«Το καθεστώς Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ (1974-1998) και η καιρική εκκλησιαστική εικόνα του»

ΜΕΡΟΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ 

Τα προηγούμενα μέρη ΕΔΩ 

Σ’ αντίθεση με την πραγματικότητα, στα «δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος – 1994», ο τότε Διευθυντής του Γραφείου Τύπου της Ιεράς Συνόδου Ι. Μ. Χατζηφώτης, αφιερώνει 34 ολόκληρες εγκωμιαστικές σελίδες «επί τη συμπληρώσει εγκάρπου και καλλικάρπου εικοσαετούς Αρχιεπισκοπείας του κ.κ. Σεραφείμ Τίκα» (1974-1994). 

Στις σελίδες αυτές υπάρχει σημαντική ποικιλία θεμάτων, η προσέγγιση των οποίων έχει χαμηλό εκκλησιολογικό κύρος, διότι εκτοπίζονται, δεν αναφέρονται, οι πραγματικές πτυχές της δικτατορικής αρχιεπισκοπείας του Σεραφείμ.  

Ο Ι. Χατζηφώτης υπερτονίζει – εξωραΐζει απλές οφειλόμενες δραστηριότητες του Σεραφείμ, προς καλυτέρευση των όρων της κοινωνικής παρουσίας – ύπαρξης των Ι. Μητροπόλεων, ενώ αποσιωπά την άνοδο του Σεραφείμ μέσα από μία δικτατορική – φασιστική αναδιάρθρωση της 21ης Απριλίου, όπως την οργάνωσε η δεύτερη φάση της δικτατορίας του Ιωαννίδη, του υπαίτιου της Κυπριακής τραγωδίας. 

Ο Σεραφείμ στήριξε και βοήθησε την «πολιτική» παρουσία της δικτατορίας (β΄), ορκίζοντας την «κυβέρνηση» Ανδρουτσόπουλου και σφαγιάζοντας (στη συνέχεια) το σώμα της Ιεραρχίας με την έκπτωση – εκθρόνιση των (12) δώδεκα Μητροπολιτών. 

Στην πολιτική του Σεραφειμικού καθεστώτος καταργήθηκε το νόημα της ελευθερίας σε εκκλησιαστικό και πολιτικό επίπεδο. 

Όλες οι ενέργειες του Σεραφειμικού καθεστώτος έγιναν βία του νόμου – Συντακτικών πράξεων της δικτατορίας. 

Η τότε, δεσποτική μορφή του καθεστώτος, δεν εξέφραζε τα ιδεώδη της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης και της εκκλησιαστικής ελευθερίας, όπως αυτά νοούνται στο Ευαγγέλιο και στους Ιερούς Κανόνες. 

Στη μεταπολίτευση οι πολιτικοί μηχανισμοί έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του αρχιεπισκόπου Σεραφείμ∙ όχι φυσικά διότι τον θεωρούσαν «το μεγάλο τιμονιέρι» προς δόξα της Εκκλησίας. 

Στη μεταπολίτευση, η νέα προσαρμογή της πολιτικής ζωής, σημαδεύτηκε και από την κατάργηση της Γυάρου, η οποία σήμαινε δίωξη – συμπίεση της πολιτικής ελευθερίας∙ τόπος (κολαστήριο) που δεν υπήρχε το οξυγόνο της ελευθερίας, δυστυχώς! 

Η ζωή, ο τόπος, ο χώρος και το περιβάλλον των 12 Μητροπολιτών, των καρατομηθέντων υπό του Σεραφειμικού καθεστώτος, περιορίσθηκαν υπό του Σεραφειμικού καθεστώτος, περιορίσθηκαν από μια εγκύκλιο καταλυτική πάσης εννοίας δικαίου και ελευθερίας. 

Αναμφίβολα, δημιουργήθηκε εν μέσω δημοκρατίας, «εκκλησιαστική Γυάρος∙ είναι η εγκύκλιος 2026 της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (23-7-74) η οποία «ήχθη εις την απόφασιν όπως μη επιτρέψη την εγκατάστασιν των οπωσδήποτε εξελθόντων ή εξερχομένων της ενεργού υπηρεσίας Σεβ. Ιεραρχών εν ταις περιφερείαις, ας ούτοι μέχρι τούδε εποίμαναν,…, ή εν ταις παριφερείαις, εν αίς υπηρέτησαν κατά το παρελθόν ως Ιεροκήρυκες. Προς τούτοις η Ι. Σύνοδος ήχθη εις την απόφασιν όπως και οι συνταξιοδοτούμενοι ιεροκήρυκες μη παραμένωσιν εν ταις επαρχίαις εν αις διηκόνησαν τον θείον λόγον…». 

1ο Σχόλιο 

Πιστεύαμε ότι η μεταπολίτευση θα έδινε συνταγματική ώθηση στο δίκαιο των δώδεκα (12) έκπτωτων Μητροπολιτών. Ούτε (για τους νέους πολιτικούς άρχοντες) η ανθρωπιστική εκδοχή της πολιτικής είχε προτεραιότητα. Έλλειπε η βαθιά πίστη στην Εκκλησία. Γνώρισμα των πολιτικών τα «παχιά λόγια» και τα «ισχνά έργα» Λόγια του αέρα «η ενδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών και η κάλυψη του δημοκρατικού ελλείματος (της δικτατορίας). 

