«Ὁ ἄνθρωπος δημιουργήθηκε μέ σταυροειδῆ ἀποστολή. Νά ἐφαρμώζει δηλαδή τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, πού κατά τήν ἐφαρμογή του εἶναι σταυρός. Γιατί ἔχει δύο δια-στάσεις, μία κάθετη καί μία ὁριζόντια. Ὑπακοή στόν Θεό καί ἀγάπη πρός τόν συνάν-θρωπο. Ἔπρεπε νά γίνει ὁ ἄνθρωπος ἕνας σταυρός ἁγιότητος, μέ τήν ἐφαρμογή τῆς διπλῆς αὐτῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Τά πόδια του πατοῦν ἐπάνω στήν γῆ, ἡ καρδιά του ὅμως νά ζεῖ καί νά ἀγκαλιάζει ὅλους τούς συνανθρώπους του, ὁλόκληρο τόν κόσμο. Ἔτσι πραγματοποιεῖται ἡ διπλῆ ἀποστολή τοῦ ἀνθρώπου ἡ ἁγιότης καί ἡ κοινωνικό-της του. Ἡ τομή τῶν δύο αὐτῶν διαστάσεων τῆς ἔνθεης ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἀγάπη κατά τό σχῆμα τοῦ Εὐαγγελίου: «Ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου (κάθετο δο-κάρι) καί τόν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν) ὁριζόντιο δοκάρι τοῦ σταυρώσιμου βίου τοῦ ἀνθρώπου1.
Ὁ Θεός μέσα στόν Παράδεισο τοποθέτησε τρία εἴδη ξύλων. Ἕνα γιά τήν τροφή του, ἕνα διαφορετικό ξύλο τῆς γνώσεως καλοῦ καί κακοῦ, ἀπό τό ὁποῖο ἔλαβε ἐντο-λή νά μή φάγει (Γεν. β, 16 – 18), πρίν ἀσκηθεῖ στήν ὑπακοή. Τό δένδρο αὐτό θά τοῦ ἔδινε γνωστική δύναμη τῆς φύσεώς2, πράγμα πού εἶναι καλό γιά τούς τελείους πνευ-ματικά. Καί τό τρίτο ξύλο τῆς ζωῆς, μέ τό ὁποῖο θά σταθεροποιεῖτο στήν κοινωνία μέ τόν Θεό αἰώνια.
«Ὁ Διάβολος στόν Παράδεισο ἀπό φθόνο πρός τούς πρωτοπλάστους, γιά νά τούς παρασύρει μακριά ἀπό τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, νά ἐπαναστατήσουν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ ἴδιος, τί τούς λέγει; «Δέν σᾶς ἐπιτρέπει νά φᾶτε ἀπό τόν καρπό αὐτοῦ τοῦ δένδρου γιά νά μή γίνετε θεοί3».
Ἔτσι σάν ἀφρονέστατος ψαρᾶς καί κυνηγός πού θέλει νά πιάσει ἕνα μικρό ψα-ράκι – τόν ἄνθρωπο – ἔβαλε στό ἀγκίστρι σάν δόλωμα ἕνα μεγάλο ψάρι· (τήν ἐλπίδα τοῦ νά γίνουν θεοί). Ὁ πονηρός τούς συμβούλευσε: «διανοιχθήσονται οἱ ὀφθαλμοί, καί ἔσεσθε ὡς θεοί4…». Δηλαδή ἔβαλε ὡς δόλωμα, τήν ἐλπίδα τῆς ὑπερμεγίστης καί ἀχωρήτου Θεότητος στό ἀγκίστρι γιά νά τούς ἀπατήσει, νά πιάσει ἕνα μικρό ψάρι.
Δέν τούς εἶπε ψέμματα, γιατί αὐτός εἶναι ὁ τελικός σκοπός μας, νά γίνουμε κατά χάρη θεοί, ἀλλά καί δέν τούς εἶπε ὁλόκληρη τήν ἀλήθεια. Τούς ὑπέδειξε ἕναν ἄλλο τρόπο γιά νά ἐπιτύχουν τόν σκοπό τους. Νά γίνουν κατά χάρη θεοί ἀλλά χωρίς τήν ὑπακοή στό θεῖο θέλημα. Τό ἀποτέλεσμα; Νά συλληφθοῦν τρώγωντας τό δόλωμα (πιστεύοντας στά λόγια τοῦ πονηροῦ) κι’ ὄχι τοῦ Θεοῦ. Μέ ἀποτέλεσμα νά ἔρθει ἡ
1 Πρεσβ. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, Φῶς ἐκ Φωτός, ἐκδόσεις Φῆς, ΧΕΕΝ, Ἀθήνα ἄνευ χρον., σελ. 258 καί ἑξῆς. 2 Θεωρία ἤταν τό ξύλο τῆς ζωῆς, θά τό δοκίμαζε ὅταν θά ἦτο ὁ κατάλληλος καιρός, θά εἶχε τε-λειοποιηθεῖ. Γεύθηκε ἀπό τό ξύλο τῆς γνώσεως ἀφήνοντας τήν νοητή ἡδονή, καί ἔπεσε στήν σω-ματική αἰσθητή ἡδονή, ἡ ὁποία σέ χωρίζει ἀπό τήν ζωοποιό Χάρι. (Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, τ. Α΄. σελ. 108, σημ. 24, 105. 3 Γένεση, γ, 5. 4 Γένεση, γ, 5.
