Επιστροφή στο Ισλαμαμπάντ με το μαχαίρι στην τσέπη: Το πετρέλαιο απειλεί 175 δολάρια και ο αποκλεισμός «καίει» – ΗΠΑ και Ιράν ξανά στο τραπέζι

Η διπλωματία δεν πέθανε – αλλά αιμορραγεί. Μόλις 48 ώρες μετά την κατάρρευση των συνομιλιών και την έναρξη του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, οι δύο αντίπαλοι επιστρέφουν στο Ισλαμαμπάντ για νέο γύρο. Το παρασκήνιο βράζει: το Πακιστάν σφυροκοπά τις γραμμές επικοινωνίας, ο Τραμπ λέει ότι τον «κάλεσαν από την άλλη πλευρά», και οι αναλυτές προειδοποιούν: αν ο αποκλεισμός κρατήσει, τα 175 δολάρια το βαρέλι είναι το αισιόδοξο σενάριο. Η στάθμη στα 100 δολάρια είναι ήδη πραγματικότητα. Το ερώτημα είναι πόσο ψηλά θα ανέβει – και πόσο βαθιά θα βυθιστεί η παγκόσμια οικονομία.

Το νέο ραντεβού: Επιστροφή στο Ισλαμαμπάντ

Οι πληροφορίες από το Πακιστάν είναι σαφείς: οι διαπραγματευτικές ομάδες ΗΠΑ και Ιράν ενδέχεται να επιστρέψουν στην ισλαμαμπάντ αυτή την εβδομάδα για νέο γύρο συνομιλιών . Το «παράθυρο» δεν έκλεισε ποτέ εντελώς – παρά την ένταση, οι διάδρομοι επικοινωνίας παρέμειναν ανοιχτοί, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως μεσολαβητής.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε τη διάθεση για συνέχιση του διαλόγου: «Με κάλεσαν από την άλλη πλευρά. Θέλουν πολύ να κάνουν συμφωνία, πολύ άσχημα» , δήλωσε στους δημοσιογράφους . Η δήλωση αυτή ήρθε μία μόλις ημέρα μετά την επίσημη κατάρρευση των συνομιλιών και την έναρξη του αμερικανικού αποκλεισμού.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, που ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας, παραδέχθηκε ότι έγινε «κάποια πρόοδος» και ότι η αμερικανική πρόταση παραμένει στο τραπέζι ως «η τελική και καλύτερη προσφορά» . Από την ιρανική πλευρά, ο επικεφαλής της Βουλής Μοχάμαντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ άφησε να εννοηθεί ότι οι συνομιλίες ήταν κοντά σε συμφωνία – «κατά 80%» σύμφωνα με πηγές – προτού καταρρεύσουν την τελευταία στιγμή .

Το «δίκοπο μαχαίρι» του αποκλεισμού

Ο ναυτικός αποκλεισμός που διέταξε ο Τραμπ τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα 13 Απριλίου . Πάνω από 15 αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν αναπτυχθεί για να εμποδίζουν κάθε σκάφος που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια .

Η κίνηση αυτή είναι μια κλασική στρατηγική «μεγάλης πίεσης»: πνίγοντας τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, η Ουάσιγκτον ελπίζει να φέρει την Τεχεράνη στα γόνατα . Το Ιράν, όμως, έχει τα δικά του όπλα – και το σημαντικότερο είναι το ίδιο το Στενό, το οποίο ελέγχει de facto εδώ και εβδομάδες.

Το «δίκοπο», όμως, είναι ότι ο αποκλεισμός πλήττει εξίσου την παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη εκτοξευθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι . Και οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να είναι μόνο η αρχή.

Ο εφιάλτης των 175 δολαρίων – και το χειρότερο σενάριο

Τα νούμερα που κυκλοφορούν στους οικονομικούς κύκλους είναι συγκλονιστικά. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο οίκος αναλύσεων Bernstein έχει διαμορφώσει τρία σενάρια ανάλογα με τη διάρκεια του αποκλεισμού :

Το ακραίο σενάριο προβλέπει μείωση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου κατά 2,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – ένα μέγεθος συγκρίσιμο μόνο με την καταστροφή του 2008 . Η εταιρεία συμβούλων FGE NexantECA ανεβάζει τον πήχη ακόμα υψηλότερα: σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού, η τιμή μπορεί να φτάσει τα 150 με 200 δολάρια το βαρέλι .

Ακόμα και στο βασικό σενάριο, ο πληθωρισμός αναμένεται να εκτιναχθεί. Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι κάθε 10 δολάρια αύξησης στο πετρέλαιο προσθέτουν 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στον παγκόσμιο πληθωρισμό . Στα 170 δολάρια, μιλάμε για μια έκρηξη τιμών που θα κάψει κάθε πορτοφόλι.

