αυτά.
Αυτό μεταφράζεται σε μια τέλεια καταιγίδα: ιαπωνικά και παγκόσμια hedge funds που πωλούν ταυτόχρονα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου στην κορυφή μιας αναμφισβήτητης χρηματιστηριακής φούσκας.
Αυτό είναι σοβαρό.
Η παγκόσμια αγορά λοιπόν δεν θα αισθανθεί αυτό το καλοκαίρι μόνο τον πόνο των πωλήσεων των τεχνολογικών μετοχών που είναι εγκληματικά αμελώς διαχειριζόμενες και υπερβολικά εκτεθειμένες στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και μια εξίσου τεράστια εκποίηση αμερικανικών κρατικών ομολόγων (USTs).
Αυτό σημαίνει πτώση στις τιμές των ομολόγων και, ναι, το μαντέψατε: εκτόξευση των αποδόσεων.
Για ακόμη μία φορά (όπως είδαμε τον Μάρτιο του 2020, το δημοσιονομικό έτος 2022 ή την «Ημέρα Απελευθέρωσης» του 2025), οι μετοχές και τα ομόλογα πέφτουν μαζί, αντί να αντισταθμίζουν τον κίνδυνο το ένα του άλλου.
Όπως έχει προειδοποιηθεί εδώ και χρόνια, το κλασικό χαρτοφυλάκιο 60-40 (60% μετοχές, 40% ομόλογα) δεν θα μπορούσε να είναι πιο άχρηστο ως σύγχρονο εργαλείο αντιστάθμισης κινδύνου.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα ομόλογα, σε ένα περιβάλλον τόσο πρωτοφανούς και μη βιώσιμου επιπέδου κρατικού χρέους, δεν αποτελούν πλέον ασφαλές καταφύγιο.
Αυτό το προφίλ, φυσικά, δημιουργεί πρόβλημα στους «τεχνίτες των λέξεων» της Fed, και τα λόγια του Kevin Warsh αξίζει να μεταφραστούν από τη γλώσσα της επικοινωνιακής διαχείρισης στην πραγματικότητα.
Ο Warsh εισέρχεται σε ένα κατεστραμμένο στάδιο
Σε αντίθεση με την εποχή του Volcker, όταν το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ μετριόταν σε δισεκατομμύρια και όχι σε τρισεκατομμύρια, ο Warsh, όπως και ο Powell, δεν μπορεί ποτέ να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό μέσω αυξήσεων επιτοκίων για έναν απλό λόγο: ο λογαριασμός της Ουάσιγκτον δεν αντέχει υψηλότερα επιτόκια.
Οποιεσδήποτε αυξήσεις επιτοκίων για να «καταπολεμηθεί» υποτίθεται ο πληθωρισμός —ο οποίος σύμφωνα με τον αρθρογράφο δεν αποτυπώνεται σωστά— τελικά αναγκάζουν τη Fed να επεκτείνει την προσφορά χρήματος και να «τυπώσει» περισσότερα υποτιμημένα δολάρια, ώστε να πληρώσει το κόστος των αυξήσεων επιτοκίων.
Οι ΗΠΑ είναι ένα κράτος παγιδευμένο στη φυλακή μιας δημοσιονομικής κυριαρχίας (fiscal dominance) η οποία καθιστά οποιαδήποτε υποτιθέμενη αντιπληθωριστική πολιτική αύξησης επιτοκίων, στην πραγματικότητα, πληθωριστική.
Η παραβολική άνοδος της προσφοράς χρήματος Μ2 στις ΗΠΑ μιλά από μόνη της:
Ελάχιστα έκπληξη ήταν λοιπόν το γεγονός ότι δεν ανακοινώθηκε καμία αύξηση επιτοκίων τον Ιούλιο.
Μεταφράζοντας τη γλώσσα της Fed σε κοινή λογική
Αυτό που είναι πιο διασκεδαστικό, ωστόσο, ήταν οι κοινοτοπίες του προέδρου της Fed στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε αμέσως μετά την ανακοίνωση της διατήρησης των επιτοκίων αμετάβλητων.
Συγκεκριμένα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα ακόλουθα σχόλια του Warsh:
«Η FOMC, με ψήφους 9 προς 3, αποφάσισε να διατηρήσει το εύρος-στόχο του επιτοκίου Fed Funds στο 3,5% έως 3,75%.»
«Η οικονομία παρουσιάζει εντυπωσιακή ανθεκτικότητα.»
