Η Τουρκία θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη οικονομική κρίση ακόμα και από αυτή της Ελλάδας
Στο χείλος της οικονομικής καταστροφής βρίσκεται η Τουρκία, με τον αμερικανό πρόεδρο Trump να δίνει το τελειωτικό χτύπημα καθώς ανακοίνωσε διπλασιασμό των δασμών σε χάλυβα και αλουμίνιο, την ώρα που η τουρκική λίρα καταρρέει έως τις 6,7 λίρες ανά δολάριο με την πτώση πλέον του νομίσματος να ανέρχεται στο 20%.
Βέβαια η κατάρρευση του τουρκικού νομίσματος δε θα έπρεπε να εκπλήξει τους επενδυτές, ωστόσο μια αγορά που κυριαρχείται από οικονομικές φούσκες, το έκανε…
Πρώτα απ ‘όλα, η διολίσθηση της τουρκικής λίρας συνεχίζεται εδώ και αρκετό καιρό και δεν έχει καμία σχέση με τη δύναμη του δολαρίου μέσα στο 2018.
Η κατάρρευση της Τουρκίας ήταν ένα ατύχημα που αναμενόταν εδώ και καιρό να συμβεί και είναι πλήρως αυτοτροφοδοτούμενο.
Είναι ακόμη μια άλλη ένδειξη για το ατύχημα που προκαλούν οι μονεταριστές στις οικονομίες.
Όσοι εκτιμούν ότι «μια χώρα με νομισματική κυριαρχία μπορεί να εκδώσει όσο νόμισμα θέλει χωρίς κίνδυνο αθέτησης πληρωμών» είναι λάθος για άλλη μια φορά.
Όπως στην Αργεντινή, τη Βραζιλία, το Ιράν, τη Βενεζουέλα, η νομισματική κυριαρχία δεν σημαίνει τίποτα χωρίς ισχυρά βασικά στοιχεία για την υποστήριξη του νομίσματος.
Η Τουρκία πήρε όλες τις ενέργειες που οι λάτρεις της μονεταριστικής επικροτούν.
Η κυβέρνηση Erdogan ανέλαβε τον έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας και αποφάσισε να εκτυπώσει χρήματα και να διατηρήσει εξαιρετικά χαμηλά τα επιτόκια για να «ενισχύσει την οικονομία» χωρίς κανένα μέτρο ή έλεγχο.
Η προσφορά χρήματος στην Τουρκία τριπλασιάστηκε μέσα σε επτά χρόνια και τα επιτόκια μειώθηκαν στο 4,5%.
Ωστόσο, η υποτίμηση της τουρκικής λίρας ήταν κάτι που απλά έγινε δεκτό από την κυβέρνηση, αλλά ενθαρρύνθηκε.
Το νέο χρήμα που τυπώθηκε, δόθηκε στους συνταξιούχους, προκειμένου να αυξηθούν οι ψήφοι για την σημερινή κυβέρνηση, οι επιδοτήσεις για την ραγδαία υποτιμημένη τουρκική λίρα αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 20% (γεωργία, καύσιμα, τουριστική βιομηχανία) καθώς η κυβέρνηση προσπάθησε να αντισταθμίσει την απώλεια των τουριστικών εσόδων θέλοντας, παράλληλα, να καθησυχάσει τις ανησυχίες.
Ακολούθησε η μείωση των συναλλαγματικών αποθεμάτων, αλλά η Άγκυρα κατέληξε στην προώθηση της έκδοσης υπερβολικού χρέους και του δανεισμού.
Τα δημοσιονομικά ελλείμματα αυξήθηκαν και η ραγδαία υποτίμηση της λίρας οδήγησε σε αύξηση των δανείων σε δολάρια.
Αυτό είναι το τυπικό ελάττωμα των μονεταριστών, πιστεύουν ότι η νομισματική κυριαρχία προστατεύει τη χώρα από εξωτερικούς κραδασμούς και τα δάνεια σε ξένα νομίσματα αυξάνονται, επειδή κανείς δεν θέλει να δανείσει σε ένα σταθερά υποτιμημένο νόμισμα.
Στη συνέχεια, η Κεντρική τράπεζα αυξάνει τα επιτόκια, αλλά η νομισματική “τρύπα” συνεχίζει να αυξάνεται, καθώς η προσφορά χρήματος συνεχίζει να αυξάνεται για να αποπληρώσει δάνεια τιμολογημένα σε τοπικό νόμισμα.