μεγάλη τραγωδία, νά σκοτισθεῖ ὁ νοῦς τους, (ἡ νοερά ἐνέργειά τους), νά διακοπεῖ ἡ κοινωνία μετά τοῦ Θεοῦ, λόγω τῆς ἀμετανοησίας των, νά ἐπαναστατήσουν κατά τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καί νά διωχθοῦν ἀπό τόν Παράδεισο, ἐμποδίζοντάς τους νά φᾶνε ἀπό τό ἄλλο δένδρο τό δένδρο τῆς ζωῆς καί γίνει ὁ θάνατος ἀθάνατος.
Αὐτή ἦταν ἡ ἀπάτη τοῦ Διαβόλου ὁ ἄνθρωπος νά παραβεῖ τό θεῖο θέλημα καί πάλι σταυροειδῶς. Μέσα στόν Παράδεισο ὁ Ἀδάμ μέ τήν παρακοή του καταργεῖ τήν κατά-κόρυφη διάσταση τοῦ σταυροῦ, δηλαδή τήν κοινωνία μέ τόν Θεό. Ἔξω ἀπό τόν Πα-ράδεισο καταστρέφει ὁ Κάϊν τήν ὁριζόντια διάσταση, σκοτώνοντας τόν ἀδελφό του Ἄβελ5».
Πρίν τούς ἐκδιώξει ἀπό τον Παράδεισο ὁ Θεός εἶπε στόν Διάβολο – φίδι: «Ἀπό τό σπέρμα τῆς γυναικός θά γεννηθεῖ ἐκεῖνος πού θά σοῦ συντρίψει τό κεφάλι καί ἐσύ θά τόν δαγκώσεις στήν φτέρνα».
Ἡ γυναίκα δέν ἔχει σπέρμα, ἀλλά ὁ ἄνδρας. Ἀβραάμ ἐγέννησε Ἰσαάκ, ἡ γυναίκα τί-κτει. Ἐδῶ ἀναφέρεται στήν ἄσπορο σύλληψη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπό τήν Παρθένο Μαρία. Καί ἀπό τότε ὁ Διάβολος δέν ἄφηνε κόρη γιά κόρη νά μήν τήν μολύνει ἤ νά παντρεύεται. Γι’ αὐτό ἡ θεία Πρόνοια μόλις ἡ Παναγία ἔγινε τριῶν ἐτῶν τήν εἰσάγει στά Ἅγια τῶν Ἁγίων καί μετά τήν ἀρραβωνιάζει μέ τόν δίκαιο Ἰωσήφ. Ὁ ἱερός Θεοφύ-λακτος λέγει: «συνεχώρησε ὥστε ἡ Παναγία νά ἔχει κηδεμόνα στίς δυσκολίες τῆς ζω-ῆς, ἀλλά καί γιά ἀπατηθεῖ ὁ ἀπατεώνας Διάβολος, μόνον σχῆμα ὑπάρχει συζυγία καί ὄχι στήν πραγματικότητα6».
Τό φίδι ἐξουδετερώνεται μόνον ἐάν τό κτυπήσεις στό κεφάλι. Γιά τό δάγκωμα στήν φτέρνα πού εἶναι καί τό πιό σκληρό μέρος τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, εἶναι ὁ σταυρικός θάνατος τοῦ Χριστοῦ, τοῦ σπέρματος τῆς Παναγίας.
Ὁ Χριστός ἔγινε ἄνθρωπος μέ σκοπό νά ἐξουδετερώσει τελείως τόν Διάβολο καί κάνει τά ἀντίθεται πού ἔκανε στούς πρωτοπλάστους. Ξύλο χρησιμοποίησε ὁ Διάβο-λος ὡς ἀγκίστρι γιά νά συλλάβει τόν ἄνθρωπο. Ξύλο χρησιμοποιεῖ καί ὁ Χριστός τόν τίμιο Σταυρό καί συλλαμβάνει τόν Διάβολο.
Ὁ ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης ἑρμηνεύοντας τον Κανόνα τῆς Ὑψώσεως τοῦ Στ-αυροῦ γράφει: «Ὁ τύπος τοῦ Σταυροῦ εὑρίσκεται σέ ὅλη τήν κτίση καί συγκρατεῖ ὅλ-ον τόν κόσμο· διότι ὁ κόσμος εἶναι θεμελιωμένος ἐπάνω στόν τύπο τοῦ Σταυροῦ, ἡ Ἀνατολή, ἡ Δύση, ὁ Βορρᾶς καί ὁ Νότος. Ὁ κόσμος δημιουργήθηκε ἀπό τέσσερα στοιχεῖα, ὕδωρ, γῆ, ἀέρας καί αἰθέρας (φωτιά καί φῶς).
Στόν εἱρμό: «Σταυρόν χαράξας Μωσῆς, ἐπ’ εὐθείας ράβδω τήν Ἐρυθράν διέτεμε…», μέ τό ραβδί του θαυματουργικά ἔδειξε τόν τύπο τοῦ Σταυροῦ, στό στοιχεῖο τοῦ ὕδα-τος. Μέ τήν κάθετη τομή τῆς θάλασσας ἄνοιξε καί πέρασε ὅλος ὁ Ἰουδαϊκός λαός καί μετά τήν πλάγια τομή ἑνώθηκε ἡ Ἐρυθρά καί πνίγηκαν οἱ Αἰγύπτιοι. Στό πρῶτο τρο-πάριο: «Τόν τύπον πάλαι Μωσῆς… Σταυρῶ δέ σχηματισθείς μέ τό σῶμα του καί μέ τεντωμένα τά χέρια του διέλυσε τούς Ἀμαληκῖτες». (Ἔξοδ. ιζ, 11), ἔδειξε τό στοιχεῖο
5 Πρεσβ. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, ὅ.π.π…..σελ. 259 6 Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, τ. Α΄.σελ. 151.
