Ο χρόνος τελειώνει. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, και τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη εξαντλούνται με γοργούς ρυθμούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει δέσμη έκτακτων μέτρων στις 22 Απριλίου, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν: μέσα σε τρεις εβδομάδες, η έλλειψη θα γίνει «συστημική» . Οι αεροπορικές εταιρείες ήδη προετοιμάζονται για το χειρότερο – μαζικές ακυρώσεις, επιβολή έκτακτων τελών, ακύρωση δρομολογίων. Το καλοκαίρι του 2026 κινδυνεύει να γίνει η χαμένη σεζόν για εκατομμύρια Ευρωπαίους.
Η κρίση: Το 50% της κηροζίνης ερχόταν από τον Κόλπο – Η στρόφιγγα έκλεισε
Η Ευρώπη εξαρτάται από τις εισαγωγές καυσίμων περισσότερο από κάθε άλλη ήπειρο. Ειδικά για την αεροπορία, η εξάρτηση είναι εκπληκτική: περίπου το 50% της αεροπορικής κηροζίνης της Ευρώπης ερχόταν από τα διυλιστήρια του Κόλπου, διαμέσου των Στενών του Ορμούζ . Η τιμή αναφοράς έχει εκτοξευθεί στα 1.838 δολάρια ανά τόνο – περισσότερο από διπλάσια από τα 831 δολάρια πριν την έναρξη του πολέμου .
Τα τελευταία φορτία από τη Μέση Ανατολή πλησιάζουν ήδη στα ευρωπαϊκά λιμάνια. Μετά από αυτά, η αγορά θα κληθεί να καλύψει ένα τεράστιο κενό χωρίς εναλλακτική λύση.
Η προειδοποίηση: Τρεις εβδομάδες μέχρι τη «συστημική» κατάρρευση
Ο Ολιβιέ Ζανκοβέκ, γενικός διευθυντής του Διεθνούς Συμβουλίου Αεροδρομίων Ευρώπης (ACI Europe), ήταν κατηγορηματικός σε επιστολή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
«Εάν η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δεν αποκατασταθεί με σταθερό τρόπο μέσα στις επόμενες τρεις εβδομάδες, η έλλειψη αεροπορικών καυσίμων θα γίνει συστημική πραγματικότητα για την ΕΕ» .
Ο κλάδος των αερομεταφορών συνεισφέρει 851 δισεκατομμύρια ευρώ στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ και στηρίζει 14 εκατομμύρια θέσεις εργασίας . Μια παρατεταμένη κρίση καυσίμων δεν θα πλήξει μόνο τους ταξιδιώτες – θα χτυπήσει την καρδιά της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι αεροπορικές στα χαρακώματα: Ακυρώσεις, τέλη, περικοπές
Οι αεροπορικές εταιρείες δεν περιμένουν. Ήδη, μικρότεροι παίκτες έχουν αρχίσει να περικόπτουν δρομολόγια. Η βρετανική Skybus ακύρωσε τη γραμμή Newquay-London Gatwick. Η Aurigny μείωσε τις πτήσεις της προς Λονδίνο και Παρίσι .
Η Lufthansa, ο μεγαλύτερος όμιλος της Ευρώπης, προειδοποίησε ότι μπορεί να αναγκαστεί να καθηλώσει έως και 40 αεροσκάφη, παλαιότερα και λιγότερο οικονομικά, αν η κρίση συνεχιστεί .
Η Ryanair, ο ευρωπαϊκός κολοσσός των χαμηλών τιμών, εξετάζει ήδη μείωση 10% των πτήσεων της. Η SAS ανακοίνωσε 1.000 ακυρώσεις για τον Απρίλιο .
Τα αίτια: Γιατί η Ευρώπη είναι τόσο ευάλωτη;
Η τραγική ειρωνεία είναι ότι η Ευρώπη βρέθηκε απροετοίμαστη για δεύτερη φορά σε τέσσερα χρόνια. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ήπειρος συνειδητοποίησε την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Τώρα, έρχεται αντιμέτωπη με την εξάρτησή της από τη Μέση Ανατολή για τα καύσιμα των αεροπλάνων της.