Είναι αλήθεια, ότι η εκκλησιαστική διάσταση του είναι των μεγάλων ιεραρχών Θεολόγου Λαρίσης, Δημητριάδος Ηλία κλπ, επισκίαζε πολλούς Μητροπολίτες του Σεραφειμικού καθεστώτος, οι οποίοι (όπως ο Ι. Χατζηφώτης) επιχειρηματολογούσαν, μόνο, σε συσχετίσεις μεταξύ «κανονικής πρεσβυτέρας Ιεραρχίας» και «Αριστίνδην συνόδου». Η μεγάλη πραγματικότητα η «ειρήνη στην Εκκλησία» αγνοήθηκε, θεωρητικά και πρακτικά. 

Για τους δώδεκα (12) Ιεράρχες έχω την συνείδηση: 

«εκείνοι γαρ ευαγγελικώς πολιτεύονται, οί και πειράζονται, οί και διώκονται κατά Παύλον, οί και περιπεσόντες τούτοις χαίρουσιν∙ οίδασι γαρ τας θλίψεις προξενούσας στέφανον. Δια τούτο και ο Σωτήρ υπαγορεύει ότι ο υπομείνας εις τέλος, ούτος σωθήσεται» (Απόσπασμα εκ της επιστολής του Πατριάρχη Αλεξανδρείας (1819) Θεόφιλου Παγκώστα του Πάτμιου, προς τον Αγιορείτη (εκ των Κολλυβάδων) Απολλώ τον Πελοποννήσιο). 

Στους Σεραφειμικούς επισκόπους είδα την περιφρόνησή τους προς την απολύτου κύρους αξία: «ειρήνη της Εκκλησίας», τη στιγμή (μάλιστα) που οι δώδεκα (12) Ιεράρχες παρουσίαζαν θετική όψη – λειτουργία στο Δόγμα, στο Ήθος, στην Επισκοπική διακονία τους. Για το Σεραφειμικό καθεστώς η αρνητική όψη των δώδεκα (12) ήταν – κυρίως του Θεολόγου Λαρίσης και Δημητριάδος Ηλία – η αντι-μασονική δραστηριότητά τους!… 

Η εκλογή των δώδεκα (12) Μητροπολιτών από Αριστίνδην Σύνοδο, όπως έχει γίνει πολλές φορές στην ιστορία της Εκκλησίας, δεν δικαιολογεί (πνευματικά και κανονικά) την εκθρόνισή τους. Σημασία είχε η διατήρηση (εν αληθεία) της ειρήνης στην Εκκλησία, διότι: Ουδεμία κλιμακούμενη, νεωτεριστική προσπάθεια, σε Ήθος και Δόγμα, επέδειξαν αυτοί οι (12) Ιεράρχες∙ ουδεμία προσπάθεια σιωπηρής ή φανερής απόσυρσης της Ορθοδοξίας επέδειξαν∙ ούτε η εκλογή τους είχε συνωμοσιολογική – άδικη μεθόδευση σε βάρος άλλου προσώπου: ουδένα παρακάλεσαν, σε συνηθισμένη (σημερινή) σχηματοποιημένη νοοτροπία προς εκλογή τους στο επισκοπικό αξίωμα! 

Για την ειρήνη στην Εκκλησία ο Μ. Βασίλειο, γράφει:  

«Εκείνο γαρ ειδέναι βούλομαι την σύνεσιν υμών, ότι εκείνος μέγας παρά Θεώ ο ταπεινοφρόνως υποκατακλιθείς τω πλησίον, και ανεπαισχύντως εφ’ εαυτόν δεξάμενος τα εγκλήματα, καν μη αληθή ή, υπέρ του το μέγα όφελος την ειρήνην χαρίσασθαι τη του Θεού Εκκλησία. Γενέσθω ουν εν υμίν άμιλλα αγαθή, τις πρώτος καταξιωθή υιός Θεού κληθήναι, δια της ειρηνοποιίας εαυτώ το αξίωμα τούτο περιποιησάμενος». 

Ερμηνεία – Μετάφρασις 

«Θέλω δε να γνωρίζη η σύνεσίς σας τούτο, ότι μέγας πλησίον του Θεού είναι εκείνος που υποκλίνεται ταπεινοφρόνως εις τον πλησίον και δέχεται, χωρίς να προσβάλλεται, τας κατηγορίας, ακόμη και αν δεν είναι αληθείς, δια να χαρίση εις την Εκκλησίαν του Θεού το μέγα όφελος, την ειρήνην». 

Ας  επικρατήση λοιπόν ανάμεσά σας ευγενής άμιλλα, ποίος πρώτος θα καταξιωθή να ονομασθή υιός του Θεού, κερδίζων δι’ εαυτόν το αξίωμα τούτο με την ειρηνοποίαν» (Μ. Βασίλειος – Επιστολή 219 – Προς τον κλήρον των Σαμοσάτων) (τέλος σχολίου). 

«Το μέγα όφελος, η ειρήνη εις την Εκκλησίαν», όπως τονίζει ο Μ. Βασίλειος, ήταν το μόνο κριτήριο που δεν έλαβε υπ’ όψιν του το Σεραφειμικό καθεστώς. Υπερέβη (το καθεστώς) κάθε όριο κανονικό και συνταγματικό, στηριζόμενο σε δύο Συντακτικές πράξεις της δικτατορίας∙ πάτησε επί των πτωμάτων «αδιαβλήτων, σεμνών, ιεραποστολικών και σεβασμίων Μητροπολιτών». 

Ειλικρινά, στις προσευχές μας του νυχθημέρου, όλους τους μνημονεύουμε υπέρ αναπαύσεώς τους. 

ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ 

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