γῆς καί ἀέρας. Μέ τά πόδια του πατοῦσε τήν γῆ καί μέ τίς παλάμες Του τόν ἀέρα. Στό τρίτο τροπάριο: «Ὑπέδειξεν οὐρανός, τοῦ Σταυροῦ τό τρόπαιον …» Ὁ οὐρανός δείχνει τόν Σταυρό τυπούμενο, ὅπου εἶναι τό στοιχεῖο τοῦ αἰθέρα, (φωτιά καί φῶς). Ἀναφέρεται στό ὅραμα τοῦ Μ. Κωνσταντίνου πού εἶδε στήν Μουλβία γέφυρα7».
Ἡ προϊστορία τοῦ τιμίου Σταυροῦ
Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουμε ἱστορία ἀπό τήν στιγμή πού γεννηθήκαμε. Ἡ Παναγία, ὁ τίμιος Πρόδρομος καί ὁ τίμιος Σταυρός ἔχουν προϊστορία γιατί ἀναφέρονται πρίν γεννηθοῦν, πρίν εἰσέλθουν στήν ἱστορία, ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη, τούς προφῆτες, μέ προτυπώσεις, σύμβολα καί τύπους.
Ἀναφέρει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός: «Αὐτόν τόν τίμιο Σταυρό προεικόνισε τό ξύλον, τό δένδρο τῆς ζωῆς, πού ὁ Θεός φύτευσε στόν Παράδεισο, Ἐπειδή μέ ξύλο ἦλθε ὁ θάνατος, ἔπρεπε μέ ξύλο νά δωρηθεῖ ἡ ζωή καί ἡ ἀνάσταση.
Ὁ Ἰακώβ πρῶτος εἰκόνισε τόν Σταυρό προσκυνώντας τό ἄκρο τὴς ράβδου τοῦ Ἰω-σήφ καί εὐλογώντας μέ σταυρωτά τά χέρια τούς γυιούς τοῦ Ἰωσήφ.
Ἡ ράβδος τοῦ Μωυσῆ ὅταν κτύπησε σταυροειδῶς τήν Ἐρυθρά θάλασσα.
Μέ τό σῶμα του ὁ Μωϋσῆς καί μέ τά ἁπλωμένα χέρια, κάνοντας τό σημεῖο τοῦ Σταυ-ροῦ κατατρόπωσε τούς Ἀμαληκῖτες.
Μέ τό ξύλο τό πικρό νερό τῆς Μερρᾶς γλυκάνθηκε8, (Ἔξ. ιε, 25).
Στό Δυτικό τμῆμα τῆς Ἱερουσαλήμ, ἔξω ἀπό τά τείχη βρίσκεται ἡ ὀνομαστή Ἱ. Μο-νή τοῦ τιμίου Σταυτοῦ. Στό σημεῖο αὐτό, κάτω ἀπό ἁγία Τράπεζα κατά τήν παράδο-ση, εἶχε φυτευθεῖ τό Ξύλο τοῦ Σταυροῦ, τῆς καταδίκης τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀπό τόν Λώτ. Αὐτό ἀποτελεῖται ἀπό τρία ξύλα: πεῦκο, κυπαρίσσι καί κέδρο, ἀναφέρεται στόν προφ. Ἡσαΐα (ξ΄, 13). Αὐτό τό τίμιο Ξύλο οἱ προσκυνητές στούς Ἁγίους Τόπους τό συ-ναντοῦν στίς δύο μορφές του, σάν δένδρο στήν Ἱ. Μονή καί στόν Ἱ. Ναό τῆς Ἀναστά-σεως, σάν προσκύνημα, ἐμποτισμένο μέ θεϊκό Αἷμα.
Ὡς δένδρο εἶναι Ζωντανό καί δέν ἀλλοιώνεται.
Εἶναι Ζωοδόχο, γιατί δέχθηκε τό Σῶμα καί τό Αἷμα τῆς Ζωῆς πού εἶναι ὁ Χριστός καί χορηγεῖ τήν αἰώνιο ζωή.
Τέλος εἶναι Ζωοπάροχο, ἀπό τό πρῶτο θαῦμα ὅταν ἀνευρέθηκε ἀπό τήν ἁγία Ἑλένη στίς 6 Μαρτίου τοῦ 326 μ. Χ. καί ἀνέστησε τήν νεκρή καί πιστοποιήθηκε ὡς τό τίμιο
7 Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, τ. Α΄.σελ. 57. 8 Στεργίου Ν. Σάκκου. Ὁ Σταυρός στην Παλαιά Διαθήκη, ἐκδ. Χριστιανική ἐλπίς, β΄. ἔκδοση, Θεσσαλονίκη 2005. Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δμασκηνοῦ Ἔκδοση Ἀκριβῆς τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως ΕΠΕ, τόμ. 1, σελ. 454. Τό θαῦμα αὐτό δηλώ-νει τήν μετάθεση καί μεταβολή τῶν ἀλλοφύλων ἐθνῶν, τά ὁποῖα μέ τό μέσον τοῦ Σταυροῦ, μετε-βλήθηκαν ἀπό ἀσεβεῖς σέ εὐσεβεῖς, ἀπό τήν ἀπιστία στήν πίστη. Ὁ κόσμος τοῦτος Μερρᾶ ὀνομά-ζεται πικρία, μέ τίς πολλές θλίψεις καί δυστυχίες. Πῶς θά γλυκάνεις τήν πικρία τοῦ κόσμου σέ γλυ-κύτητα; Ἐάν βάλλεις σ’ αὐτό τό ἀντιφάρμακο, τόν Σταυρόν τοῦ Κυρίου. Ἐάν σκεφθεῖς ὁ ἀναμάρ-τηρτος Θεός ἔπαθε τόσα πάθη στόν Σταυρό, πόσο ἐγώ πού εἶμαι δοῦλος ἁμαρτωλός, δοκιμάζω θλίψεις καί δυσκολίες, ὄχι γιά τίς ἁμαρτίες ἄλλων ἀλλά γιά τίς δικές μου; Βάζοντες αὐτόν τόν συλ-λογισμόν μέσα στήν φαντασίας μας, μπορεῖς νά μεταβάλλεις τήν κάθε πίκρα τῆς ζωῆς σέ γλυκύτητα καί χαρά.(Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, τ. Α΄.σελ. 72).
