Ευθύμιος Λάζος
Το πρόγραμμα προμήθειας σύγχρονων αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών συστημάτων μέσου-μεγάλου βεληνεκούς της Τουρκίας, αν και βρίσκεται ακόμα σε προκαταρκτικό στάδιο, εντούτοις είναι σχεδόν βέβαιο ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η Τουρκία θα προχωρήσει τελικά στην υλοποίηση του.
Η έναρξη του συγκεκριμένου προγράμματος ανακοινώθηκε τον Οκτώβριο του 2005 ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης ανησυχίας των Τούρκων σχετικά με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Δύο χρόνια αργότερα, τον Μάρτιο του 2007, η Τουρκία εξέδωσε Αίτημα για Πληροφορίες (RfI : Requests for Information). Μέχρι τότε η απαίτηση ήταν για 2 συστήματα (12 εκτοξευτές), ενώ το 2009 η απαίτηση εκτοξεύτηκε στα 12 συστήματα (72 εκτοξευτές). Με άλλα λόγια ενώ η αρχική απαίτηση αφορούσε στα αναγκαία συστήματα για την κάλυψη των ανατολικών επαρχιών της χώρας, η τελική απαίτηση αφορά στα αναγκαία συστήματα για την κάλυψη ολόκληρης της τουρκικής επικράτειας… δηλαδή και της Ανατολικής Θράκης και της Μικρασιατικής ακτής! Κάπου εδώ αρχίζει ο πονοκέφαλος για την Ελλάδα…
Ο σχετικός διαγωνισμός διήρκεσε 4 τέσσερα χρόνια και σ’ αυτόν συμμετείχαν τέσσερα συστήματα: Το Ρωσικό S-300 PMU-2 Favorit της Almaz-Antey (απορρίφτηκε πρώτο), το Γάλλο-Ιταλικό SAMP/T με βλήματα Aster-30, το μεγάλο φαβορί Patriot PAC-2/GEM και η μεγάλη έκπληξη το κινεζικό HQ-9 (FD-2000 η έκδοση εξαγωγών, παρόμοιο με το ρωσικό S-300V), το οποίο τελικά και επιλέχθηκε το 2013. Η επιλογή του κινεζικού συστήματος σόκαρε και εξαγρίωσε τόσο τους Αμερικανούς όσο και τους ευρωπαίους, οι οποίοι με ένα στόμα και μία φωνή δήλωσαν στην Τουρκία, ρητά και κατηγορηματικά, ότι δεν πρόκειται με τίποτα να ενσωματώσουν ένα κινεζικής τεχνολογίας αντιαεροπορικό σύστημα στο δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας του ΝΑΤΟ.
Το αποτέλεσμα των Αμερικανικών πιέσεων ήταν να συνεχίσει μεν η Τουρκία τις διαπραγματεύσεις με την κινεζική CPMIEC, από την άλλη όμως άρχισε και διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαίους για το SAMP/T! Δεν ήταν αυτό που ήθελαν οι Αμερικανοί… Έτσι συνέχισαν να πιέζουν! Τελικά, με πρόσχημα την απροθυμία των κινέζων για συμπαραγωγή και μεταφορά τεχνολογίας στην Τουρκία το πρόγραμμα ύψους $ 3,44 δισεκατομμυρίων έχει τελματώσει μεν, δεν έχει ακυρωθεί όμως (πρακτικά έχει ακυρωθεί η επιλογή του HQ-9). Πρόσφατα μάλιστα κυκλοφόρησε η είδηση-φήμη ότι η Ρωσία συζητά την πιθανότητα πώλησης του προηγμένου συστήματος S-400 στην Τουρκία.
Φαίνεται πάντως ότι το πρόγραμμα είναι ανοιχτό ακόμα, διότι όπως έγινε γνωστό η κοινοπραξία του MEADS (ΗΠΑ, Γερμανία, Ιταλία) έχει προσεγγίσει την Τουρκία με μια ενδιαφέρουσα προσφορά: Παραγωγή του συστήματος από την κοινοπραξία (δηλαδή όχι συμπαραγωγή) αλλά με ανοικτή αρχιτεκτονική έτσι ώστε να ενσωματώσει όποια συστήματα τουρκικής τεχνολογίας επιθυμεί η Άγκυρα!
Υπενθυμίζουμε ότι το MEADS αναπτύχθηκε και σχεδιάστηκε με στόχο να αντικαταστήσει το Patriot. Ο πρώτος πελάτης τους MEADS πιθανότατα θα είναι η Γερμανία, η οποία αναμένεται να λάβει τη σχετική απόφαση εντός του 2017. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια κοινοπραξία το σύστημα θα ενταχθεί σε υπηρεσία τέσσερα χρόνια από την ημέρα ενεργοποίησης του συμβολαίου. Ανάλογο χρονικό ορίζονται θα έχει να αντιμετωπίσει και η Τουρκία. Άρα μιλάμε για ένταξη σε υπηρεσία το 2021 το νωρίτερο.
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων οι επαφές μεταξύ της κοινοπραξίας MEADS και της Τουρκίας ξεκίνησαν στις αρχές του 2016 και συνεχίζουν μέχρι σήμερα σε «θετική κατεύθυνση». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η Τουρκία δεν είναι αρνητική στην πρόταση της κοινοπραξίας, αλλά επιμένει στη μεταφορά τεχνολογίας (πάγια τακτική των Τούρκων με την οποία κατάφεραν να αναπτύξουν την αμυντική τους βιομηχανία!). Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο την Άγκυρα είναι η τεχνολογία του ραντάρ MFCR (Multifunction Fire Control Radar) του συστήματος. Πρόκειται για ένα ραντάρ διάταξης φάσης με δυνατότητα κάλυψης ολόκληρου του τόξου των 360ο. Αυτό σε συνδυασμό ότι η τυπική πυροβολαρχία του MEADS ενσωματώνει οκτώ εκτοξευτές αντί έξι, σημαίνει ότι η απαίτηση της Τουρκία για 12 συστήματα (72 εκτοξευτές) μειώνεται στα εννέα συστήματα (72 εκτοξευτές) ή θα παραμείνει στα 12 συστήματα (96 εκτοξευτές) για πυκνότερη κάλυψη του εθνικού εναέριου χώρου.
Εάν και εφόσον η Τουρκία προχωρήσει και ολοκληρώσει το πρόγραμμα αυτό τότε η ΠΑ θα κλιθεί να αντιμετωπίσει έναν ακόμα πονοκέφαλο, δεδομένου ότι η Ανατολική Θράκη και τα Μικρασιατικά παράλια μαζί με την ενδοχώρα θα προστατεύονται από ένα υπερσύχρονο και ικανό αντιαεροπορικό-αντιβαλλιστικό σύστημα: Οι αποστολές κρούσης της ΠΑ θα γίνουν δυσκολότερες ενώ οι απώλειες σε μαχητικά αεροσκάφη θα αυξηθούν! Σήμερα αυτός ο πονοκέφαλος δεν υφίσταται διότι η Τουρκία δεν διαθέτει αντίστοιχο σύστημα πλην των Hawk (μέσου βεληνεκούς). Αύριο όμως;