Τώρα ο κίνδυνος αυξάνεται για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Από τη μία πλευρά, η έκθεση των τραπεζών της ευρωζώνης όπως η BBVA, η BNP, η Unicredit στην Τουρκία είναι πολύ σημαντική.
Μεταξύ 15% και 20% όλων των περιουσιακών τους στοιχείων.
Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι επίσης εμφανής.
Τα δάνεια της Τουρκίας σε δολάρια αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Washington Post, αλλά τα δάνεια σε ευρώ ανέρχονται στο 20%.
Οι δανειστές της Τουρκίας και η κυβέρνηση Erdogan έκαναν το ίδιο λανθασμένο στοίχημα όπως έκαναν με την Αργεντινή ή τη Βραζιλία.
Δηλαδή στοιχημάτιζαν σε ένα σταθερά αδύναμο δολάριο και ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) δεν θα αύξανε τα επιτόκια όπως είχε ανακοινωθεί.
Αυτό το λανθασμένο στοίχημα προσθέτει μόνο στις ήδη υπάρχουσες νομισματικές και δημοσιονομικές ανισορροπίες.
Η προσφορά χρήματος συνεχίζει να αυξάνεται με σχεδόν διψήφιους ρυθμούς, οι δαπάνες της κυβέρνησης υπερβαίνουν τα μειωμένα συναλλαγματικά αποθέματα και η απόσυρση κεφαλαίων αρχίζει να είναι εμφανής, καθώς οι αποταμιευτές και οι επενδυτές φοβούνται ότι η κυβέρνηση του Erdogan προτιμά να επιλέξει τον έλεγχο κεφαλαίων, για την αποκατάσταση της οικονομικής αξιοπιστίας με πολιτικές υγιούς χρήματος.
Όπως και πριν από την Αργεντινή, η αύξηση των επιτοκίων πολύ αργά δεν ηρεμεί τις αγορές όταν ο κίνδυνος επιβολής κεφαλαιακών ελέγχων και το bank run είναι προ των πυλών.
Η αύξηση των επιτοκίων στο 18% δεν ενθαρρύνει κανέναν στην Τουρκία να κρατήσει χρήματα στις τράπεζες όταν ο κίνδυνος είναι να χάσει όλα του τα χρήματα.
Τα επιτόκια αυξήθηκαν από το 8% σε 17,5% και η κρίση επιδεινώθηκε.
Δεν θα σταματήσει λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.
Επειδή το πρόβλημα της Τουρκίας είναι νομισματικό και δημοσιονομικό.
Η Τουρκία θα χρειαστεί ένα τεράστιο πρόγραμμα προσαρμογής και ένα αξιόπιστο άνοιγμα των θεσμών και των αγορών της για την προσέλκυση κεφαλαίων και την αποκατάσταση της ανάπτυξης.
Δυστυχώς, η κυβερνητική επιλογή είναι η κατηγορία ενός ανύπαρκτου εξωτερικού εχθρού.
Ο Erdogan αγωνίζεται ενάντια σε έναν πολύ επικίνδυνο οικονομικό εχθρό, τον ίδιο του τον εαυτό.
Για την Ευρώπη ωστόσο υπάρχει ένα τεράστιο δίλλημα.
Μια οικονομική βοήθεια προς στην Τουρκία θα δώσει περαιτέρω έλεγχο στον Erdogan και θα αυξήσει τις ανισορροπίες της οικονομίας επιβάλλοντας ταυτόχρονα υψηλότερους περιορισμούς στις ατομικές ελευθερίες.
Εάν η Ευρώπη δεν αποφασίσει να βοηθήσει οικονομικά την Τουρκία τότε θα προκαλέσει μια πολύ μεγαλύτερη κρίση από την Ελλάδα.
Επειδή πάρα πολλά κεφάλαια της ευρωζώνης και οι επενδύσεις των τραπεζών έχουν κατευθυνθεί προς την Τουρκία ως έναν τρόπο να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια οικονομία που αναπτυσσόταν με γοργούς ρυθμούς.
Τελικά όμως σε αυτό κατέληξαν είναι ο κίνδυνος επιβολής κεφαλαιακών ελέγχου και ένα νόμισμα που διολισθαίνει.
www.bankingnews.gr