Το παρασκήνιο: Γιατί «καίγονται» να μιλήσουν ξανά

Η επιστροφή στο τραπέζι δεν είναι τυχαία – ούτε γενναιόδωρη. Και οι δύο πλευρές έχουν ισχυρούς λόγους να αποφύγουν την παράταση της κρίσης:

• ΗΠΑ: Ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής (μόλις 40% υποστήριξη) και η οικονομική πίεση στο εσωτερικό αυξάνεται. Οι τιμές στη βενζίνη ήδη καίνε τους Αμερικανούς καταναλωτές . Η κυβέρνηση Τραμπ γνωρίζει ότι αν ο αποκλεισμός κρατήσει, οι μεσοεκλογικές απώλειες θα είναι τεράστιες.

• Ιράν: Η οικονομία της Τεχεράνης αιμορραγεί. Το Ιράν χάνει περίπου 276 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως από τις εξαγωγές πετρελαίου που σταματούν . Οι διαμαρτυρίες στο εσωτερικό, που μόλις πρόσφατα κατεστάλησαν με βία, μπορούν να ξεσπάσουν ξανά .

• Κίνα: Το Πεκίνο χαρακτήρισε τον αμερικανικό αποκλεισμό «επικίνδυνο και ανεύθυνο» . Η Κίνα εισάγει το 90% του ιρανικού πετρελαίου και βλέπει τα συμφέροντά της να απειλούνται άμεσα.

• Παγκόσμια κοινότητα: Οι τιμές των τροφίμων ανεβαίνουν ήδη, καθώς τα λιπάσματα δεν περνούν από το Ορμούζ. Οι φτωχές χώρες προετοιμάζονται για λιμό.

Η μάχη για την αξιοπιστία: «Πώς να σε εμπιστευτώ;»

Η μεγαλύτερη παγίδα στις συνομιλίες, σύμφωνα με πηγές, είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης. Κατά τη διάρκεια του μαραθώνιου των 20 ωρών στο Ισλαμαμπάντ, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρεται να είπε στους Αμερικανούς διαπραγματευτές:

«Πώς να σας εμπιστευτούμε όταν, στην τελευταία συνάντηση στη Γενεύη, είπατε ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτίθεντο όσο η διπλωματία βρισκόταν σε εξέλιξη – και δύο ημέρες μετά δεχθήκαμε επίθεση;»

Η αναφορά αυτή είναι καίρια. Η τελευταία φορά που ΗΠΑ και Ιράν συναντήθηκαν στη Γενεύη, η εκεχειρία κράτησε ελάχιστα. Η επίθεση ήρθε δύο ημέρες αργότερα. Τώρα, η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις – και η Ουάσιγκτον δεν είναι σε θέση να τις δώσει.

Η πρόβλεψη: Δρόμος με δύο λωρίδες – ή ειρήνη ή κατάρρευση

Η επιστροφή στο Ισλαμαμπάντ είναι μια ανάσα αισιοδοξίας σε ένα τοπίο που ήδη καίγεται. Αλλά η αλήθεια είναι ότι οι δύο πλευρές απέχουν πολύ:

• Οι ΗΠΑ ζητούν πλήρη αποπυρηνικοποίηση, τερματισμό της χρηματοδότησης των οργανώσεων (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι) και πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ .

• Το Ιράν ζητά μόνιμη κατάπαυση του πυρός, άρση όλων των κυρώσεων, ξεπάγωμα των περιουσιακών στοιχείων, αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου και έλεγχο του Ορμούζ .

Αυτό το χάσμα είναι βαθύ – και δεν γεφυρώνεται εύκολα. Η πρόβλεψη του Τζιανγκ Ξουτσίν, του «Κινέζου Νοστράδαμου», είναι ότι τελικά θα επικρατήσει το σενάριο της ελεγχόμενης αποχώρησης της Αμερικής από τη Μέση Ανατολή, με το πετροδολάριο να εξασθενεί και το Ιράν να αναδεικνύεται σε περιφερειακή δύναμη.

Αλλά για να συμβεί αυτό, πρέπει πρώτα να αποφευχθεί το χειρότερο: ένας πόλεμος που θα κρατήσει μήνες, που θα στεγνώσει το πετρέλαιο, και που θα βυθίσει τον πλανήτη σε ύφεση.

Επίλογος: Μια τελευταία ευκαιρία

Η επιστροφή στο Ισλαμαμπάντ είναι μια τελευταία ευκαιρία πριν η κατάσταση ξεφύγει εντελώς. Ο αποκλεισμός είναι ήδη εδώ. Οι τιμές είναι ήδη στα ύψη. Οι ελλείψεις είναι ήδη ορατές.

Το ερώτημα είναι αν οι διπλωμάτες θα κάνουν τη δουλειά τους πριν οι στρατηγοί πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Γιατί αν ο αποκλεισμός κρατήσει, το «δίκοπο μαχαίρι» θα κόψει βαθιά – και τις δύο πλευρές.