Μια ιστορική και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη απόφαση έρχεται να αλλάξει ριζικά την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων Μεξικανών. Η κυβέρνηση της Προέδρου Claudia Sheinbaum προχωράει με ταχύτατους ρυθμούς στην κατάργηση των μετρητών και στην επιβολή υποχρεωτικής ψηφιακής ταυτότητας, σε αυτό που πολλοί χαρακτηρίζουν ως το πρώτο μεγάλο βήμα προς μια πλήρως ελεγχόμενη «ψηφιακή κοινωνία».
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Προέδρου κατά τη διάρκεια της 89ης Συνόδου Τραπεζών στο Κανκούν, μέχρι το τέλος του 2026 δεν θα γίνονται δεκτά μετρητά ούτε στα βενζινάδικα ούτε στα διόδια των αυτοκινητοδρόμων. Οι πληρωμές θα είναι αποκλειστικά ψηφιακές – μέσω κάρτας, κινητού ή ηλεκτρονικών εφαρμογών. Η Sheinbaum το παρουσίασε ως «εκσυγχρονισμό» και «πάταξη της φοροδιαφυγής», όμως η απόφαση πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις και φόβους για απώλεια ελευθερίας και απόλυτο κρατικό έλεγχο.
Παράλληλα με την κατάργηση των μετρητών, η κυβέρνηση επιταχύνει την εφαρμογή της βιομετρικής ψηφιακής ταυτότητας (CURP Biométrica). Από το 2026, οι τράπεζες θα απαιτούν ταυτοποίηση με επίσημο έγγραφο και βιομετρικά στοιχεία (αποτύπωμα ή αναγνώριση προσώπου) για κάθε συναλλαγή με μετρητά άνω των 140.000 πέσος. Σταδιακά, η ψηφιακή ταυτότητα αναμένεται να γίνει προϋπόθεση για μια σειρά υπηρεσιών, από τραπεζικές συναλλαγές μέχρι πρόσβαση σε κρατικά προγράμματα και δημόσιες υπηρεσίες.
Οι επικριτές της απόφασης προειδοποιούν ότι πρόκειται για την αρχή του τέλους της οικονομικής ιδιωτικότητας. Χωρίς μετρητά, κάθε συναλλαγή θα καταγράφεται, θα εντοπίζεται και θα ελέγχεται από το κράτος και τις τράπεζες. Δεν θα υπάρχει πλέον ανωνυμία στις καθημερινές αγορές, στα μικρά μαγαζιά ή στις συναλλαγές μεταξύ πολιτών. Όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς, smartphone ή ψηφιακή ταυτότητα (ιδιαίτερα στις φτωχές και αγροτικές περιοχές) κινδυνεύουν να αποκλειστούν από βασικές υπηρεσίες.
Πολλοί Μεξικανοί βλέπουν πίσω από αυτή την κίνηση μια πιο ευρύτερη ατζέντα: πλήρης ψηφιακός έλεγχος του πληθυσμού, διευκόλυνση της μαζικής επιτήρησης και εξάλειψη της δυνατότητας να κινηθεί κανείς «εκτός συστήματος». Οι συγκρίσεις με «ψηφιακή φυλακή» και «κοινωνικό πιστωτικό σύστημα» έχουν ήδη πλημμυρίσει τα social media.
Η κυβέρνηση Sheinbaum παρουσιάζει την κίνηση ως πρόοδο και οικονομική διαφάνεια, ενώ οι πολίτες διχάζονται: άλλοι την υποστηρίζουν για λόγους ασφάλειας και ευκολίας, και άλλοι την καταγγέλλουν ως επίθεση στην προσωπική ελευθερία και την οικονομική αυτονομία.
Το ερώτημα που πλανάται τώρα είναι ένα:
Μήπως το Μεξικό γίνεται το πρώτο μεγάλο πείραμα της Λατινικής Αμερικής για μια πλήρως άυλη, πλήρως ελεγχόμενη κοινωνία;
Και αν ναι… πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτή η τάση;
