Του Παναγιώτη Αποστόλου
Πολιτικού αναλυτή – αρθρογράφου
Υπάρχουν στιγμές που μια χώρα καλείται να απαντήσει σε ένα και μόνο ερώτημα: ποιος την κυβερνά πραγματικά; Η χώρα μας βρίσκεται ξανά μπροστά σε αυτό το ερώτημα. Και η απάντηση, όσο κι αν ενοχλεί το Μέγαρο Μαξίμου, δεν κρύβεται πια πίσω από επικοινωνιακά τεχνάσματα και κυβερνητικές ανακοινώσεις τύπου «όλα αυτά είναι επαναλήψεις».
Γιατί όταν ένας πρώην Πρωθυπουργός καταθέτει επισήμως αίτηση στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου ζητώντας να διερευνηθεί αν παρακολουθούνταν το τηλέφωνό του, δεν μιλάμε πια για πολιτική αντιπαράθεση. Μιλάμε για κρίση θεσμών. Και όταν, την ίδια εβδομάδα, αποκαλύπτεται ότι ο ίδιος ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας της χώρας έπεσε θύμα τηλεφωνικής φάρσας από Ρώσους πρακτορίσκους, τότε το ερώτημα παύει να είναι ρητορικό: λειτουργεί άραγε αυτό το κράτος;
Το Predator βγαίνει ξανά από το συρτάρι — και αυτή τη φορά με υπογραφή Σαμαρά…
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι ο πρώτος που κατήγγειλε το καθεστώς παρακολουθήσεων στη χώρα μας. Είναι όμως ο πρώτος πρώην Πρωθυπουργός που το κάνει επισήμως, εγγράφως, με τη βαρύτητα του θεσμικού του ρόλου, ζητώντας από τη Δικαιοσύνη —όχι από τα κανάλια, όχι από τα Social Media— να πει την αλήθεια. Στην αναφορά – έγκλισή του προς τον Άρειο Πάγο, ο κ. Σαμαράς υπογραμμίζει πως έχει ζητήσει επανειλημμένα και δημοσίως εξηγήσεις από την κυβέρνηση, χωρίς καμία απάντηση μέχρι σήμερα, και ζητά την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης της δικής του παγίδευσης με το κατασκοπευτικό παράνομο λογισμικό.
Η κυβέρνηση, μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου της Παύλου Μαρινάκη, επέλεξε τον γνώριμο δρόμο της αποφυγής: Όποιος προσφεύγει στη Δικαιοσύνη, θα λάβει την απάντηση από τη Δικαιοσύνη. Ωραία απάντηση, αν δεν ήταν ακριβώς η ίδια απάντηση που δίνεται σε κάθε υπόθεση υποκλοπών το τελευταίο διάστημα.
Ερώτημα: γιατί τώρα; Γιατί ο Μεσσήνιος πολιτικός επιλέγει αυτή τη χρονική στιγμή να ανοίξει αυτό το μέτωπο; Η απάντηση είναι απλή για όποιον θέλει να τη δει: Επειδή υπάρχουν πλέον περισσότερα στοιχεία, νέες καταθέσεις, εξελίξεις στη Δικαιοσύνη. Και επειδή, προφανώς, ο πρώην Πρωθυπουργός θεώρησε ότι ήρθε η ώρα της μετωπικής σύγκρουσης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αν αποδειχθεί ότι το Predator χρησιμοποιήθηκε και εναντίον του ίδιου του Αντώνη Σαμαρά, τότε ανοίγει οριστικά ο Ασκός του Αιόλου: Γιατί το ίδιο λογισμικό βρέθηκε, σύμφωνα με δημοσιεύματα, να στοχοποιεί κυβερνητικά στελέχη (Υπουργούς), δημοσιογράφους, στελέχη κοινοβουλευτικών κομμάτων, ακόμη και ανώτατους αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων. Δεν μιλάμε πια για μια «υπόθεση υποκλοπών». Μιλάμε για ζήτημα εθνικής ασφάλειας πρώτου μεγέθους.
