Από ψιλό κόσκινο περνάει η ΕΚΤ 7.000 επιχειρηματικά δάνεια στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του ποιοτικού ελέγχου των στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review – AQR) που διενεργεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε 128 συστημικές ευρωπαϊκές τράπεζες, μεταξύ των οποίων και οι 4 ελληνικές. Τον ποιοτικό έλεγχο θα ακολουθήσουν τα stress test τα οποία θα ελέγξουν τις αντοχές των τραπεζών κάτω από διάφορα οικονομικά σενάρια.
Οι έλεγχοι της ΕΚΤ είναι πιο αυστηροί από τους προηγούμενους, γεγονός που έχει προκαλέσει την αντίδραση του Έλληνα υπουργού Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη, ο οποίος αντιδρά στην αλλαγή των κριτηρίων από την πλευρά της ΕΚΤ προς το αυστηρότερο, και διαμηνύει ότι κάτι τέτοιο θα πλήξει την προσπάθεια ανάκαμψης της οικονομίας και την αποκατάσταση της ρευστότητας. Οι αντιρρήσεις Χαρδούβελη αφορούν αφενός στο ότι η αξία των ακινήτων που συνδέονται με δάνεια θα υπολογιστεί με τρέχουσες -χαμηλές- αξίες αγοράς, καθώς και ότι λαμβάνονται υπ’ όψιν τα στοιχεία τέλους του 2013, χωρίς δηλαδή να υπολογιστούν τα κεφάλαια που προστέθηκαν με τις αυξήσεις κεφαλαίου του 2014.
Αρμόδιες πηγές τόνιζαν ότι οι ελεγκτές της ΕΚΤ έχουν πάρει τους φακέλους 7.000 επιχειρηματικών δανείων, από μικρές και μεσαίες εταιρείες μέχρι μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους της χώρας, οι οποίοι εξετάζονται μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Οι αντίστοιχοι έλεγχοι που είχαν γίνει από την BlackRock αφορούσαν πολύ μικρότερο δείγμα το οποίο δεν ξεπερνούσε τα 300 δάνεια.
Και σε ενήμερα και σε «κόκκινα» δάνεια
Ελεγχοι γίνονται σε ενήμερα και προβληματικά δάνεια, σε στεγαστικά και καταναλωτικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αντιμετώπιση των δανείων από την ΕΚΤ είναι πιο αυστηρή από τις προηγούμενες φορές κυρίως επειδή υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση στα δάνεια που ενδεχομένως είναι προβληματικά χωρίς να έχουν ξεπεράσει σε καθυστέρηση τις 90 ημέρες, όριο που οι ελληνικές τράπεζες υιοθετούν προκειμένου να χαρακτηρίσουν ένα δάνειο «μη εξυπηρετούμενο». Η ΕΚΤ θεωρεί και τα δάνεια αυτά «προβληματικά», ενώ υιοθετεί και διαφορετική τακτική για τα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί ή αναδιαρθρωθεί, ζητώντας πιθανότατα να σχηματιστούν προβλέψεις επισφαλειών κατά ένα ποσοστό -ίσως της τάξης του 10%, λένε τραπεζικές πηγές- όπως γίνεται και σε άλλες χώρες.
Η διαδικασία αυτή πιθανόν να δημιουργήσει νέες κεφαλαιακές ανάγκες για τις ελληνικές τράπεζες, γεγονός που επισήμανε σε ειδική μελέτη της και η JP Morgan, η οποία πρόσφατα διατύπωσε την εκτίμηση ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες δεν θα ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ και θα καλυφθούν με αυξήσεις κεφαλαίου στις οποίες θα συμμετάσχουν ιδιώτες επενδυτές. Η ανάλυση επισήμανε, μάλιστα, ότι μπορεί να δημιουργηθεί «κάποιος θόρυβος» από τη διαδικασία αυτή, αλλά τελικά οι τράπεζες δεν θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα και το θέμα θα λειτουργήσει εξυγιαντικά, οδηγώντας και σε αναβάθμιση των ομολόγων των τριών τραπεζών (Εθνική, Πειραιώς, Alpha).
Πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος, πάντως, έλεγαν ότι πρόκειται για εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία η οποία δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα ούτε η ίδια η ΕΚΤ να γνωρίζει τι αποτέλεσμα θα βγει. Οι έλεγχοι γίνονται ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα για την πραγματική κατάσταση των συστημικών ευρωπαϊκών τραπεζών προτού η ΕΚΤ αναλάβει την εποπτεία τους τον Νοέμβριο.
Σε δύο φάσεις
Οι έλεγχοι της ΕΚΤ γίνονται σε δύο φάσεις – αφενός γίνεται ο ποιοτικός έλεγχος των στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review), ο οποίος χαρακτηρίστηκε «αξονική τομογραφία» από τραπεζίτες που έχουν γνώση του θέματος, καθώς γίνεται σε βάθος εξέταση των χαρτοφυλακίων και της συνολικής κατάστασης κάθε τράπεζες.
Εξετάζεται το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων και η αποτίμηση γίνεται με τη μέθοδο mark-to-market, κάτι που σημαίνει ότι η αξία τους υπολογίζεται με βάση τις σημερινές πραγματικές τιμές στην αγορά. Σε δεύτερη φάση διεξάγονται τα stress tests, τα οποία εξετάζουν τις συνέπειες στο χαρτοφυλάκιο κάθε τράπεζας, με βάση εναλλακτικά μελλοντικά σενάρια (καλό και κακό σενάριο για το ΑΕΠ, τον πληθωρισμό, την ανεργία, τις τιμές των ακινήτων). Στο πλαίσιο της όλης διαδικασίας θα «μετρηθούν» λεπτομερώς τα collaterals των δανείων και κυρίως των ακινήτων, για τα οποία κρίσιμος παράγοντας είναι οι τιμές με τις οποίες θα γίνουν οι υπολογισμοί.
Σε κάθε περίπτωση, η διεξαγωγή των stress tests έχει θέσει τα επιτελεία των τραπεζών στην Ελλάδα -όπως και σε όλη την Ευρώπη- σε επιφυλακή και επανεξετάζουν και οι ίδιες τα δανειακά χαρτοφυλάκια, γεγονός που θα οδηγήσει σε νέες μεθόδους αντιμετώπισης των δανειοληπτών ανάλογα με τα αποτελέσματα των τεστ.
