αποφύγουμε η αλήθεια κάνει την εμφάνιση της για να πραγματοποιηθεί η κάθαρση. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ M.Draghiκατά πολύ μεγάλη πιθανότητα αυτήν την ή έστω την επομένη Τέταρτη «τελειώνει» την «πολιτική» διαπραγμάτευση του κ. Τσίπρα.
Σε απόλυτο κλοιό ασφυξίας θα βρεθούν οι ελληνικές τράπεζες, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υλοποιήσει την απόφαση, που είναι ήδη ειλημμένη, για την αύξηση του haircut στα ενέχυρα που καταθέτουν οι τράπεζες προκειμένου να αντλήσουν ρευστότητα από το ευρωσύστημα. Είναι προφανες ότι μια τέτοια απόφαση οδηγεί άμεσα σε περιορισμό αναλήψεων από τις ελληνικές τράπεζες ίσως στα πρότυπα της Κύπρου.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον αν θα ληφθεί μια τέτοια απόφαση, αλλά πότε θα εφαρμοστεί. Και οι εκτιμήσεις από τραπεζικούς κύκλους συγκλίνουν στο ότι από εδώ και πέρα κάθε εβδομάδα μπορεί να είναι και η καθοριστική. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, δεν έχουμε να κάνουμε με μακρινό μέλλον, αλλά τις αμέσως επόμενες εβδομάδες.
Και αυτό το μήνυμα έχει επικοινωνηθεί στην ελληνική κυβέρνηση και μέσω της τελευταίας συνάντησης του κ. Ντράγκι με τους κυρίους Δραγασάκη και Τσακαλώτο. Ο λόγος που δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη το μέτρο, είναι επί της ουσίας τεχνικός, καθώς ήδη, με βάση τα δεδομένα και τους αριθμούς, απαιτείται το επιπλέον «κούρεμα» των collaterals.
Ο κ. Ντράγκι δε θα αποτρέψει, όμως, για πολύ ακόμα το αναπόφευκτο, καθώς, άλλωστε, οι κινήσεις και οι αποφάσεις της ΕΚΤ δεν επηρεάζονται, πέραν ενός μικρού περιθωρίου, από τις πολιτικές εξελίξεις. Η αύξηση του «κουρέματος» δεν εξαρτάται άμεσα από την επίτευξη ή μη συμφωνίας. Θα γίνει γιατί το απαιτούν πλέον τα μεγέθη και οι αξιολογήσεις.
Αν, για παράδειγμα, μια τράπεζα επέλεγε να ακολουθήσει πιο συντηρητική πολιτική και πρόσεχε να μη δίνει δάνεια με το τσουβάλι, θα έχει πρόβλημα «πρώτης ύλης σε δάνεια», ενώ θα έχει εξαντλήσει και το στοκ ομολόγων που γίνονται αποδεκτά. Σε τράπεζα που έχει αυτήν τη στιγμή ενέχυρα 3,5 δις ευρώ, με αύξηση του haircut κατά 10% θα προκύψει ανάγκη για νέα ενέχυρα 2 δις ευρώ, καθώς το haircut αφορά το σύνολο και των κατατεθειμένων ομολόγων. Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δυσμενής για όλες τις τράπεζες, γιατί, επιπλέον, δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ως ενέχυρα τα δάνεια που έχουν στις θυγατρικές των Βαλκανίων. Επομένως, αν αποφασιστεί το haircut, δεν μπορούν να επιβιώσουν, από άποψη ρευστότητας, πέραν των 7-10 ημερών το πολύ.
Οι προυποθέσεις
Η είδηση της υποβάθμισης της Ελληνικής οικονομίας από τον Καναδικό οίκο αξιολόγησης D.B.R.S. (DominionBondRatingService) πέρασε στα «ψιλά» των ειδήσεων της Παρασκευής και του Σαββατοκύριακου. Πιθανότατα επειδή οι Καναδοί δεν είναι ιδιαίτερα γνωστοί εκτός του χώρου των αγορών χρέους.
Η Ε.Κ.Τ., για να αλλάξει το επίπεδο κινδύνου (και άρα το «κούρεμα» που επιβάλλει) σε ένα ενέχυρο, απαιτεί δύο τουλάχιστον οίκοι να έχουν αλλάξει «σταθερά» την αξιολόγησή τους για τον εκδότη του. Όπως είναι γνωστό, οι τρείς αμερικανικοί οίκοι έχουν ήδη, εδώ και βδομάδες, υποβαθμίσει το ελληνικό χρέος κατά δύο τουλάχιστόν βαθμίδες. Η D.B.R.S., με την αξιολόγηση της Παρασκευής, «συγχρονίζεται» μαζί τους. Αυτή η κίνηση φέρνει την Φρανκφούρτη σε πολύ δύσκολη θέση.