Ξύλο καί μετά ἐπιτελεῖ πολλά θαύματα, ἰάσεις, ἀναστάσεις σωματικές καί ψυχικές, εἶναι ὁ φύλακας τῆς οἰκουμένης ἀλλά καί κάθε Χριστιανοῦ.
Ἡ ἱστορία τοῦ τιμίου Σταυροῦ
Παρουσιάσθηκαν τρεῖς Ἄγγελοι στόν Ἀβραάμ, τούς ὁποίους ἀποκαλεῖ Κύριε, (Γέν. 18, 3). Στήν ὀρθόδοξη ἁγιογραφία στήν φιλοξενία τοῦ Ἀβραάμ, ἀπεικονίζεται ἡ Τριαδικότητα τοῦ Θεοῦ, (Πατήρ, Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα), μαζί τους εἶχαν τρία ραβ-διά.
Μέ τήν ἀναχώρησή τῶν δύο πρός τά Σόδομα ἄφησαν τά ραβδιά. Ἡ Σάρρα τά ἔβαλε στήν φωτιά γιά νά τά κάψει. Ἐπειδή εἶχαν μιά ξεχωριστή εὐωδία, ὁ Ἀβραάμ τά ἔβγαλε ἀπό τήν φωτιά καί τά φύλαξε σάν θεόσταλτο δῶρο.
Μετά τήν καταστροφή τῶν Σοδόμων καί Γομμόρων, σώθηκε μόνο ἡ οἰκογένεια τοῦ Λώτ, ἀνεψιοῦ τοῦ Ἀβραάμ. Ἡ γυναίκα του ἔγινε στήλη ἅλατος, γιατί παρήκουσε τήν ἐντολή τῶν Ἀγγέλων: «νά φύγετε καί νά μήν κοιτάξετε πίσω».
Οἱ δύο κόρες τοῦ Λώτ, νομίζοντας ὅτι ὅλος ὁ κόσμος εἶχε καταστραφεῖ, μέ πρόφαση τήν διαιώνηση τοῦ ἀνθρωπίνου εἴδους, κατά τήν διάρκεια τῆς φυγῆς, μέθυσαν τόν πατέρας τους καί συνῆλθαν μαζί του (Γέν. 19, 34)!
Ὅταν ὁ Λώτ τό κατάλαβε, πῆγε στόν θεῖο του τόν Ἀβραάμ νά τοῦ ζητήσει πώς θά συγχωρηθεῖ γιά τίς ἁμαρτίες αὐτές.
Ὁ Ἀβραάμ τοῦ ἔδωσε τά μισοκαμμένα ραβδιά τῶν Ἀγγέλων, νά τά φυτέψει καί νά τά ποτίζει μέ νερό ἀπό τόν Ἰορδάνη ποταμό. Ἐάν αὐτά φυλλοβολοῦσαν θά ἦταν ἀπό-δειξη ὅτι ὁ Θεός συγχώρεσε τίς ἁμαρτίες τοῦ Λώτ. Ἐάν σοῦ ζητᾶ κάποιος ὁδοιπόρος νερό θά τοῦ δίνεις. Αὐτό ἐπαναλήφθηκε πολλές φορές καί ὁ Λώτ τό ἀνέφερε στόν Ἀβραάμ ὁ ὁποῖος προσευχόμενος τοῦ εἶπε: Σ’ αὐτόν τόν ὁδοιπόρο νά μή δώσεις νε-ρό. Ἔτσι τά πότισε ὁ Λώτ καί αὐτά ἔβγαλαν φύλλα9.
Αὐτό τό ξύλο ἀργότερα, κατ’ ἐντολή τοῦ ἀρχιερέα Καϊάφα, χρησιμοποίησαν οἱ ἄνομοι Ἑβραῖοι γιά τήν κατασκευή τοῦ Σταυρού τοῦ Ἰησοῦ. Κι αὐτό γιατί λόγω τῶν αὐξομειώσεών του, κατά τήν ἀνοικοδόμηση τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομώντα, τό πέταξαν ὡς καταραμένο ξύλο. Αὐτό θά ἔκαμε τό μαρτύριο τοῦ θείου Ναζωραίου φρικτότε-ρο! Καί τό πέταξαν στό χῶρο τῶν ἀπορριμάτων, κάτω ἀπό τό ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης. Μέ θαυματουργικό τρόπο ἀνακαλύφθηκε ἀπό τήν ἁγία Ἑλένη πάνω ἀπό τό ὁποῖο εἶ-χε φυτρώσει τό «βασιλικό χόρτο», ὁ βασιλικός.
Ἔτσι ἀπό ξύλο τῆς κατάρας, ἔγινε τό Ξύλο τῆς εὐλογίας.