«Η αύξηση των θέσεων εργασίας συμβαδίζει με την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού και το ποσοστό ανεργίας έχει αλλάξει ελάχιστα.»
Όπως πάντα, πρέπει να συγχαρεί κανείς τους αξιωματούχους της Fed για την εντυπωσιακή τους ικανότητα να κάνουν με τέτοια αυτοπεποίθηση το μαύρο άσπρο.
Αυτό που δεν είπε ο Warsh ήταν:
1. ότι ο πληθωρισμός υπερβαίνει κατά πολύ το επιτόκιο Fed Funds,
2. ότι η «εντυπωσιακή ανθεκτικότητα» της οικονομίας αγνοεί τα ιστορικά υψηλά επίπεδα καθυστερήσεων πληρωμών σε πιστωτικές κάρτες και κατασχέσεων αυτοκινήτων, τα οποία ξεπερνούν τα επίπεδα της Μεγάλης Χρηματοπιστωτικής Κρίσης του 2008, καθώς και τη χαμηλότερη καταγεγραμμένη μέτρηση στην ιστορία του δείκτη καταναλωτικού κλίματος του Πανεπιστημίου του Michigan,
3. ότι έχουμε δει πάνω από 15 συνεχόμενους μήνες καθοδικών αναθεωρήσεων των λεγόμενων «νέων θέσεων εργασίας» του.
Με λίγα λόγια, και με την ψυχραιμία (και το κούρεμα) κάποιου που διαβάζει ένα κείμενο από τηλεοπτικό autocue, ο Warsh κατάφερε να πει τρεις ανακρίβειες σε λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα χωρίς να αλλάξει έκφραση.
Αυτού του είδους η επικοινωνιακή περιστροφή (spin) δεν είναι καθόλου καινούργια για όσους γνωρίζουν τη «γλώσσα της Fed».
Από μόνη της, όμως, δεν εξηγεί γιατί ο δείκτης Dow στη συνέχεια έπεσε κατά 1.000 μονάδες και γιατί οι αποδόσεις στο μακρινό άκρο της καμπύλης επιτοκίων εκτοξεύτηκαν μετά τη συνέντευξη Τύπου του προέδρου της Fed.
Ο Warsh είπε δυνατά αυτό που όλοι απέφευγαν να πουν
Μια τόσο ανοιχτή και βίαιη αντίδραση των αγορών προήλθε από κάτι άλλο που είπε ο Warsh, και αξίζει να το επαναλάβουμε εδώ, γιατί ουσιαστικά αποτελεί μια διακριτική παραδοχή αυτού για το οποίο προειδοποιούμε με απόλυτη συνέπεια: ότι η Fed τελικά θα χάσει τον έλεγχο της αγοράς ομολόγων.
Συγκεκριμένα, στην αρχή της συνέντευξης Τύπου του Warsh, του τέθηκε ευθέως η ερώτηση γιατί εννέα μέλη της FOMC (μεταξύ αυτών και ο ίδιος ο Warsh) δεν ψήφισαν υπέρ της αύξησης των επιτοκίων.
Η απάντησή του ήταν πραγματικά εντυπωσιακή, αν κάποιος διαβάσει πίσω από τις γραμμές:
«Τα επιτόκια είναι σήμερα υψηλότερα από ό,τι ήταν πριν από 42 ημέρες.
Οι αγορές έχουν πάρει αποφάσεις επειδή, εν μέρει, απομακρυνθήκαμε από την προσπάθεια να τις επηρεάζουμε.
Οι εκτιμήσεις των αγορών έχουν κινηθεί ανοδικά σχετικά με το ποια είναι τα ονομαστικά επιτόκια σε όλη την καμπύλη αποδόσεων των κρατικών ομολόγων…
Οι αγορές αντιδρούν σε πραγματικό χρόνο.
Η νομισματική πολιτική δεν έχει σημασία μόνο από αυτά που λέμε ή ακόμη και από αυτά που κάνουμε…
Οι τιμές που βλέπουμε στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ένας από τους πολλούς τρόπους με τους οποίους η [νομισματική πολιτική] επηρεάζει την πραγματική οικονομία».
Σε απλά λόγια, αυτό που πραγματικά είπε ο Warsh συνοψίζεται ως εξής:
«Τα επιτόκια αυξάνονται χωρίς η Fed να χρειάζεται να τα αυξήσει, επειδή οι αγορές δεν εμπιστεύονται πλέον τα χρεόγραφά μας και καθορίζουν μόνες τους ένα ασφάλιστρο κινδύνου, το οποίο βρίσκεται έξω από τον έλεγχό μας».
