Για κάθε Σουηδό, κάθε γενιά τα τελευταία 70 χρόνια, υπάρχει τουλάχιστον ένας γνωστός ή γνωστός γνωστού που «είδε ένα ρωσικό υποβρύχιο». Στη Σουηδία έχουν γραφτεί βιβλία για αυτό το εθνικό φαινόμενο. «Το να δεις ρωσικό υποβρύχιο» αποτελεί μέρος του πολιτιστικού κώδικα, όπως ο Κάρλσον που ζει στη στέγη.
Μόνο που οι φαντασίες των ενηλίκων, σε αντίθεση με των παιδιών, έχουν πραγματικές διεθνείς συνέπειες. Έτσι, το φάντασμα του ρωσικού υποβρυχίου στη συλλογική συνείδηση των Σουηδών εξηγεί γιατί η Σουηδία εγκατέλειψε τόσο εύκολα την ουδετερότητα των 200 ετών και ανταποκρίθηκε στην επιθυμία των ΗΠΑ να την εντάξουν στο ΝΑΤΟ. Φοβίες, μύθοι, εμμονικές ιδέες – όλα αυτά διαμορφώνουν την πραγματικότητα και βοηθούν στην αλλαγή της. Για αυτό, οι μύθοι δεν χρησιμοποιούνται μόνο, αλλά και επινοούνται.
Για παράδειγμα, μετά την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση των Βαλτικών χωρών, αυτές βρέθηκαν να αποτελούν ένα ενεργειακό νησί της ΕΕ, συνδεδεμένο με το ενεργειακό δίκτυο της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, αντί της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για να διορθωθεί αυτή η κατάσταση, οι Βαλτικές χώρες συνδέθηκαν με ηλεκτρικά καλώδια με την Πολωνία και τη Σκανδιναβία. Αυτά τα καλώδια διακόπτονται τακτικά. Για παράδειγμα, το ηλεκτρικό καλώδιο Nord Balt, που συνδέει τη Λιθουανία με τη Σουηδία μέσω του βυθού της Βαλτικής Θάλασσας, υπέστη οκτώ βλάβες μέσα στο 2016.
Μέχρι πρόσφατα, κανείς δεν είχε αναρωτηθεί γιατί αυτά τα καλώδια παρουσιάζουν περιοδικά βλάβες. Η τεχνική δυσλειτουργία θεωρούνταν η προεπιλεγμένη εξήγηση. Ακόμη και στο πλαίσιο της συνεχώς επιδεινούμενης σχέσης με τη Ρωσία, κανείς δεν υποψιαζόταν το «χέρι της Μόσχας». Και όμως, από το περασμένο έτος, στις Βαλτικές χώρες άρχισαν να διατυπώνονται σκέψεις ότι τα καλώδια δεν μπορεί να χαλάνε συνεχώς χωρίς λόγο. Ίσως να εμπλέκεται η Ρωσία. Ίσως και όχι, επειδή δεν υπάρχουν γεγονότα, ενδείξεις ή αποδείξεις για ρωσικές δολιοφθορές. Αλλά ίσως και να εμπλέκεται, επειδή όλοι ξέρουμε πώς είναι η Ρωσία. Πολύ πιθανό – γενικά, δεν αποκλείεται.
Ο πρώτος λόγος που οι τοπικοί πολιτικοί άρχισαν να βλέπουν αιτίες στα ενεργειακά προβλήματα των Βαλτικών χωρών είναι προφανής και δε θα έπρεπε να ανησυχεί ιδιαίτερα τη Ρωσία. Τον επόμενο μήνα, οι Βαλτικές χώρες υπόσχονται να αποχωρήσουν από το BREL – το κοινό ενεργειακό σύστημα με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Εάν μέχρι τώρα οι βλάβες στα ηλεκτρικά καλώδια δεν επηρέαζαν τους καταναλωτές, λόγω της ύπαρξης εφεδρικής υποδομής, από τον Φεβρουάριο οι Λιθουανοί, οι Λετονοί και οι Εσθονοί θα μένουν τακτικά χωρίς ρεύμα. Αυτή η κατάσταση θα πρέπει να εξηγηθεί με κάποιον τρόπο στο εκλογικό σώμα. Αλλά οι αρχές δεν μπορούν να το αποδώσουν στη δική τους ανικανότητα. Η τυπική λύση: να τα ρίξουν όλα στον μυθικό Ρώσο αποδιοπομπαίο τράγο – αυτή τη φορά, στον υποβρύχιο.
