Η πρωτοφανής δημόσια διάψευση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου απέναντι στις κατηγορίες της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσικής Ομοσπονδίας (SVR) σηματοδοτεί μια νέα, φάση στη σύγκρουση μεταξύ Μόσχας και Φαναρίου.
Η ρωσική πλευρά κατηγορεί τον Βαρθολομαίο ότι συμμετέχει σε γεωπολιτικά παίγνια σε βάρος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως προκύπτει από τις κινήσεις του Φαναρίου σε Ουκρανία και Βαλκάνια.
Τον κατηγορεί ευθέως ότι λειτουργεί ως πράκτορας της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙ6.
Αλγεινή εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι επέλεξε βρετανική εφημερίδα για να απαντήσει.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Times, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς της SVR, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν είμαι Αντίχριστος».
Παράλληλα, διέψευσε και τις κατηγορίες ότι λειτουργεί ως «Βρετανός κατάσκοπος», χαρακτηρισμό που επίσης αποδίδεται σε σχετικές αναφορές ρωσικών κύκλων ασφαλείας.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τις κατηγορίες «fake news» και μέρος ενός ευρύτερου κύματος «φανταστικών σεναρίων, ύβρεων και κατασκευασμένων πληροφοριών».
Από την Ουκρανία στα Βαλκάνια – η ουσία της σύγκρουσης
Πίσω από τη ρητορική ακρότητα των χαρακτηρισμών, κρύβεται μια βαθιά και πολυεπίπεδη σύγκρουση ισχύος.
Η ρωσική πλευρά κατηγορεί τον Οικουμενικό Πατριάρχη ότι ευθύνεται για «σχίσμα εντός της Ορθοδοξίας», μια σαφή αναφορά στην αναγνώριση της αυτοκεφαλίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.
Για τη Μόσχα, η απόφαση αυτή δεν υπήρξε απλώς εκκλησιαστική, αλλά στρατηγικό πλήγμα στην πνευματική και πολιτισμική της επιρροή στον μετασοβιετικό χώρο.
Η SVR προχωρά ακόμη παραπέρα, κατηγορώντας τον Βαρθολομαίο ότι επιχειρεί να εκτοπίσει τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία από τις χώρες της Βαλτικής και να υποτάξει τις εκκλησιαστικές δομές σε Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία στο Φανάρι.
Οι κατηγορίες αυτές εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της ρωσικής θέσης ότι η Ορθοδοξία χρησιμοποιείται ως εργαλείο «ήπιας ισχύος» από τη Δύση για να αποσπάσει περιοχές παραδοσιακής ρωσικής επιρροής.
Ιδιαίτερα ανησυχητική για τη Μόσχα είναι και η αναφορά στην πιθανότητα παροχής αυτοκεφαλίας στη μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα συνιστούσε άμεσο πλήγμα στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, έναν από τους στενότερους πνευματικούς και πολιτικούς συμμάχους της Ρωσίας στα Βαλκάνια.
Η διάσπαση της Ορθοδοξίας δεν είναι ρωσικό αφήγημα – είναι γεγονός
Η ρωσική πλευρά κατηγορεί τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ότι έχει αναλάβει ρόλο υπερεθνικού εκκλησιαστικού διαχειριστή, λειτουργώντας όχι ως πρώτος μεταξύ ίσων, αλλά ως «ανατολικός πάπας», εξυπηρετώντας συμφέροντα ξένα προς την κανονική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία χωρίς πανορθόδοξη συναίνεση, η προσπάθεια υπαγωγής εκκλησιαστικών δομών στις Βαλτικές χώρες, καθώς και οι πληροφορίες για μελλοντικό πλήγμα κατά της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας μέσω της αναγνώρισης της σχισματικής Εκκλησίας του Μαυροβουνίου, δεν διαψεύστηκαν επί της ουσίας.
Αντιθέτως, αποσιωπήθηκαν πίσω από γενικόλογες καταγγελίες περί «συκοφαντιών».
Γιατί μιλά ο Πατριάρχης στα βρετανικά μέσα;
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Βαρθολομαίος επέλεξε να απαντήσει όχι μέσω εκκλησιαστικών οργάνων ή πανορθόδοξου διαλόγου, αλλά μέσω μιας κορυφαίας βρετανικής εφημερίδας, ενισχύοντας έτσι την εικόνα ενός Πατριαρχείου που έχει απομακρυνθεί από την πνευματική του αποστολή και έχει ενταχθεί πλήρως στο δυτικό επικοινωνιακό και πολιτικό πλαίσιο.