Αυτό είναι τρομακτικό.
Αλλά ταυτόχρονα δεν αποτελεί καθόλου έκπληξη.
Η Fed χάνει τον έλεγχο της αγοράς ομολόγων
Τελικά, η ίδια η αγορά ομολόγων —και όχι οι πολιτικές επιτοκίων ή ισολογισμού της Fed— θα καθορίζει τις αποδόσεις των ομολόγων και, επομένως, την τιμολόγηση του χρέους.
Και αυτή η τιμολόγηση (όπως μετριέται από κάτι τόσο «βαρετό» όσο οι αποδόσεις των ομολόγων) εκτοξεύεται επικίνδυνα και ανεξέλεγκτα προς τα πάνω.
Αυτό το αυξανόμενο κόστος δανεισμού, το οποίο προκαλείται από τη δυσπιστία απέναντι σε πολιτικοποιημένα και υπερχρεωμένα χρεόγραφα, σε συνδυασμό με τεράστια κύματα περισσότερων πωλητών (όπως η Ιαπωνία που αναφέρθηκε παραπάνω) παρά αγοραστών για το χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών, θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο.
Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι μετοχές που στηρίζονται σε φθηνό χρέος θα καταρρεύσουν και τα ομόλογα που ο κόσμος δεν επιθυμεί πλέον θα υποστούν την ίδια μοίρα.
Η «λύση» είναι χειρότερη από τη θεραπεία
Εκτός, φυσικά, αν η Fed παρέμβει για να ελέγξει αυτές τις αποδόσεις μέσω τρισεκατομμυρίων άμεσης ή έμμεσης ποσοτικής χαλάρωσης (QE), αγοράζοντας αυτά τα αντικειμενικά ανεπιθύμητα ομόλογα.
Όμως αυτή η αναπόφευκτη και απαραίτητη «λύση» για την ανοιχτά παραπαίουσα αγορά ομολόγων έχει ένα καταστροφικό κόστος: τη συνεχιζόμενη υποτίμηση του νομίσματος, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση θυσιάζει (υποβαθμίζει) το διαρκώς αυξανόμενο δολάριό της για να διασώσει (και να χρηματοδοτήσει) τα άσχημα χρεόγραφά της.
Αυτή η θυσία για τη διάσωση υπερβολικά επιβαρυμένων ομολόγων είναι το παλαιότερο και πιο απελπισμένο τέχνασμα σε μια μακρά ιστορία μεγάλων εθνών που αντιμετωπίζουν κρίση χρέους και αλλαγή παγκόσμιας ισχύος.
Όλα επιστρέφουν στον χρυσό
Η αγορά ομολόγων είναι πράγματι τα πάντα, και αυτό που σας λέει —πολύ πιο ειλικρινά από την αμερικανική Fed ή την ιαπωνική BoJ— είναι ότι το παραστατικό χρήμα (fiat money) χάνει σταθερά την απόλυτη αγοραστική του δύναμη μπροστά στα μάτια όλων.
Αυτό εξηγεί γιατί μια σκόπιμη μαζική εκποίηση πολύτιμων μετάλλων εξαπολύθηκε στις αρχές του 2026, επιτρέποντας στους «φάλαινες» των αγορών να συσσωρεύσουν πραγματικό χρήμα (χρυσό), ενώ οι μάζες κοιτούσαν τις τεχνολογικές τους τοποθετήσεις (και τις ζημιές τους).
Όπως συνήθως συμβαίνει, ο απλός κόσμος είναι ο τελευταίος που λαμβάνει το μήνυμα για τον χρυσό.
Απομακρύνθηκε από την αγορά μέσω χειραγωγήσεων τιμών και εντυπωσιακών τίτλων ειδήσεων, ενώ οι μεγάλοι επενδυτές αγόραζαν το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο του κόσμου σε έκπτωση.
Αυτό σημαίνει επίσης ότι, αν μετράτε τον πλούτο σας σε χάρτινα νομίσματα αντί για φυσικό χρυσό, σας αφαιρούν πλούτο μπροστά στα μάτια σας.
Οι «φάλαινες», φυσικά, δεν ενδιαφέρονται — και δεν θέλουν να το γνωρίζετε, καταλήγει η Gold Switzerland.
www.bankingnews.gr