9 http://anthologioxr.blogspot.com/2017/10/blog-post_12.html. Κατά μία ἄλλη παράδοση τά τρία ραβδιά τά ἔδωσε ἄγγελος Κυρίου καί νά τά ποτίζει μέ νερό ἀπό τόν Ἰορδάνη. Ἐάν σοῦ ζητεῖ ἕνας ὁδοιπόρος νερό ἐσύ θά τοῦ δίνεις. Ἐτσι αὐτό τό γεγονός ἐπαναλήφθηκε πολλές ἡμέρες. Ὁ Λώτ ἄρχισε νά ἀπελπίζεται μέ τόν ὁδοιπόρο πού ἦταν ὁ Διάβολος καί τοῦ ἔπινε ὅλο τό νερό. Παρουσιάσθηκε γιά δεύτερη φορά ὁ ἄγγελος καί τοῦ εἶπε ὅτι τά ραβδιά ἐβλάσθησαν χωρίς νερό καί ὁ Θεός δέχθηκε τήν μετάνοιά σου. (https://poimin.gr/%E1%BC%A1-proistoria-ka%E1%BD%B6-%E1%BC%A1-%E1%BC%B1storia-to%E1%BF%A6-timiou-stavro%E1%BF%A6-p-%E1%BC%80thanasios-giousm%E1%BE%B6s/).
Τό λαμπροφόρο στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ
Στούς χαιρετισμούς τοῦ τιμίου Σταυροῦ, στό γράμμα Ψ, ὁ ἱερός ὑμνωδός γράφει τόν ἑξῆς χαιρετισμό: «Χαῖρε τοῦ Χριστοῦ λαμπροφόρον στρατήγημα». Ὁμιλεῖ γιά τό σχέδιο, στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ γιά τήν τέλεια ἀποδυνάμωση τοῦ Διαβόλου γιά νά σώσει τόν ἄνθρωπο.
«Νέκρωσιν ὁ πρίν, ἐμφυτεύσας τῆ Κτίσει, Θηρός κακούργου, σχηματισθείς εἰς φύσιν. Ἐπισκοπεῖται σαρκικῆ παρουσία ὄρθρω φάναντι, προσβαλών τῶ Δεσπότη, φλᾶν τήν ἑαυτοῦ, δυσμενεστάτην κάραν». Τό νόημα εἶναι: «Καθώς ὁ Διάβολος ὁ ὁπ-οῖος παλαιά ντύθηκε σάν φίδι, καί δόλωμα τοῦτο (τήν ἰσοθεΐα) ἔκανε, κυνήγησε καί συνέλαβε τούς πρωτοπλάστους καί δημιούργησε στήν κτίση τόν θάνατο. Ἔτσι καί ὁ δικός μας Σωτήρας Χριστός φόρεσε τήν δική μας φύση σάν δόλωμα, διά μέσου αὐ-τῆς παρατήρησε μέ πολύ προσοχή καί δελεάζει τόν πονηρόν τρώγοντας, θανατώ-νοντας, τήν ἀνθρώπινη φύση Του, καί ἀγκιστρώνεται στήν Θεότητα καί καταβάλλε-ται ὁριστικά, μέ τήν συντριβή τῆς κεφαλῆς του10».
Ἡ παρακοή γράφει, στήν ἐρωταπόκριση 157 ὁ Ἀββᾶς Βαρσανούφιος11, γέννησε τήν ἀφροσύνη, ὅπως λέγει ὁ Δαβίδ: «βρώμισαν καί σάπισαν οἱ μώλωπές μου, (τά τραύματά μου), ἐξαιτίας τῆς ἀφροσύνης μου12, (τῆς ἀνοησίας)». Ἡ ἀφροσύνη εἶναι ἡ ἀφορμή ὅλων τῶν κακῶν. Αὐτή γεννᾶ τήν παρακοή καί μετά τό τραῦμα, (δηλαδή τήν ἁμαρτία), μετά ἡ ἀφροσύνη γέννησε τήν ἀμέλεια, αὐτή προξένησε τήν σήψη καί δυ-σοσμία καί ἡ ταλαίπωρη σάρκα σκουλήκιασε καί τήν ἔρριξαν στήν θάλασσα. Ἐκεῖ τήν καταβρόχθησε τό μεγάλο φθαρτό «ψάρι» καί κατοίκησε μέσα στά ἔντερά του, ἕως ὅτου ἦλθε ὁ ἐπουράνιος Σκώληκας (ὁ Χριστός) καί ἀφοῦ σταυρώθηκε στό ἀγκίστρι τοῦ Σταυροῦ, χαλάρωσε τά ἔντερα τοῦ μεγάλου ψαριοῦ καί ἔβγαλε ἀπό τό στόμα του τήν τροφή πού κατάπιε (ὅλους τούς κεκοιμημένους), μαζί μέ τά ἔντερα. Καί ἀφοῦ πῆρε τήν σάρκα τήν ἔθρεψε μέ ψωμί, τήν εὔφρανε μέ κρασί, (Θεία Κοινωνία), τήν ἄρτυσε μέ ἁλάτι καί τήν ἀπάλλαξε ἀπό τήν φθορά· καί μαζί πρόσθεσε καί τό σι-νάπι πού δημιουργεῖ πρόβλημα στά ρουθούνια τοῦ δράκοντα, ὥστε νά μή μπορεῖ νά μυρίζει, καί ταράσσει τούς ὀφθαλμούς του, ὥστε νά μή ἐπιβλέπει τήν τελειότητα αὐ-τῆς τῆς ταπεινώσεως.