Οι ελληνικές τράπεζες, έχοντας δανειστεί περισσότερα από €116 δισ., έχουν χρησιμοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος των ενεχύρων που διαθέτουν. Οι ακριβείς αριθμοί, για ευνόητους λόγους, δεν είναι γνωστοί. Αλλά χονδρικοί υπολογισμοί μπορούν να γίνουν. Μία αύξηση των περιθωρίων ασφάλισης κατά 10% σημαίνει άμεση κατάθεση €7 έως €9 δισ. ενεχύρων. Με όσα απομείνουν στις τράπεζες, να αξίζουν πολύ λιγότερο σε ρευστό χρήμα. Και, δυστυχώς, η αύξηση στην μεγάλη πλειοψηφία των ελληνικών ενεχύρων δύσκολα θα είναι μόνο 10%.
Για περισσότερο από ένα μήνα, η φιλελληνική πλευρά εντός του Governing Council, έχει καταφέρει να μην αποφασισθεί αύξηση των «κουρεμάτων». Χρησιμοποιώντας σαν επιχείρημα την απαίτηση του κανόνα για «σταθερή αξιολόγηση», κατόρθωνε να «λυγίζει» τον κανόνα. Έτσι η ελληνική πλευρά κέρδιζε χρόνο στις διαπραγματεύσεις με τους εταίρους.
Με τέσσερις ίδιες διαβαθμίσεις όμως, τα περιθώρια «λυγίσματος» είναι πλέον μηδαμινά. Οι φιλέλληνες θα έχουν ιδιαίτερα δύσκολο έργο στο Συμβούλιο της Τετάρτης. Είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα καταφέρουν να πείσουν για διατήρηση των «κουρεμάτων» στα ίδια επίπεδα. Ακόμη και αν το καταφέρουν αυτή την εβδομάδα, τι θα γίνει την επόμενη;
Οι «απειλές» περί μη καταβολής της οφειλής του Ιουλίου και του Αυγούστου από την ελληνική κυβέρνηση, καθώς και οι συχνές «επιθέσεις» τόσο του κ. Τσίπρα όσο και σωρείας υπουργών κατά της Κεντρικής Τράπεζας, έχουν ενοχλήσει ακόμα και μέλη που μέχρι προ μηνών αντιμετώπιζαν ευνοϊκά την ελληνική υπόθεση. Την περασμένη Τρίτη ο κ. Ντράγκι, επί της ουσίας, βρήκε υποστηρικτές, τόσο για το θέμα της παροχής ρευστότητας προς την Ελλάδα όσο και για το ζήτημα των εγγυήσεων, μόνο στην κεντρική τραπεζίτρια της Κύπρου, την κυρία Γιωρκάτζη, και στον κ. Νοβότνι, τον κεντρικό τραπεζίτη της Αυστρίας. Ο οποίος, αν και θεωρείται «γεράκι» και όχι «περιστερά», εντός της ΕΚΤ εμφανίστηκε σχετικά ήπιος με το θέμα των ελληνικών ενεχύρων, διότι, όπως αναφέρουν αξιόπιστες πηγές, είχε σχετικές συστάσεις από τον αυστριακό ΥΠΟΙΚ Χανς Γεργκ Σέλινγκ. Αντίθετα, στη γερμανική πλευρά και σφαίρα επιρροής, καθώς και από τις χώρες του Νότου, το κλίμα ήταν ιδιαίτερα βαρύ.
Βεβαίως, η σχετική καθυστέρηση στην εφαρμογή του μέτρου οφείλεται και στο περιθώριο που δίνει η ΕΚΤ στην ελληνική πλευρά μέχρι στιγμής, επιλογή για την οποία ο Μάριο Ντράγκι δέχεται εδώ και δύο εβδομάδες σκληρή κριτική στο εσωτερικό του διοικητικού συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας. Βεβαίως, οι τεχνικές προϋποθέσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα μικρό χρονικό «ανάχωμα», όμως πλέον τα περιθώρια έχουν στενέψει αφόρητα. Και αν όχι την επόμενη εβδομάδα, τότε σε κάθε περίπτωση μέχρι το τέλος του μήνα θεωρείται αρκετά πιθανό να τεθεί σε ισχύ η απόφαση. Στην τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ, την Τρίτη 12/5, οι πιέσεις για «κούρεμα» των ελληνικών ενεχύρων ήταν ισχυρές και ο Μάριο Ντράγκι απέτρεψε στο… παρά πέντε το τράβηγμα της σκανδάλης. Επωφελούμενος και από το γεγονός ότι μια τηλεδιάσκεψη συνήθως δίνει μεγαλύτερη ευχέρεια ελιγμών. Βεβαίως, οι σύμμαχοι της χώρας μας στο δ.σ. της ΕΚΤ τείνουν πλέον να αποτελέσουν είδος εν ανεπαρκεία.
