Η ενεργειακή κρίση πλήττει τώρα και τις αερομεταφορές, και η προειδοποίηση της Ryanair είναι καμπανάκι που χτυπάει κόκκινο. Ο Μάικλ Ο’ Λίρι, διευθύνων σύμβουλος της μεγαλύτερης αεροπορικής εταιρείας της Ευρώπης, παραδέχθηκε ότι η εταιρεία δεν γνωρίζει αν θα μπορέσει να εξασφαλίσει επαρκή καύσιμα για τον Ιούνιο . Η διαταραχή των εισαγωγών από τη Μέση Ανατολή (λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ) έχει δημιουργήσει μια άνευ προηγουμένου κρίση. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι ο Ο’ Λίρι ξεκαθάρισε ότι σε περίπτωση ακυρώσεων πτήσεων λόγω έλλειψης καυσίμων, οι επιβάτες δεν δικαιούνται αποζημίωση, καθώς η έλλειψη καυσίμων θεωρείται «έκτακτη περίσταση» (extraordinary circumstance) . Η Ryanair ήδη ακυρώνει πτήσεις και αποσύρει αεροσκάφη, και η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί. Η ευρωπαϊκή αεροπορική βιομηχανία βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης.
Η προειδοποίηση: «Δεν ξέρουμε αν θα υπάρχουν καύσιμα τον Ιούνιο»
Σε μια δραματική δήλωση που συγκλόνισε τον κλάδο, ο Μάικλ Ο’ Λίρι, επικεφαλής της Ryanair, παραδέχθηκε ότι η εταιρεία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια άνευ προηγουμένου αβεβαιότητα σχετικά με τον ανεφοδιασμό της σε καύσιμα.
«Δεν ξέρουμε αν θα υπάρχουν καύσιμα τον Ιούνιο» , δήλωσε, αποδίδοντας την κρίση στο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και τη διαταραχή των εισαγωγών από τη Μέση Ανατολή .
Η Ryanair, που βασίζεται σε ένα μοντέλο χαμηλού κόστους με υψηλή συχνότητα πτήσεων, είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε μια τέτοια κρίση. Η έλλειψη καυσίμων δεν θα οδηγήσει απλά σε ακριβότερα εισιτήρια – θα οδηγήσει σε μαζικές ακυρώσεις.
Η ακύρωση της αποζημίωσης: «Έκτακτη περίσταση»
Η πιο σκληρή πτυχή της δήλωσης Ο’ Λίρι είναι η επιβεβαίωση ότι, σε περίπτωση ακύρωσης λόγω έλλειψης καυσίμων, οι επιβάτες δεν δικαιούνται αποζημίωση.
Ο Ο’ Λίρι επικαλέστηκε τον ευρωπαϊκό κανονισμό (EU261), ο οποίος προβλέπει εξαίρεση από την υποχρέωση αποζημίωσης σε περίπτωση «έκτακτων περιστάσεων» (extraordinary circumstances). Η έλλειψη καυσίμων, λόγω ενός γεωπολιτικού γεγονότος (πολέμου, αποκλεισμού), εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία.
Αυτό σημαίνει ότι:
-
Οι επιβάτες δεν θα λάβουν τα 250-600 ευρώ αποζημίωση που δικαιούνται κανονικά.
-
Η αεροπορική εταιρεία θα επιστρέψει μόνο το κόστος του εισιτηρίου (ή θα προσφέρει επαναδρομολόγηση).
-
Χιλιάδες ταξιδιώτες θα μείνουν με την πλάτη στον τοίχο, ειδικά στην καρδιά της καλοκαιρινής σεζόν.
Η ανακοίνωση αυτή έχει προκαλέσει οργή, αλλά η Ryanair είναι νομικά καλυμμένη.
Οι επιπτώσεις: Ακυρώσεις, απόσυρση αεροσκαφών, και ένα «δύσκολο καλοκαίρι»
Η Ryanair δεν είναι η μόνη. Ολόκληρος ο ευρωπαϊκός αεροπορικός κλάδος αιμορραγεί. Η Lufthansa έχει ήδη ανακοινώσει ότι μπορεί να καθηλώσει έως και 40 αεροσκάφη . Η SAS ακύρωσε 1.000 πτήσεις για τον Απρίλιο . Οι μικρότερες εταιρείες (π.χ. Skybus, Aurigny) έχουν ήδη μειώσει δρομολόγια .
Οι επιπτώσεις για τον επιβάτη:
-
Ακυρωμένες πτήσεις (ειδικά σε μικρότερα αεροδρόμια και νησιωτικούς προορισμούς).
-
Ακριβότερα εισιτήρια (οι εταιρείες μετακυλίουν το κόστος).
-
Απώλεια του δικαιώματος αποζημίωσης (καθώς η έλλειψη καυσίμων είναι «έκτακτη περίσταση»).
-
Αβεβαιότητα για το καλοκαίρι – κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η πτήση του θα πραγματοποιηθεί.
Το παρασκήνιο: Η Ευρώπη ξεμένει από κηροζίνη
Η προειδοποίηση της Ryanair δεν είναι υπερβολή. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη έχει μόλις έξι εβδομάδες αποθέματος αεροπορικής κηροζίνης . Οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί, και τα αποθέματα εξαντλούνται.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του Επιτρόπου Μεταφορών Απόστολου Τζιτζικώστα, έχει ενεργοποιήσει τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, αλλά αυτά είναι περιορισμένα. Η υποχρεωτική κατανομή αποθεμάτων (που συζητείται) θα δημιουργήσει εντάσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ryanair, με την προειδοποίησή της, απλά επιβεβαιώνει την πραγματικότητα: η κρίση δεν είναι μακρινή – είναι ήδη εδώ.
Η αντίδραση: Οργή από τους καταναλωτές – Αλλά τι μπορούν να κάνουν;
Η ανακοίνωση της Ryanair έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Οργανώσεις καταναλωτών καταγγέλλουν ότι η εταιρεία «κρύβεται» πίσω από τον κανονισμό για να αποφύγει τις υποχρεώσεις της.
Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι η Ryanair έχει δίκιο από νομική άποψη. Η έλλειψη καυσίμων λόγω ενός γεωπολιτικού γεγονότος (κλείσιμο Ορμούζ, πόλεμος) είναι πράγματι «έκτακτη περίσταση». Οι επιβάτες δεν μπορούν να κάνουν τίποτα άλλο από το να ελπίζουν ότι η πτήση τους δεν θα ακυρωθεί.
Η μόνη ουσιαστική αντίδραση είναι η πολιτική: πίεση στις κυβερνήσεις για την εξεύρεση εναλλακτικών πηγών καυσίμων και την προστασία των καταναλωτών. Αλλά, με την Ευρώπη σε ενεργειακό στραγγαλισμό, οι πιθανότητες είναι ελάχιστες.
Συμπέρασμα: Το καλοκαίρι της οργής
Η προειδοποίηση της Ryanair είναι ένα ηχηρό καμπανάκι. Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλά ακριβότερα εισιτήρια – αντιμετωπίζει την προοπτική μιας αεροπορικής κατάρρευσης. Οι ακυρώσεις θα είναι μαζικές, οι αποζημιώσεις θα είναι μηδενικές, και οι ταξιδιώτες θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα απρόβλεπτο, δαπανηρό, και γεμάτο αγωνία καλοκαίρι.
Η Ryanair, η Lufthansa, η Air France, και όλες οι άλλες εταιρείες είναι στο ίδιο καράβι. Και το καράβι βουλιάζει.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν ακυρώσεις. Το ερώτημα είναι πόσες και πόσο σύντομα.