Ὁ Χριστός τό «Οὐράνιο Σκουλήκι», ἔγινε Ἄνθρωπος ἀπό τήν Μαρία τήν Παρθένο καί ἐκ Πνεύματος Ἁγίου
10 Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, ὠδή γ΄,τροπάριον τοῦ Κανόνος τῶν Θεοφανείων, τ. Α΄. σελ. 302. Στόν Κανόνα τοῦ τ. Σταυροῦ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, στόν εἱρμό τῆς ε΄. ὠδῆς σχολιάζει: Ἐδῶ βλέπουμε δύο παραδείγματα ψαράδων ἀνόμοια: Ὁ μέν Διάβολος παρομοιάζεται μέ ἀφρονέστατο ψαρά, ὁ ὁποῖος θέλει νά συλλάβει μία ἀθηρίνα, ἕνα μικρό ψαράκι, ἔβαλε στό ἀγκίστρι του τῆς ἀπά-της του ὡς δόλωμα ἕνα δελφίνι ἤ ἕνα μεγάλο ψάρι· γιά νά συλλάβει ἕναν εὐτελῆ καί πολύ μικρό ἄνθρωπο. Ὁ Θεός ἀντίθετα, σάν σοφώτατος Ψαρᾶς, μέ ἕνα μικρότατο δόλωμα, τήν ἀνθρωπίνη Του φύση, ἐδελέασε καί συλλαμβάνει ἕνα πολύ μεγάλο ψάρι· τό νοητό κῆτος τόν Διάβολο, ὅπως ἀνα-φέρει ὁ ἅγιος Ἰώβ: «ὁ μέλλων (ὁ Χριστός δηλαδή), τό μεγάλο ψάρι αἰχμαλώτισε τό καταπάτησε καί ἀχρήστευσε. Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, τ. Α΄.σελ. 81. 11 Ε.Π.Ε. Φιλοκαλία τόμ. 10Α, σελ. 325 -326. 12 Ψαλμ. 37, 6.
Γιατί ὅμως ὀνομάστηκε ὁ Κύριος «Σκουλήκι;»
Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής13 ἑρμηνεύοντας τόν ψαλμικό στίχο: «ἐγώ εἰμί σκουλήκι καί ὄχι ἄνθρωπος14», ὀνομάστηκε Σκουλήκι· γιατί τό σκουλήκι γεννιέται χωρίς συνεύρεση, ἔτσι καί ὁ Κύριος συνελήφθη ἀσπόρως. Ἀλλά καί σάν σκουλήκι ἔγινε δόλωμα (σάν καλάμι ἦταν τό τίμιο Ξύλο), γιά τόν Διάβολο· γιατί ἀνοίγοντας τό στόμα του νά φάει τό σκουλήκι, τήν σάρκα Του, (διά τοῦ σταυρικοῦ θανάτου) πιά-στηκε στό ἀγκίστρι ἀπό τήν θεότητα15. Ἔβγαλε ἀπό τό στόμα του τήν τροφή πού εἶχε καταπιεῖ, ὅλους δηλαδή τούς ἀνθρώπους ἀπό τόν Ἀδάμ ὅσοι εἶχαν πεθάνει καί πί-στεψαν στόν σωτηριώδη λόγο τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ ξερρίζωσε τά σπλάχνα του, πού εἶναι ὁ θάνατος, τό ἀποτέλεσμα τῆς ἁμαρτίας.
«’Εσύ, Κύριε, ἀφοῦ κατέβηκες στόν Ἅδη μέ τόν ἑκούσιο θάνατό Σου καί συνέτρι-ψες τίς αἰώνιες ἀμπάρες (=θανάτου) ἔδειξες σέ ὅλους τούς πεθαμένους τήν ἀνάστα-σή τους. Συνέλαβες δέ μέ τό θεϊκό δόλωμα στό ἀγκίστρι τόν ἀρχέκακο καί ἀβυσσώ-δη διάβολο (=δράκοντα) καί τόν αἰχμαλώτισες μέ ἀσφάλεια στίς σκοτεινές ἁλυσῖδες τῆς κολάσεως καί στήν ἄσβεστη φωτιά καί στό ἔσχατο σκοτάδι μέ τήν ἂπειρη δύνα-μη καί ἐξουσία Σου16».
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης σχολιάζει σχετικά τό στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ μας.
«Ἐπειδή λοιπόν ἡ καρδιά εἶναι ἡ ἑστία κατά κάποιον τρόπο τοῦ νοῦ, (γιατί σ’ αὐ-τήν πιστεύεται πῶς βρίσκεται τό ἡγεμονικό λογικό), γι’ αὐτό πηγαίνει ὁ Κύριος στήν καρδιά τῆς γῆς, πού εἶναι ἡ κατοικία τοῦ πονηροῦ ἐκείνου νοῦ (Ἡσ. 19, 11), γιά νά μωράνει τήν σκέψη του, (Ἰώβ 5, 13), ὅπως λέγει ἡ προφητεία, νά συλλάβει τόν σοφό πάνω στήν πανουργία του, καί ν’ ἀντιστρέψει στό ἀντίθετο τά σοφά ἐπιχειρήματά του. Ἐπειδή δηλαδή ἦταν ἀντίθετο νά προσβάλει ὁ ἄρχοντας τοῦ σκότους καθαρή τήν παρουσία τοῦ φωτός, ἀφοῦ δέν εἶδε σ’ αὐτό ἴχνος σάρκας γι’ αὐτό, μόλις εἶδε τήν θεοφόρο σάρκα καί εἶδε καί τά θαύματα πού ἐνεργοῦσε μέ αὐτήν ἡ θεότητα ἤλ-πισε ὅτι, ἄν νικοῦσε τήν σάρκα μέ τόν θάνατο, θά νικοῦσε καί ὅλη τήν δύναμή της. Καί γι’ αὐτό, καταπίνοντας τό δόλωμα τῆς σάρκας, πιάστηκε στό ἀγκίστρι τῆς θεότη-τος κι ἔτσι σύρθηκε ὁ δράκοντας μέ τό ἀγκίστρι, ὅπως λέγει ὁ Ἰώβ, πού προεῖπε μέ