Ο φαρσέρ, ο Ντόκος και η γελοιοποίηση της εθνικής μας ασφάλειας…
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η χώρα πληροφορήθηκε πως ο ίδιος ο άνθρωπος που έχει επιφορτιστεί με την εθνική μας ασφάλεια, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Θάνος Ντόκος, συνομίλησε επί μακρόν με δύο γνωστούς Ρώσους φαρσέρ, πιστεύοντας πως μιλούσε με τον Ουκρανό ομόλογό του. Η κυβέρνηση έσπευσε να το βαφτίσει «υβριδική επίθεση υψηλής τεχνολογίας». Ας είναι. Ακόμη κι αν δεχθούμε αυτή την εκδοχή, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Πώς είναι δυνατόν ο ίδιος ο θεματοφύλακας των εθνικών μας μυστικών να μη διασταυρώσει, να μην ελέγξει, για να μιλήσει επί κάποια λεπτά, για ζητήματα άκρως ευαίσθητα, με έναν άγνωστο συνομιλητή;
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν άφησε ασχολίαστο το περιστατικό. Με χαρακτηριστική οξύτητα αναρωτήθηκε δημοσίως αν ο κ. Ντόκος εξακολουθεί να παραμένει στη θέση του, ζητώντας ουσιαστικά την απομάκρυνσή του. Και δεν είναι ο μόνος: Και η αντιπολίτευση, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, μίλησε για διεθνή διασυρμό. Γιατί αν μπορεί να ξεγελαστεί με τόσο πρωτόγονο τρόπο ο ίδιος ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Πρωθυπουργού, τι ακριβώς πρέπει να περιμένουμε από τους μηχανισμούς που υποτίθεται πως προστατεύουν τη χώρα από πραγματικές απειλές;
Δεν χρειάζεται να αποδείξει κανείς, ευθεία συγγένεια ανάμεσα στην υπόθεση Predator και στο περιστατικό Ντόκου για να καταλάβει το προφανές: Πρόκειται για δύο συμπτώματα της ίδιας νόσου. Μιας κυβέρνησης που αντιμετωπίζει την εθνική ασφάλεια ως ζήτημα επικοινωνιακής διαχείρισης και όχι ως πρώτιστο θεσμικό καθήκον.
Η ρήξη Σαμαρά – Μητσοτάκη δεν είναι πια προσωπική διαφορά…
Παράλληλα με το Predator, ο Αντώνης Σαμαράς κλιμακώνει και το πολιτικό του μέτωπο. Οι αιχμές του προς τη Ντόρα Μπακογιάννη, η υπενθύμιση πως η ΝΔ έφτασε από το 40% στο 20% ακολουθώντας ακριβώς την αντίθετη πολιτική από αυτή που ο ίδιος πρότεινε, και η ευρέως αναμενόμενη ανακοίνωση νέου πολιτικού φορέα, δεν είναι τυχαία συμπτώματα προσωπικής πικρίας. Είναι η κορύφωση μιας διαφωνίας που κρατά χρόνια, για το τι σημαίνει εθνική αξιοπρέπεια απέναντι σε Τουρκία, Αλβανία και τους γείτονές μας, και για το πόσο μακριά έχει φτάσει η σημερινή διακυβέρνηση από τις αρχές της Νέας Δημοκρατίας που και ο ίδιος διακήρυττε συνεχώς – τουλάχιστον επί μια 4ετία – σε κάθε ευκαιρία από το βήμα της Βουλής, σε κάθε δημόσια παρέμβασή του στα ΜΜΕ και σε δημόσιες συγκεντρώσεις.
Ο Αντώνης Σαμαράς γνωρίζει καλά την πολιτική. Έχει την εμπειρία, τη γνώση του διεθνούς γίγνεσθαι και την πλήρη εικόνα της σημερινής κατάστασης στη χώρα μας. Και επέλεξε αυτή ακριβώς τη στιγμή —με το Predator, με το περιστατικό Ντόκου, με την εσωκομματική αναταραχή στη Νέα Δημοκρατία να ανοίξει μετωπικά τα χαρτιά του. Δεν είναι σύμπτωση. Είναι στρατηγική επιλογή ανθρώπου που θεωρεί πως υπάρχει συνολική αποτυχία στην εξωτερική και εθνική πολιτική της κυβέρνησης.
Η αφορμή της τελευταίας ρήξης είναι διαφωτιστική. Η Ντόρα Μπακογιάννη κατηγόρησε δημοσίως τον Αντώνη Σαμαρά πως στοχεύει στη ζημιά της Νέας Δημοκρατίας, ανασύροντας ιστορικές αναφορές από το παρελθόν. Ο πρώην Πρωθυπουργός απάντησε, μέσω βίντεο με τον συνεργάτη του Νίκο Τσούτσια, υπενθυμίζοντας πως δεκαεπτά χρόνια μετά την εσωκομματική αναμέτρηση του 2009 για την αρχηγία της ΝΔ, η κ. Μπακογιάννη «ακόμα δεν έχει συνέλθει». Και έκλεισε το θέμα με μια προτροπή που έμεινε: «Να τα βρει πρώτα με τον αδερφό της» — υπαινισσόμενος τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν είναι απλώς ατάκα. Είναι η πλέον ξεκάθαρη δημόσια ομολογία ότι, στο εσωτερικό της ΝΔ, η αντιπαράθεση δεν είναι πια Σαμαρά–Μητσοτάκη. Είναι Σαμαρά ενάντια σε μια ολόκληρη οικογένεια.