-
Τα διυλιστήρια της Ευρώπης έχουν κλείσει: Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, πάνω από 30 ευρωπαϊκά διυλιστήρια έκλεισαν (το 16% της δυναμικότητας), λόγω πράσινων πολιτικών και ανταγωνισμού .
-
Η Ασία ανταγωνίζεται για το ίδιο καύσιμο: Τα ασιατικά διυλιστήρια, που εξαρτώνται από το πετρέλαιο του Κόλπου, έχουν περιορίσει την παραγωγή τους, μειώνοντας περαιτέρω τη διαθέσιμη κηροζίνη στην παγκόσμια αγορά .
-
Δεν υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές: Σε αντίθεση με το αργό πετρέλαιο, η κηροζίνη δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα μέσω αγωγών που παρακάμπτουν το Ορμούζ .
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Στα μέτρα της 22ας Απριλίου η τελευταία ελπίδα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει το μέγεθος της κρίσης. Στις 22 Απριλίου, θα παρουσιάσει μια δέσμη μέτρων που αναμένεται να περιλαμβάνει :
-
Χαρτογράφηση και παρακολούθηση των αποθεμάτων καυσίμων σε επίπεδο ΕΕ.
-
Προσωρινή άρση των εισαγωγικών περιορισμών που είχαν τεθεί για λόγους περιβάλλοντος (π.χ. ο κανονισμός μεθανίου που αποθάρρυνε τους προμηθευτές) .
-
Κοινές προμήθειες κηροζίνης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με το μοντέλο της κοινής προμήθειας φυσικού αερίου που εφαρμόστηκε το 2022 .
-
Προσωρινή αναστολή του συστήματος εμπορίας ρύπων (ETS) για την αεροπορία, ώστε να μειωθεί το λειτουργικό κόστος .
-
Αναθεώρηση των υποχρεώσεων στρατηγικών αποθεμάτων (90 ημέρες) ώστε να συμπεριληφθεί συγκεκριμένη πρόβλεψη για κηροζίνη .
Ωστόσο, για πολλούς αναλυτές, τα μέτρα αυτά μπορεί να έρθουν πολύ αργά. Η διαδρομή ενός τάνκερ από τον Κόλπο στο Ρότερνταμ διαρκεί έως έξι εβδομάδες . Ακόμα κι αν το Στενό άνοιγε αύριο, τα καύσιμα θα έφταναν όταν οι αποθήκες θα έχουν ήδη αδειάσει.
Ο αντίκτυπος: Το καλοκαίρι της οργής
Οι συνέπειες για τον μέσο Ευρωπαίο θα είναι άμεσες και οδυνηρές:
-
Ακυρώσεις πτήσεων: Ειδικά σε μικρότερα αεροδρόμια και νησιωτικούς προορισμούς, όπου τα αποθέματα είναι μικρότερα .
-
Εκτόξευση εισιτηρίων: Οι αεροπορικές ήδη μετακυλίουν το αυξημένο κόστος. Η easyJet προειδοποίησε για νέες αυξήσεις στα τέλη του καλοκαιριού .
-
Οικονομικό πλήγμα: Οι περιοχές που εξαρτώνται από τον τουρισμό θα υποστούν τεράστιο πλήγμα. Ο κλάδος των αερομεταφορών είναι η κινητήριος δύναμη για εκατομμύρια θέσεις εργασίας .
Συμπέρασμα: Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν είναι πλέον ένα μακρινό γεωπολιτικό γεγονός. Είναι μια άμεση απειλή για την κινητικότητα, την οικονομία και την καθημερινότητα των Ευρωπαίων.
Η προειδοποίηση των τριών εβδομάδων είναι η τελευταία ευκαιρία. Είτε η διπλωματία θα κάνει θαύμα και θα ανοίξει τα Στενά, είτε η Ευρώπη θα εισέλθει σε μια πρωτοφανή κρίση καυσίμων. Τα μέτρα της 22ας Απριλίου είναι μια προσπάθεια διαχείρισης της καταστροφής, όχι αποτροπής της.
Το μήνυμα προς κάθε Ευρωπαίο είναι ένα: ετοιμαστείτε για ένα δύσκολο καλοκαίρι. Οι αποσκευές σας μπορεί να μην ταξιδέψουν μαζί σας – ή να μην ταξιδέψουν καθόλου.