13 Ε.Π.Ε. 14Α, σελ. 222. 14 Ψαλμ. 21, 7. 15 Ἀλλά καί γιά τούς ἐχθρούς συνεχίζει ὁ ἅγιος Μάξιμος, εἶναι σκουλήκι· γιατί στή σοφία ὁ σοφός βρίσκεται εἰλικρινής, ἐνῶ γιά τόν ἀνόητο ὕπουλος. Ἀλλά καί γιά μᾶς γίνεται σκουλήκι ὅταν ἁμαρ-τάνομε, ἐλέγχοντας καί κατατρώγοντας τήν συνείδησή μας. Μερικοί δάσκαλοι λέγουν ὅτι ὁ Κύριος ὀνόμασε τόν ἑαυτόν του Σκώληκα, γιατί, καθώς τό σῶμα τοῦ σκουληκιοῦ εἶναι ἁπαλό, τρυφερό, πολύ εὐαίσθητο καί λεπτότατο, ἔτσι καί τό σῶμα τοῦ Κυρίου μας ἦταν πάρα πολύ ἁπαλώτατο, λεπτότατο ἀλλά ἦταν καί πάρα πολύ εὐαίσθητο γιά τήν πολύ εὐ-γένεια πού εἶχε. (Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου καί Εὐθ. Ζυγαβηνοῦ, ἑρμηνεία τῶν 150 ψαλμῶν, τόμ. Α΄, ἐκδ. Ὀρθό-δοξος Κυψέλη, Θεσσαλονίκη 1979, σελ. 325, παραπομπή 6). Ἐπίσης στήν Παρακλητική ἦχος πλ. Α΄, ὠδή ζ΄, τροπάριο 1, «Σάρκα περιθέμενος…» Ὅπως στό ἀγκίστρι βάζομε δόλωμα τό σκουλήκι, νά ψαρέψουμε, ἐσύ ντύθηκες τήν σάρκα μέ τήν θεϊκή Σου δύναμη καί τό φίδι δηλαδή τόν Διάβολο, πού ἔφαγε (δηλαδή μέ σταυρικό θάνατο, τό σῶμα Σου,) πιάστηκε ἀπό τήν θεότητα, καί ἀνέσυρε αὐτούς πού κραυγάζουν: Εὐλογημένος εἶσαι, Θεέ μας. 16 Τρίτη εὐχή τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς Πεντηκοστῆ
τήν περίπτωσή του ἐκεῖνο πού ἐπρόκειτο νά γίνει, λέγοντας· «θά σύρεις τόν δράκον-τα μέ τό ἀγκίστρι» (Ἰώβ 40, 25)17.
«Ἐπίσης σέ ἄλλη ὁμιλία του σημειώνει τά ἑξῆς: «…Διότι μέ τό περίβλημα τοῦ ἀνθρώπου (ὁ Χριστός ἔγινε τέλειος ἄνθρωπος, χωρίς ἁμαρτία), ἀπατήθηκε (ὁ Διάβο-λος) καί αὐτός ὁ ὁποῖος πρῶτος ἀπάτησε τόν ἄνθρωπο μέ τό δέλεαρ τῆς ἡδονῆς (μέ-σα στόν Παράδεισο).
Ὁ μέν ἐχθρός πράγματι διενήργησε τήν ἀπάτη γιά νά διαφθείρει τήν φύση μας, ἐνῶ ὁ δίκαιος (ὁ Χριστός) καί συνάμα ἀγαθός καί σοφός ἐπενόησε τήν ἀπάτη γιά τήν σω-τηρία τῆς διαφθειρείσης φύσεώς μας, εὐεργετώντας ἐκεῖνον (δηλαδή τόν Ἀδάμ) ὁ ὁποῖος εἶχε χαθεῖ…Ἔγινε ὅπως συμβαίνει ἡ εὐτελής ὕλη ἀναμιχθεῖ μέ τόν χρυσόν, οἱ κατεργαστές τοῦ χρυσοῦ κατακαίοντας διά τῆς φωτιᾶς τήν ξένη καί ἄχρηστη οὐσία, ἐπαναφέρουν τήν φυσική λάμψη στόν πολύτιμο χρυσό. Κατά τόν ἴδιο τρόπο ἡ φωτιά τῆς θείας δυνάμεως ἐξαφανίζει τά παρά φύση, τά ὁποῖα δημιουργήθηκαν ἀπό τόν εὑρετή τῆς κακίας, δηλαδή τόν θάνατο, τήν φθορά, τό σκοτάδι καί κάθε προϊόν τῆς κακίας καί εὐεργετεῖ διά τῆς ἀφθαρσίας τήν φύση, ἔστω καί ἄν ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τήν φθορά εἶναι ἐπίπονος18».
Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς19, ὄχι μόνο ἔλαβε σάρ-κα κι’ ἐγκαταστάθηκε σ’ ἐμᾶς, ἀλλά πῆρε τήν δική μας σάρκα, πού ἄν τώρα εἶναι κα-θαρά, εἶναι πάντως θνητή καί παθητή. Σ’ αὐτήν τήν σάρκα ἀγκίστρευσε μέ θεόσοφο δόλωμα τόν ἀρχέκακο ὄφι και ἐλευθέρωσε ὅλο τό δουλωμένο ἀπό αὐτόν (δηλαδή τόν Διάβολο) ἀνθρώπινο γένος· διότι, ὅταν πέσει ὁ τύραννος ὅλο τό τυραννούμενο γένος εἶναι ἐλεύθερο· κι’ αὐτό εἶναι πού εἶπε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος στά Εὐαγγέλια, «ὅτι δεσμεύθηκε ὁ ἰσχυρός καί διαρπάχθηκαν τά σκεύη του», (Ματθ. 12, 29).