Η «Αγία Οικογένεια» Μητσοτάκη: μία γραμμή, τρεις γενιές…
Γιατί όποιος παρακολουθεί προσεκτικά την ελληνική πολιτική τα τελευταία τριάντα χρόνια, αναγνωρίζει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: την ίδια οικογένεια, στο ίδιο σημείο, με το ίδιο αποτέλεσμα. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Πρωθυπουργός στις αρχές της δεκαετίας του ’90, υπήρξε ο εμπνευστής των περίφημων «Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης» με την Τουρκία — ένα δόγμα που, όπως αποκαλύπτουν οι δικές του μαρτυρίες στον δημοσιογράφο Αλέξη Παπαχελά, στηριζόταν στην παραδοχή πως η Τουρκία έχει «θεμιτά συμφέροντα» στο Αιγαίο. Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης περιγράφει πώς η Συμφωνία της Μαδρίτης του 1997 απέκτησε αυτή ακριβώς τη διάσταση ύστερα από αμερικανική πίεση, με τον Τούρκο Μεσούτ Γιλμάζ να ομολογεί ανοιχτά πως το κείμενο το είχε γράψει ο ίδιος.
Τριάντα χρόνια μετά, η Ντόρα Μπακογιάννη —κόρη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και αδελφή του σημερινού Πρωθυπουργού— παραμένει η πλέον σταθερή φωνή αυτής ακριβώς της γραμμής κατευνασμού, μέσα από το ΕΛΙΑΜΕΠ και τα μέσα ενημέρωσης. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην κορυφή της εξουσίας σήμερα, ακολουθεί, σύμφωνα με την κριτική που ασκείται, το ίδιο ακριβώς μοτίβο διαχρονικών υποχωρήσεων: από την αποδοχή διαλόγου με την Τουρκία για ζητήματα που παλαιότερα θεωρούνταν εθνικά μη διαπραγματεύσιμα, μέχρι τη διστακτικότητα να διεκδικήσει έμπρακτα την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του Mondego Bay το 1982.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αντώνης Σαμαράς, όταν θέλει να χτυπήσει πολιτικά τον Κυριάκο Μητσοτάκη, χτυπάει ταυτόχρονα και την Ντόρα Μπακογιάννη. Γιατί γνωρίζει —όπως γνωρίζει κάθε πολιτικός με μνήμη— πως η ρήξη του 2009 δεν ήταν απλώς μια εσωκομματική αναμέτρηση για την αρχηγία. Ήταν η στιγμή που δύο αντίθετες αντιλήψεις για το τι σημαίνει εθνική πολιτική διεκδίκησαν την ίδια Παράταξη, και κέρδισε αυτή που σήμερα ο Σαμαράς κατηγορεί για τη συρρίκνωση της ΝΔ από το 40% στο 20%. Η οικογενειακή διαδοχή —Κωνσταντίνος, Ντόρα, Κυριάκος— δεν είναι απλώς βιολογική. Είναι, σύμφωνα με τους επικριτές της, και πολιτική συνέχεια σε ζητήματα Αιγαίου, Κύπρου και σχέσεων με την Άγκυρα.
Έτσι, η σημερινή σύγκρουση Predator, το φιάσκο Ντόκου και η οριστική ρήξη με τη Μπακογιάννη δεν είναι τρία μεμονωμένα επεισόδια. Είναι τρεις εκφάνσεις μιας ενιαίας κριτικής που ο Αντώνης Σαμαράς διατυπώνει εδώ και καιρό, δημόσια, σε κάθε βήμα: Ότι η οικογένεια που καθόρισε την ελληνική εξωτερική πολιτική επί τρεις δεκαετίες, εξακολουθεί να την καθορίζει σήμερα, με τις ίδιες υποχωρήσεις και τις ίδιες σκιές.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να παρουσιάσει όλα αυτά ως «τα ίδια και τα ίδια», ως προσωπική εμμονή ενός πρώην Πρωθυπουργού που, όπως ισχυρίζονται κυβερνητικά στελέχη, δεν έχει συνέλθει από παλαιότερες πολιτικές του ήττες. Όμως όσο κι αν επιμένει η κυβέρνηση στο αφήγημα της, τα γεγονότα και οι δεκαετίες δεν σβήνονται με ανακοινώσεις.
Η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει πλέον μία αντιπολίτευση. Αντιμετωπίζει τη συσσώρευση των ίδιων των επιλογών της. Όταν οι υποκλοπές, η εξωτερική πολιτική, τα εθνικά θέματα και οι ευρωπαϊκές έρευνες συναντώνται, δεν μιλάμε για μεμονωμένα επεισόδια. Μιλάμε για κρίση αξιοπιστίας του ίδιου του συστήματος διακυβέρνησης.
Predator, φαρσέρ, ρήξη στη Νέα Δημοκρατία. Τρία διαφορετικά κεφάλαια της ίδιας ιστορίας: Μιας διακυβέρνησης που έχει χάσει τον έλεγχο του αφηγήματός της, γιατί έχει χάσει πρώτα τον έλεγχο της ουσίας. Και όσο η κυβέρνηση επιλέγει να στρουθοκαμηλίζει, τόσο μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που λέει το Μαξίμου και σε αυτό που βλέπει, καθημερινά, ο Έλληνας πολίτης!!