Αυτό ακριβώς είναι που ενοχλεί τη Μόσχα – όχι προσωπικά τον Βαρθολομαίο, αλλά τη μετατροπή της Εκκλησίας σε εργαλείο επιρροής, αποσταθεροποίησης και αναδιανομής σφαιρών επιρροής.
Η Ρωσική Εκκλησία ως ανάχωμα
Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, παρά τη δαιμονοποίηση που υφίσταται από δυτικά μέσα, παραμένει ο βασικός θεματοφύλακας της κανονικής τάξης, της συνοδικότητας και της αντίστασης στον εκκλησιαστικό μονοκεντρισμό. Οι κατηγορίες της SVR μπορεί να χρησιμοποιούν σκληρή γλώσσα, όμως αντανακλούν μια υπαρκτή αγωνία: ότι η Ορθοδοξία οδηγείται σε διάσπαση με πολιτικά κριτήρια.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Βαρθολομαίος είναι «αντίχριστος» – αυτός ο χαρακτηρισμός ανήκει στη σφαίρα της υπερβολής. Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Ποιος ωφελείται από τη διάσπαση της Ορθοδοξίας;
Ποιος κερδίζει όταν οι Εκκλησίες μετατρέπονται σε γεωπολιτικά εργαλεία;
Και κυρίως: Πότε θα μιλήσει ο Πατριάρχης όχι στα δυτικά μέσα, αλλά στην ίδια την Ορθοδοξία.
«Ο μεταμορφωμένος διάβολος συνεργάζεται με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες»
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος σκοπεύει να εκδιώξει τη ρωσική Ορθοδοξία από τις χώρες της Βαλτικής, σύμφωνα με τη Ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικής Αντικατασκοπείας SVR.
«Αυτός ο “ενσαρκωμένος διάβολος” έχει εμμονή με την ιδέα της εκδίωξης της ρωσικής Ορθοδοξίας από τις χώρες της Βαλτικής, εγκαθιδρύοντας στη θέση της εκκλησιαστικές δομές πλήρως ελεγχόμενες από το Φανάρι», αναφέρει η ανακοίνωση των μυστικών υπηρεσιών.
Η υπηρεσία πληροφοριών δήλωσε επίσης ότι ο Πατριάρχης λαμβάνει υποστήριξη από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες για την υλοποίηση αυτών των πρωτοβουλιών.
Σύμφωνα με την SVR, με τη συνδρομή τους, ο Βαρθολομαίος έχει εγκαθιδρύσει συνεργασία με τις αρχές των κρατών της Βαλτικής.
Το 2024, η Ιερά Σύνοδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (ROC) απέδωσε στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίο την ευθύνη για τη δίωξη των πιστών της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
H Εσθονία ακολούθησε το παράδειγμα του Zelensky και κήρυξε πόλεμο στην Ορθόδοξη Εκκλησία
Εν τω μεταξύ, τα χνάρια των Ουκρανών ακολουθούν οι εσθονικές αρχές, καθώς ασκούν αφόορητη πίεση στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας (EOC) προκειμένου να διακόψει τους θρησκευτικούς και νομικούς της δεσμούς με τη Ρωσική Εκκλησία.
Έτσι, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εσωτερικών της βαλτικής χώρας, Tarmo Miilits, ανακοίνωσε προ έτους φορά ότι οι τροποποιήσεις στο καταστατικό της Εκκλησίας πρέπει να επανεξεταστούν, καθώς δεν τον ικανοποίησαν.
Για παράδειγμα, ο ίδιος δεν εγκρίνει την αναφορά στο έγγραφο του Τόμου του Πατριάρχη Αλέξιου Β’, βάσει του οποίου η EOC έγινε αυτοδιοικούμενη μονάδα εντός του Πατριαρχείου Μόσχας το 1993.
Επιπλέον, το νέο όνομα «Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας» (χωρίς την προσθήκη «ΠΜ», δηλαδή Μόσχας Πατριαρχείο) είναι παρόμοιο με αυτό της Εσθονικής Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