Ἁρπάχθηκαν τά σκεύη του ἀπό τόν Χριστόν, ὁπότε ἐλευθερώθηκαν, δικαιώθηκαν, γέμισαν φῶς καί ἐμπλουτίσθηκαν μέ θεῖα χαρίσματα. Γι’ αὐτό ψάλλει ὁ Δαβίδ· «ἀ-φοῦ ἀνέβηκε στά ὕψη», πάντως τοῦ σταυροῦ ἤ, ἄν θέλεις, στά οὐράνια, «συνέλαβε αἰχμαλώτους, ἔδωσε στούς ἀνθρώπους δῶρα» (Ψαλμ. 67, 19).
Τόν μέν Διάβολο λοιπόν ἔτσι κατατρόπωσε διά τοῦ πάθους καί τῆς σαρκός, στόν Θεό δέ καί Πατέρα φέροντας αὐτήν γιά θυσία, ὡς ἄμωμο καί πανίερο θῦμα (τί ἀνεί-πωτη μεγαλοδωρεά) τόν συμφιλίωσε μέ μᾶς τούς ὁμογενεῖς του. Ἐπειδή δέ ὑπέστη τό πάθος μέ γνώμη τοῦ Πατρός, ἔγινε γιά μᾶς, πού μέ παρακοή χαθήκαμε καί μέ τήν ὑπακοή σωζόμαστε, ὑπόδειγμα ἕως ποιό σημεῖο πρέπει νά ὑπακούσουμε…».
Ὁ Χριστός πῆρε τόν ἄνθρωπο στά χέρια Του τόν ἄλλειψε μέ λάδι, τόν ἔπλενε μέ νερό καί τόν «ἔψησε» μέ τήν θεϊκή φωτιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, κατά τό Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος. Τόν ἔθρεψε καί τόν εὔφρανε μέ τό σῶμα Του καί τό αἷμα Του διά τοῦ Μυστηρίου τῆς θείας Εὐχαριστίας. Τόν ἄρτυσε μέ τό ἁλάτι τῆς θείας Χάριτος πού σταματᾶ τήν φθορά. Ἐπιπλέον τοῦ ἔδωσε τόν λόγο Του πού σάν σινάπι κατα-
17 Ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης, «περί τῆς τριημέρου προθεσμίας τῆς Ἀναστάσεως», ΕΠΕ, τόμ. 10ος, ὁμιλίες δογ-ματικές, ἠθικές, ἑορταστικές, σελ. 55. 18 Ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης,, λόγος κατηχητικός μέγας, ΕΠΕ, τόμ. 1ος σελ. 481, 483 19 Ὁμιλία ιστ΄, ΕΠΕ, τόμ. 9, σελ. 455.
στέλλει τήν γένεση τῆς φθορᾶς, κατακαίει τά ρουθούνια τοῦ νοητοῦ δράκοντα (τοῦ Διαβόλου), γιά νά μήν μπορεῖ νά ὀσφραίνεται, τοῦ σκοτίζει τά μάτια του, γιά νά μή μποροῦν νά δοῦν τήν τελειότητα τῆς ταπεινώσεως πού χαρακτηρίζει ὅλο τό σωτη-ριῶδες ἔργο τοῦ ἐπουράνιου «Σκουληκιοῦ».
Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής20 λέγει ὅτι: «Ὁ Χριστός εἶναι τό Σκουλήκι πού ξή-ρανε τήν κολοκυθιά», πού σκέπαζε τόν Ἰωνᾶ21, δηλαδή τήν σωματική λατρεία τοῦ νό-μου, εἶναι ὁ Ἴδιος πού εἶπε: «ἐγώ εἶμαι σκουλήκι, δέν εἶμαι ἄνθρωπος22, γιατί μέ τήν παρουσία Του κατήργησε τήν πρόσκαιρη λατρεία τοῦ νόμου.
«Ὁ Χριστός σταυροειδῶς σώζει τόν κόσμο. Πῶς ἔγινε αὐτό; Στήν Γεσθημανῆ, τήν νύκτα τῆς Μ. Πέμπτης, ἡ ἀνθρώπινη μοχθηρία σχεδιάζει τήν συντριβή τοῦ δικαίου καί ἀναμαρτήτου Κυρίου μας. Τήν ὥρα πού ὁ Χριστός ἑτοιμάζεται νά πιεῖ τό φοβερό ποτήρι, στήνεται τό κάθετο δοκάρι τοῦ Σταυροῦ Του μέ τά λόγια Του: «Πλήν οὐχ, ὥς ἐγώ θέλω, ἀλλ’ ὡς σύ». Ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό Πατέρα ἀποκαθίσταται καί πάλι. Ὁ Χριστός ξαναϋψώνει τήν κάθετο διάσταση τοῦ Σταυροῦ τῆς ἁγιότητος. Ἀλλά καί πάλι πάνω στό Γολγοθᾶ, ὅταν ἡ ἐσταυρωμένη ἀγάπη ὑψώνεται ἀνάμεσα σέ δύο ληστές, μέ τά ματωμένα χέρια ἁπλωμένα, χαράσσεται καί τό ὁριζόντιο δοκά-ρι τοῦ Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ μας μέ τά λόγια Του: «Πάτερ ἄφες αὐτοῖς οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι».
Αὐτός εἶναι ὁ πραγματικός Σταυρός τοῦ Χριστοῦ, πάνω καί πέρα ἀπό τόν ξύλινο Στ-αυρό τοῦ πάθους Του. Εἶναι ὁ Σταυρός τῆς ὑπακοῆς καί τῆς ἀγάπης23».
Στά πολυαγαπημένα μου παιδάκια τῶν παιδιῶν μου: Κωνσταντῖνο, Ἀλέξαν-δρο, Νικόλα, Μάξιμο, Δημήτρη, Παναγιώτη, Ἐφραίμ καί στήν ἀρχόντισσα Βασι-λεία. Ὁ παπποῦς. Αὔγουστος 2021 Κ. Η. Δεσπότης