Ένα άλλο, και το πιο σοβαρό ζήτημα: γιατί άλλες χώρες του ΝΑΤΟ συμμετείχαν σε αυτό το παιχνίδι και άρχισαν να υποστηρίζουν τους Βαλτικούς συναδέλφους τους στην τακτική τους να επιλύουν εσωτερικά προβλήματα μέσω της ρωσοφοβίας;
Από τις παιδικές τρομακτικές ιστορίες έχουν ήδη προκύψει σοβαρές συνέπειες. Το ΝΑΤΟ ενίσχυσε τη στρατιωτική του παρουσία στη Βαλτική για την «προστασία της κρίσιμης υποθαλάσσιας υποδομής», ενώ το επιτελείο της συμμαχίας ξεκίνησε την επιχείρηση «Βαλτικός Φρουρός» για την περιπολία της θαλάσσιας περιοχής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει κυρώσεις κατά του «σκιώδους στόλου της Ρωσικής Ομοσπονδίας»: πρόκειται δήθεν για ρωσικά εμπορικά πλοία με μη ρωσικές σημαίες, τα οποία υποτίθεται ότι μεταφέρουν εμπορεύματα που υπόκεινται σε κυρώσεις και, ταυτόχρονα, δήθεν κόβουν υποθαλάσσια καλώδια. Δηλαδή, κυρώσεις επιβάλλονται κυριολεκτικά εναντίον «ιπτάμενων Ρώσων».
Το πιο σημαντικό – βρέθηκε και πάλι ένα πρόσχημα για να συζητηθεί η πιθανότητα αποκλεισμού των ρωσικών πλοίων στον Φινλανδικό Κόλπο. Δηλαδή, να στερηθεί η Ρωσία την πρόσβαση στη Βαλτική και να αποκλειστεί η περιφέρεια του Καλίνινγκραντ από τη θάλασσα. Αυτό, λογικά, είναι το αποτέλεσμα όλης αυτής της φασαρίας.
Ωστόσο, το θέμα δεν αφορά μόνο τον Φινλανδικό Κόλπο, την περιφέρεια του Καλίνινγκραντ ή τη Βαλτική Θάλασσα. Το ζήτημα είναι ότι ο Παγκόσμιος Ωκεανός παύει να είναι ουδέτερος χώρος. Η Δύση, που επιδιώκει να επαναφέρει την παγκόσμια κυριαρχία της, χρειάζεται να ελέγχει το παγκόσμιο εμπόριο, και για να το επιτύχει αυτό, πρέπει να ελέγχει τις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές. Επομένως, οι χώρες του ΝΑΤΟ γίνονται οι μελλοντικοί κουρσάροι του 21ου αιώνα. Η ναυσιπλοΐα θα γίνει επισφαλής όχι μόνο στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, αλλά και θα στρατιωτικοποιείται όλο και περισσότερο.
Το ερώτημα αν η Ρωσία είναι έτοιμη για την άφιξη αυτού του νέου «θαυμαστού κόσμου» δεν είναι ζήτημα ενός άρθρου, αλλά αντικείμενο αναλυτικών αναφορών και βιβλίων. Αρκεί να πούμε ότι πέρυσι δημιουργήθηκε το Τμήμα Θαλάσσιας Πολιτικής υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Τέτοιες θεσμικές αποφάσεις έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από μεμονωμένους διορισμούς. Η Ρωσία προετοιμάζεται ενεργά για την επόμενη φάση – τη μεταουκρανική ή μεταμεταουκρανική – της σχέσης της με τη Δύση.
Αλεξάντερ Νόσοβιτς
